Foto: Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi
«2024 jyly jazataıym oqıǵalardan 1408 adam zardap shekti, onyń ishinde 202 adam qaıtys boldy. 445 myńnan astam jumys orny áli de zııandy nemese qaýipti dep sanalady. 15 976 azamat kásiptik eńbek etý qabiletinen aırylǵan: onyń ishinde kásiptik aýrýlar boıynsha – 8 204 jáne óndiristik jaraqattar boıynsha – 7 771 adam. Bul sandar eńbekti qorǵaý salasyndaǵy tásilderdi odan ári júıeli jańartý qajettigin aıǵaqtaıdy», dedi Svetlana Jaqypova.
Mınıstr vedomstvo resmı baqylaýdan táýekelderdi basqarýǵa kóshýge, profılaktıkany kúsheıtýge jáne qyzmetkerlerdiń áleýmettik qorǵalýyn arttyrýǵa baǵyttalǵan sharalar týraly habardar etti.
Eń aldymen, táýekelge baǵdarlanǵan qadaǵalaýdy damytý jáne eńbekti qorǵaýdy sıfrlandyrý. 2024 jyldan bastap 80 kórsetkish negizinde óndiristik táýekelderdiń deńgeıi joǵary kásiporyndardy avtomattandyrylǵan rejımde aıqyndaýǵa múmkindik beretin Eńbek táýekelderiniń kartasy engizildi, onyń 23-i eńbek jaǵdaılaryna negizdelgen.
«Osy aqparattyq júıeni engizý bastalǵannan beri joǵary táýekel aımaǵynan 3 myń kásiporyn shyǵarylyp, 90 myńnan astam qyzmetker qamtyldy. Táýekel deńgeıi joǵary kásiporyndar sany 2 589-dan 1 799-ǵa deıin qysqardy. Eńbek táýekelderiniń kartasy yqtımal buzýshylyqtardyń sebepterin joıýda jumys berýshilerdi qoldaýǵa kúsh salý arqyly ınsıdenttik den qoıýdan proaktıvti profılaktıkaǵa kóshýge múmkindik berdi», dep atap ótti mınıstr.
Ekinshi – eńbek jaǵdaılaryn jaqsartý. Qazirgi ýaqytta eńbek jaǵdaılaryn merzimdi ólsheýdi (aıyna, toqsanyna, jylyna bir ret) ártúrli ýákiletti organdar – Densaýlyq saqtaý mınıstrligi, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi (ónerkásiptik qaýipsizdik bóliginde) júrgizedi. Alaıda, bul ólshemder fragmenttik sıpatta bolady, vedomstvolar arasynda shashyrańqy jáne birtutas kórinisti qalyptastyrýǵa múmkindik bermeıdi.
«Eńbek jaǵdaılaryn epızodtyq ólsheý júıesinen zııandy jáne qaýipti jumys oryndaryna basa nazar aýdara otyryp, úzdiksiz sıfrlyq monıtorıng júrgizýge kóshý usynylady. Tehnıkalyq turǵydan bul «Eńbekti qorǵaý jáne qaýipsizdik» biryńǵaı aqparattyq júıesine qosylǵan datchıkterdi engizý arqyly júzege asady», dep jalǵastyrdy Svetlana Jaqypova.
Úshinshi – óndiriste zardap shekkenderdi áleýmettik qorǵaý sharalaryn jetildirý. 2024 jyldan bastap kásiptik eńbekke qabilettiliginen aırylý boıynsha saqtandyrý tólemderin taǵaıyndaý kezinde qyzmetkerdiń kinásin esepke alý joıyldy. 2015 jylǵy mamyrdan keıin eńbek etý qabiletinen aıyrylǵan qyzmetkerlerge teń kózqarasty qamtamasyz etý boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Maqsaty – saqtandyrý jaǵdaıy bastalǵan kún boıynsha kemsitýshilikti joıý. Másele QR Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigimen, QR Qarjy mınıstrligimen jáne jumys berýshiler birlestikterimen birlesip pysyqtalyp jatyr.
Tórtinshi – zııandy eńbek jaǵdaılarynda jumys isteıtin qyzmetkerlerdi qoldaý. 2024 jyldan bastap 55 jasqa tolǵan jáne mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalary júıesine keminde 7 jyl qatysqan adamdar úshin arnaıy tólemder engizildi. Zııandy jaǵdaılarda eńbek etken, biraq MKZJ-da resmı rastalǵan tájirıbesi joq adamdardy qamtý qarastyrylyp jatyr.
«Sonymen qatar, qaýipti aımaqtardaǵy jumysshylar sanyn ońtaılandyrý kezinde jumys kólemin mindetti standarttaý boıynsha tásilder ázirlenip jatyr. Bul jumysshylardy óndiristik táýekelderdiń jasyryn ósýinen qorǵaıdy. Zııandy nemese qaýipti aımaqtardaǵy jumysshylar sanynyń kez kelgen qysqarýy ruqsat etilgen júktemeler men oryndalatyn jumys kólemderiniń normatıvtik negizdemesimen súıemeldenýi kerek», dep habarlady Eńbek mınıstrliginiń basshysy.
Besinshi – ujymdyq sharttar men áleýmettik áriptestik týraly kelisimderdi sıfrlandyrý. Mınıstrlik jobany daıyndaýdan bastap qol qoıýǵa jáne qyzmetkerlerdi habardar etýge deıingi barlyq sıkldy qamtıtyn elektrondyq ujymdyq sharttar júıesin engizdi. Salalyq jáne negizgi kelisimderdi qosa alǵanda, sharttardyń sıfrlyq formatyna kóshý barlyq deńgeıdegi eńbek jaǵdaılarynyń ashyqtyǵy men biryńǵaı standartyn qamtamasyz etedi.
Altynshy – kásipodaqtar ınstıtýtyn nyǵaıtý. Halyqaralyq tájirıbe eńbekti qorǵaý talaptarynyń saqtalýyn kúndelikti baqylaýda kásipodaq uıymdary mańyzdy ról atqaratynyn dáleldeıdi.
«Bul róldi kúsheıtýde Kásipodaqtardyń avtomattandyrylǵan jumys orny quryldy, atalǵan júıe eńbek jaǵdaılary týraly aqparatqa qol jetkizýdi jáne buzýshylyqtardy jedel tirkeýdi qamtamasyz etedi. Bul kásiporyn deńgeıinde aǵymdaǵy baqylaý fýnksııalaryn júzege asyrýǵa, qoǵamdyq baqylaýdyń rólin kúsheıtýge jáne memlekettik qadaǵalaýdyń formalızmin azaıtýǵa múmkindik beredi», dep atap ótti Svetlana Jaqypova.
Jetinshi – kásiporynnyń sıfrlyq beıininiń modeli ázirlenip jatyr, ol eńbekti qorǵaýdyń barlyq parametrlerin jeke qorǵanys sharttary men quraldarynan kepildikter men ótemaqylarǵa deıin qamtıdy. Maqsaty – eńbek quqyqtaryn qorǵaý jáne qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etý.
«Jumys myna baǵyttarǵa baılanysty bıznes-prosesterdi avtomattandyrýdy qosa alǵanda, eńbekti qorǵaý salasyndaǵy prosesterdi tolyq sıfrlandyrýmen súıemeldenetin bolady: jumys oryndaryndaǵy jaǵdaılardy baǵalaý jáne ózektendirý; jeke qorǵaný quraldaryn usyný; zııandy jaǵdaılarda jumys istegeni úshin kepildikter men ótemaqylardy iske asyrý; Kásiporyndardyń sıfrlyq kartasynda eńbekti qorǵaý jaı-kúıiniń túıindi parametrlerin qamtıtyn kásiporynnyń sıfrlyq beıinin qalyptastyrý. Mundaı júıe táýekelderdi erte anyqtaýǵa, aldyn alý jumystaryn júrgizýge jáne eńbek jaǵdaılarynyń ózgerýine jedel den qoıýǵa múmkindik beredi», dedi mınıstr.
Segizinshi – memlekettik baqylaýdy jetildirý. Oǵan: jumys berýshiniń tekserý týraly mindetti habarlamasynyń kúshin joıý; memlekettik ınspektorlarǵa ómirge qaýip tóngen kezde jumysty toqtata turý jónindegi ókilettikterdi berý; jospardan tys tekserýler kezinde shekteý tekserý paraqtarynan bas tartý usynylady.
Bul bastamalar resmı tásildi joıýǵa jáne ınspeksııalyq qyzmettiń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Zańnamaǵa engiziletin tıisti túzetýler kelisý satysynda.
Toǵyzynshy – retteýshi kedergilerdi joıý.
«Keıbir jaǵdaılarda eńbekti qorǵaýdy qamtamasyz etý tetikteri jedel den qoıýdy jáne shuǵyl sheshimder qabyldaýdy talap etedi. Bul rette, retteýshilik áserdi mindetti taldaýǵa jáne «Atameken» UKP-men kelisýge qatysty Kásipkerlik kodekstiń jekelegen erejeleri jedel den qoıý múmkindigin shekteıdi. Mınıstrlik qyzmetkerlerdiń ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóndiretin jaǵdaılarda rásimderdi quqyqtyq ońtaılandyrý boıynsha usynystar daıyndady.
Jospardan tys tekserýler kezinde tekserý paraqtaryn paıdalaný jeke másele bolyp tabylady. Biz olardy josparly tekserýlerde qoldaný qajettiligimen bólisemiz, biraq qyzmetkerler men kásipodaqtardan ótinishter túsken jaǵdaıda mundaı tájirıbe Memlekettik eńbek ınspektorlarynyń áreketterin shekteıdi. Eger qyzmetker kórsetken buzýshylyq bekitilgen tekserý paraǵyna engizilmese, ınspektordyń shara qoldanýǵa quqyǵy joq. Barlyq jaǵdaılardy tekserý paraqtarymen qamtý múmkin emes. Osyǵan baılanysty tıisti túzetýler daıyndaldy», dedi Eńbek mınıstrliginiń basshysy.
Onynshy – halyqaralyq yntymaqtastyqty damytý jáne Halyqaralyq eńbek uıymynyń (budan ári – HEU) standarttaryn engizý. HEU Bas dırektory Jılber Ýngbonyń Qazaqstanǵa sapary barysynda elimizde HEU-nyń jobalyq keńsesin ashý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi.
Sonymen qatar, Eńbek resýrstaryn damytý ortalyǵy bazasynda HEU-nyń Týrın oqý ortalyǵynyń fılıalyn ashý boıynsha belsendi jumys júrgizilip jatyr. Bul: shetelge shyǵýdyń qajettiliginsiz eńbek qaýipsizdigi jónindegi mamandardy júıeli jáne sapaly daıarlaýdy uıymdastyrýǵa; ozyq halyqaralyq tájirıbelerdi eskere otyryp, ulttyq kadrlardyń biliktiligin arttyrýǵa; áleýmettik áriptester, memlekettik organdar men halyqaralyq uıymdar arasyndaǵy ınstıtýsıonaldyq baılanystardy nyǵaıtýǵa; Ortalyq Azııadaǵy eńbekti qorǵaý salasyndaǵy quzyretterdiń óńirlik ortalyǵy retindegi Qazaqstannyń rólin kúsheıtýge múmkindik beredi.
Sondaı-aq, «Shahtalardaǵy qaýipsizdik týraly» №176 Konvensııany ratıfıkasııalaýǵa daıyndyq jumystary júrgizilip jatyr.
Sóz sońynda Svetlana Jaqypova Eńbek mınıstrligi eńbekti qorǵaýdyń zamanaýı, ádil jáne tıimdi júıesin qurýǵa baǵyttalǵan Memleket basshysy men Úkimettiń tapsyrmalaryn oryndaýdy jalǵastyratynyn basa aıtty.
