Basylymdy Konstıtýsııaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jónindegi usynystardy ázirlegen jumys tobynyń músheleri Parlament Májilisiniń depýtaty, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Marat Bashımov, Konstıtýsııalyq Sottyń sýdıasy Erkin Ońǵarbaev, QR Zańnama jáne quqyqtyq aqparat ınstıtýtynyń dırektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Indıra Áýbákirova tanystyrdy. Olar 2022 jylǵy konstıtýsııalyq reformanyń negizgi baǵyttaryna toqtaldy.
Konstıtýsııalyq reformanyń negizgi jańashyldyqtary - Prezıdentti jeti jyl merzimge saılaý, kóppartııalyq júıeniń damýyna qosymsha jaǵdaılar jasaý, Májilis pen máslıhattardy qalyptastyrý kezinde aralas saılaý júıesin engizý, Parlamenttiń rólin kúsheıtý jáne mártebesin joǵarylatý, Adam quqyqtary jónindegi ýákildiń quqyqtyq mártebesin jáne mindetterin nyǵaıtý, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq sotyn qaıta qurý týraly normalar. Marat Bashımovtyń aıtýynsha, bul – zańnyń ústemdigin arttyrý jolyndaǵy úlken qadam, ári demokratııa prınsıpteriniń nyǵaıýy.
«Kúshti Prezıdent, yqpaldy Parlament, esep beretin Úkimet» prınsıpi de osy konstıtýsııalyq reformadan shyqqan. О́ıtkeni Úkimet jaýapkershilikti ulǵaıtyp otyrý kerek. Osyndaı konstıtýsııalyq ózgerister qoǵam men memleket arasyndaǵy qarym-qatynasty jáne onyń ashyqtyǵyn kúsheıtti. Adam quqyqtaryna basa nazar aýdaryldy», dedi Májilis depýtaty.
Konstıtýsııalyq Sottyń sýdıasy Erkin Ońǵarbaev adam quqyqtaryn qorǵaý tetikterin kúsheıtý týraly aıtty. Ol qazirgi ýaqytta azamattardyń konstıtýsııalyq sotqa tikeleı júginýge quqyǵy bar ekenin atap ótti.
«Buryn mundaı quqyq bolmaǵan. 2023 jylǵy 1 qańtardan osy kúnge deıin Konstıtýsııalyq sotqa kelip túsken ótinishterdi qarasaq, azamattardan 11 myńnan astam ótinish kelip túsken. Basqa memlekettik organdardyń, Prezıdenttiń, Parlament depýtattarynyń ótinishteri bar. Alaıda, 99%-y – azamattardyń tikeleı ótinishteri. Árıne, bul — demokratııalyq memlekettiń damýy jolyndaǵy úlken serpilis. Prezıdentimiz jıi aıtatyn Ádiletti Qazaqstan ıdeıasy – osy Konstıtýsııalyq Sottyń qyzmeti arqyly da iske asyp jatyr», dedi Erkin Ońǵarbaev.
Onyń aıtýynsha, Konstıtýsııalyq Sottyń qurylýy memlekettik organdardy tártipke keltirip, zań shyǵarý prosesine, sonyń ishinde Parlament pen Úkimet jumysyna áser etedi.
«Konstıtýsııalyq Sot óz jumysyn bastaǵaly beri 74 normatıvtik qaýly qabyldady, olardyń basym bóligi – azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan», dep naqtylady Konstıtýsııalyq Sot sýdıasy.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańnama jáne quqyqtyq aqparat ınstıtýtynyń dırektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Indıra Áýbákirova 2022 jyly qabyldanǵan konstıtýsııalyq túzetýler týraly aıta otyryp, jańartylǵan Konstıtýsııa Qazaqstandaǵy konstıtýsıonalızmniń jańa kezeńin bastaýǵa negiz bolǵanyn atap ótti.
«Búginde bul normalardyń barlyǵy qoǵamymyzdy, saıası júıemizdi, azamattyq qoǵam ınstıtýttaryn ilgeri jyljytyp jatyr dep senimmen aıta alamyz», dedi ol.
Prezıdenttik ınstıtýtqa qatysty konstıtýsııalyq ózgerister týraly aıta kele, quqyqtanýshy Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti óz ókilettigin júzege asyrý kezeńinde saıası partııada bolmaýǵa tıis degen normaǵa toqtaldy.
«Bul bastamany Memleket basshysy ózi kóterdi, biz ony Konstıtýsııalyq erejege aınaldyrdyq. Prezıdenttiń partııadan tys ári saıası turǵydan beıtarap bolýy saıası júıede azamattardyń quqyqtary men bostandyqtarynyń qorǵalýyn kúsheıtedi. Osy jańashyldyqtar engizilgennen keıin, bizde kóptegen baǵyttar boıynsha ádiletti ári adamnyń qajettilikterine basymdyq beretin qoǵam men memleketti qalyptastyratyn jańa baǵdarlar aıqyndaldy», dedi Zańnama jáne quqyqtyq aqparat ınstıtýtynyń dırektory.
