Palatanyń mańyzdy baǵyttary aıqyndaldy

Mańyzdy zańdar qabyldanady

Otyrys kezinde Joldaýda belgilen­gen basymdyqtarǵa mán berilip, eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy bo­ıynsha palata jumysynyń mańyzdy baǵyttary aıqyndaldy.

– Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bıylǵy Joldaýynda elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyndaǵy jasandy ıntellektiniń róline erekshe kóńil bóldi. Osyǵan oraı, mańyzdy strategııalyq baǵyttar boıynsha iske asyrylatyn naqty sharalar aıqyndaldy. Memleket basshysy elimiz úsh jyl ishinde jappaı sıfr­ly memleketke aınalýǵa tıis dep naqty maqsat qoıdy. Mundaı qadam elimizdiń barlyq sektordaǵy áleýetin aıtarlyqtaı arttyryp, ekonomıka men áleýmettik salany sapaly jańa deńgeıge shyǵarýǵa jol ashady, –dedi Senat tóraǵasy.

M.Áshimbaev Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn sapaly iske asyrý úshin aldaǵy ýaqytta barlyq deńgeıdegi depýtat­tar sarapshylarmen birlesip, tıisti zańdardy ýaqtyly ázirleýge jáne qabyl­daýǵa aıryqsha nazar aýdarýǵa tıis dep atap ótti. Olardyń qatarynda Bank­ter týraly zań, Sıfrlyq jáne Qurylys kodeks­teri, Alataý qalasynyń erekshe már­tebesi týraly zań bar. Sondaı-aq «Mem­lekettik múlik týraly» zańdy jańartý, par­lamenttik reformany júzege asyrý, ın­ves­tısııalar tartý júıesin jańǵyr­tý jáne basqa da strategııalyq baǵyttar­dy damytýǵa qatysty jumys barysy sóz boldy.

– Qysqa merzimde Sıfrlyq kodeksti qabyldaý tapsyryldy. Sondaı-aq Bankter týraly zań men Alataý qalasyna arnaıy quqyqtyq mártebe beretin zańdy da qabyldaýymyz kerek. Jyl sońyna deıin jańa Qurylys kodeksin qabyldap, «Memlekettik múlik týraly» zańdy jańartýymyz qajet, – dedi Senat tóraǵasy. Onyń aıtýynsha, parlamenttik reforma – Memleket basshysynyń Ádiletti Qazaqstan qurý jáne demokratııalyq ınstıtýttar men tetikterdi nyǵaıtý jolyndaǵy baıypty baǵdarynyń logıkalyq jalǵasy.

Sonymen qatar palata otyrysynda senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasy­nyń keıbir zańnamalyq aktilerine ınnova­sııalyq qyzmet salasyn memlekettik qoldaý júıesin jetildirý jáne memle­kettik statıstıka máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy eki oqylymda qarady.

– Qaralǵan zań elimizdegi ınnovasııalyq qyzmet salasyn memlekettik qoldaý júıesin jáne memlekettik statıstıkany odan ári jetildirý maqsatymen ázirlengen. Túzetýler aıasynda biryńǵaı ınnovasııalyq klaster qurý kózdelip otyr. Osyǵan baılanysty «Astana Hub» pen «Innovasııalyq tehnologııalar parki» klasterlik qoryn biriktirý jáne olardyń qatysýshylary úshin biryńǵaı quqyqtyq orta qurý qarastyryldy. Qujatta ınnova­sııalyq qyzmetti damytý úshin qolaıly jaǵdaı jasaýǵa qajetti ózge de sharalar qamtylǵan. Zańnyń qabyldanýy otandyq ınnovasııalyq salanyń damýyna jáne el ekonomıkasynyń ilgerileýine tyń serpin beredi dep senemiz, – dedi M.Áshimbaev.

Naqty aıtqanda, osy zańnyń normalaryna sáıkes qaıtalanatyn fýnksııalardy boldyrmaý jáne odan ári bıýrokratııadan aryltý úshin Úkimet janyndaǵy Tehnologııalyq saıasat jónindegi keńesti taratý jóninde túzetýler engizilip, onyń birqatar fýnksııasy Úkimet janyndaǵy Joǵary ǵylymı-tehnıkalyq komıssııa­syna beriledi. Sondaı-aq Kásipkerlik kodeks­ke túzetýler engizilip, osyndaı ven­chýr­lik qorlar aktıvteriniń (búkil port­feli­niń) kiristiligi (zalaldylyǵy) neg­izinde venchýrlik qorlardy qosa qar­jy­landyrý jónindegi ınnovasııalyq qyz­metti memlekettik qoldaý sharalaryn usyný jáne iske asyrý tıimdiligin baǵalaýdy júzege asyrýǵa qatysty norma qarastyrylǵan.

Buǵan qosa palata otyrysynda sena­tor­­lar Memleket basshysynyń Joldaýyn­da aıtylǵan bastamalardy iske asyrýǵa ar­nal­ǵan depýtattyq saýaldaryn joldady.

ÁKK qyzmeti talapqa saı emes

Senator Janbolat Jórgenbaev óńir­lerde qaıta óńdeý kásiporyndarynyń jetispeıtinin, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn turaq­tandyrý qajettigin aıtty.

– О́kinishke qaraı bul baǵyttarda naqty nátıjeli is-shara qabyldanbaı otyr, al korporasııalar mundaı jobalardan bas tartýǵa beıim. Áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy (ÁKK) qyz­metiniń fýnksıonaldyq baǵyty talapqa saı bolmaı tur, – dedi senator.

Onyń aıtýynsha, ákimder men ÁKK arasyndaǵy álsiz úılestirý, fýnksıo­nal­dyq júktemeniń shamadan tys kóptigi jáne ashyqtyqtyń jetkiliksizdigi máseleni odan ári qıyndatyp otyr. Buǵan qosa Ult­tyq ekonomıka mınıstrliginiń baǵalar­dy turaqtandyrý fýnksııasyn ÁKK quzy­retinen alyp tastaý josparlary sena­tordyń alańdaýshylyǵyn týdyrdy, sebebi bunyń saldary tıimsiz bolýy múmkin.

J.Jórgenbaev Úkimetke ÁKK mindet­terin naqty ajyratýdy, baqylaý men eseptilikti kúsheıtýdi, jergilikti bıznespen baılanys ornatýdy, áleýmettik mańyzy bar jobalarǵa basymdyq berýdi jáne baǵany turaqtandyrýǵa arnalǵan qarjy quraldaryn jetildirýdi usyndy.

– Atalǵan korporasııalardyń ınstıtý­sıo­naldyq mártebesin naqtylap, olardyń qyzmetin zańnamalyq turǵydan júıeleý qajet. Sondaı-aq óńirlik damý strategııa­larymen ózara úılestirý qajet. Osyǵan oraı, birinshiden, korporasııalardyń fýnk­sıonaldyq júktemesin qaıta qaras­tyryp, olardyń mindetteri men jaýap­kershiligin naqty ajyratý kerek. Ekin­shiden, qyzmetinde ashyqtyqty qamtama­syz etý qajet, ıaǵnı qarjylyq jáne sharýashylyq qyzmetin ashyq etý úshin memleket tarapynan baqylaý men esep berý júıesin engizgen jón, – dedi depýtat.

Ol sondaı-aq áleýmettik-kásipkerlik korporasııalardyń jergilikti kásipker­lermen tikeleı baılanys ornatýyn kúsheıtý qajettigin, áleýmettik mańyzy bar jobalarǵa basymdyq berip, baǵany turaqtandyrýǵa arnalǵan quraldardy jetildirý, ıaǵnı qarjylyq quraldardy tıimdi paıdalaný kerektigin aıtty.

Jastardyń jalaqysyn kóbeıtý qajet

Al senator Bıbigúl Aqqojına jas mamandardyń aılyǵy shyǵyndaryn tóleýge jetpeıtinin aıtyp, Úkimetke «Jastar tájirıbesi» men «Alǵashqy jumys orny» baǵdarlamalaryna qatysý­shy­lardyń jalaqysyn kóterýdi usyndy.

Senatordyń aıtýynsha, bul baǵdar­lamalar boıynsha 2022 jyldan beri tólem mólsheri ózgermegen, 30 AEK-ti quraıdy. Bul rette qatysýshylarǵa «qolǵa túsetin» tólemniń naqty mólsheri – 90 511 teńge. Al osy kezeńde azyq-túlik, kólik jáne turǵyn úı shyǵyndary ondaǵan paıyzǵa ósti.

– Jastar, ásirese áleýmettik osal sanattaǵy jáne ata-anasynyń qoldaýy joq túlekter qazirgi tólemmen turǵyn úı men tamaqtaný shyǵyndaryn jaba almaıdy. Nátıjesinde, kóptegen adam atalǵan baǵdarlamalarǵa qatysýdan bas tartyp, beıresmı jumys izdeýge májbúr, – dedi B.Aqqojına.

Depýtat sonymen qatar tómen jalaqy memlekettik jastar saıasatynyń maqsatyna qaıshy keletinin eskertti. Ol jas mamandardy eńbek naryǵyna tartýǵa jáne olardyń kásibı qalyptasýyn qamtamasyz etýge tıis. Máselen, ótken jyly 9 600 adam «Alǵashqy jumys orny» jobasy boıynsha jumysqa ornalas­tyryldy, onyń ishinde 4 200 adam jobany aıaqtady. Aıaqtaǵannan keıin turaq­ty jumysqa 2 200 adam ornalasty­ryl­dy. Jastar praktıkasy boıyn­sha kórsetkishter sál joǵary: 33 myń qatysý­shydan 12 600 adam aıaqtap, 7 400 adam turaqty jumysqa ornalasty.