Memleket basshysy áıelder men balalardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń mańyzyn únemi atap ótip, ony memlekettik saıasattyń basym baǵyttarynyń biri retinde qarastyrady. «Azamattarymyz erkin júrip-turatyn qaýipsiz qoǵam qurýymyz qajet», – degen bolatyn Memleket basshysy.
Osyǵan baılanysty áıelder men balalardyń quqyǵyn qorǵaý júıesinde keshendi jumys júrgizip, negizgi ról atqaratyn qurylymdar bar. Atap aıtsaq, QR Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa, QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi, QR Ishki ister mınıstrligi, QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi, QR Oqý-aǵartý mınıstrligi.
Bir jyldyń ishinde memleket tek otbasylyq saıasatqa ózgeris engizip qana qoımaı, sonymen qatar Ortalyq Azııadaǵy zorlyq-zombylyqqa qarsy kúreste eń tıimdi júıe qalyptastyrdy.
Jańa zańnyń negizgi ózeristeri:
- Uryp-soǵý men jeńil dene jaraqaty qylmys dep tanyldy. Bul áreketter Ákimshilik quqyqbuzýshylyq týraly kodeksten Qylmystyq kodekske qaıta engizilip, jaza kúsheıtildi.
- Buzaqyny jaýapkershilikke tartý úshin jábirlenýshiniń aryzy qajet emes. Bul turmystyq saladaǵy quqyqbuzýshylar sanynyń edáýir artýyna múmkindik berdi.
- Kámelet jasqa tolmaǵandarǵa qatysty zorlyq-zombylyq, qatygezdik kórsetken jaǵdaıda taraptarǵa tatýlasýǵa múmkindik berilmeıdi.
- Sot agressordy májbúrli túrde psıhologııalyq kómek alýǵa jiberip, jábirlenýshimen baılanysýyna nemese birge turýyna tyıym sala alady, tipti turǵyn úı agressordyń menshigi bolǵan jaıǵdaıda da.
Zań tek jazalaýmen shektelmeı, aldyn alýjáne qoldaý júıesin de engizdi.
Máselen, 52 «buzaqy» sot sheshimimen mindetti psıhologııalyq ońaltýǵa jiberildi. 20 jańa psıhologııalyq qoldaý ortalyǵy ashyldy. El boıynsha 112 otbasyn qoldaý ortalyqtary jumys istep tur. 2025 jyldyń birinshi toqsanynda 34 myń otbasy áleýmettik, quqyqtyq jáne psıhologııalyq kómek aldy. 2 myń otbasyǵa turaqty kómek kórsetilip jatyr.
2025 jyldyń basynan bastap, ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda:
•turmystyq zorlyq-zombylyq faktileri 20,5%-ǵa azaıdy;
•otbasylyq-turmystyq qylmys sany 29%-ǵa tómendedi;
•kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty jynystyq sıpattaǵy qylmys 21,3%-ǵa azaıdy;
•pedofılııa faktileri 40,7%-ǵa qysqardy.
19 myń turmystyq zorlyq-zombylyq deregi resmı aryz jazylmaı-aq anyqtaldy. Bul oqıǵalar óńirlerdegi jedel toptardyń, áleýmettik jeliler, kýágerlerdiń jáne saraptama top músheleriniń málimetteri nátıjesinde tirkeldi.
Mektepterde «111» memlekettik baılanys ortalyǵynyń QR-kody ornatylǵannan keıin balalar arasyndaǵy zorlyq-zombylyq, býllıng jáne kúrdeli psıhıkalyq-emosııalyq jaǵdaılar týraly faktiler jıi anyqtala bastady.
Jyl basynan beri balalardan 86 myńnan astam sms-habarlama kelip tústi. Onyń ishinde 2 myńnan astamy — zorlyq-zombylyq, býllıng, synyptastarmen nemese ata-analarymen qarym-qatynastan kúızeliske túskenine baılanysty kómek suraǵan. О́z-ózine qol jumsaýǵa árekettengen 28 jaǵdaı anyqtalyp, tıisti sharalar qabyldandy.
«111» qyzmetine eresekter de júginýde. 5 aı ishinde áleýmettik, balalar qaýipsizdigi, psıhologııalyq kómek pen otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyq máseleleri boıynsha 62 myń qońyraý kelip túsken.
Bir jyldyń ishinde memleket otbasyndaǵy zorlyq-zombylyqpen kúreste naqty áreket qajet ekenin dáleldedi. Jańa zań quqyqtyq qural ǵana emes, óz azamattaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan memlekettik jaýapkershiliktiń aıqyn kórinisi boldy.
