Foto: Aqorda
«Oqý ornyna arnaıy mártebe bergen jón. Sondaı-aq bul jumysqa álemdik úzdik oqý oryndaryn seriktes retinde tartý qajet. Úkimet jyl sońyna deıin osy másele boıynsha naqty usynys berýge tıis. Osyndaı jańa oqý orny bizge ne úshin qajet degen saýal da týyndaýy múmkin. Basty maqsat – ekonomıkanyń barlyq salasyna jasandy ıntellekt tehnologııasyn engizetin bilikti mamandardy daıarlaý. Zertteý ýnıversıteti ǵylym-bilim, ınnovasııa jáne halyqaralyq baılanys ortalyǵy retinde jumys isteýi kerek. Qazirgi jahandyq bilim jáne tehnologııa naryǵynda báseke óte joǵary. Daryndy jastarymyz álemdik deńgeıdegi sapaly bilimdi tek shetelden emes, óz elimizden de alǵany durys. Bul – Qazaqstannyń bolashaǵyna tikeleı áseri bar óte mańyzdy másele», dedi Prezıdent.
Memleket basshysy jasandy ıntellektini bilim berý júıesine keńinen engizý qajet dep sanaıdy.
«Derbes oqytý – revolıýsııalyq múmkindik. Ádettegi «Barlyǵyna bir baǵdarlama» modeli zaman talabyna saı kelmeıdi. Ár oqýshynyń ózine tán ereksheligi bar. Biri matematıkaǵa júırik bolsa da, til úırengen kezde qınalady. Endi biri gýmanıtarlyq pánderge jetik bolsa, biri fızıkaǵa shorqaq. Jasandy ıntellekt arqyly osy olqylyqty joıýǵa bolady. JI negizinde qurylǵan bilim júıesinde ár oqýshynyń qarym-qabiletine sáıkes jeke oqytý baǵdarlamasyn ázirleı alamyz. Sonyń nátıjesinde jastardyń áleýeti men oqýǵa yntasy artady. Halyqaralyq tájirıbede mundaı sátti mysaldar jetkilikti. Máselen, AQSh-ta DreamBox jáne Knewton sııaqty bilim berý platformalary matematıka kýrsyn ár oqýshyǵa beıimdep oqytady. Ońtústik Koreıada jasandy ıntellektini til úırený úshin qoldanady. Qazaqstanda da mundaı tásilge júginýdiń aıryqsha mańyzy bar. Ásirese, kópetnosty el retinde biz tildik, mádenı nemese jalpy bilim deńgeıi ártúrli balalardyń bárine teń jaǵdaı jasaýdy oılaýymyz kerek», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent oqýshylardyń sıfrlyq profılderin qalyptastyrýdy taǵy bir mańyzdy basymdyq retinde atady.
«Onda ár balanyń oqý úlgerimi, myqty qyrlary men jetistikteri tirkeledi. Al bul, óz kezeginde, ýnıversıtet baǵdarlamasyn ońtaılandyryp, joǵary oqý ornyn merziminen buryn támamdaýǵa múmkindik beredi. Budan bólek, jasandy ıntellekt sıfrlyq profıl negizinde kásiptik baǵdar júıesin jasaqtaıdy. Oqýshylarǵa qarym-qabiletine saı damý joldary, kýrstar men jobalardy tańdaý erkindigi usynylýy kerek. Bul bolashaq ınjenerlerdi, zertteýshilerdi, dárigerlerdi, muǵalimder men kásipkerlerdi aldyn ala anyqtaýǵa jol ashady. Osylaısha, árbir adam óz qabiletin paıdalanyp, ómirden laıyqty ornyn tabady. Úkimetke jańa JI ýnıversıtetimen ıntegrasııalanǵan oqýshylardyń ulttyq sıfrlyq profılder júıesin qurýdy tapsyramyn», dedi Memleket basshysy.
Prezıdent muǵalimder kóp ýaqytyn jumsaıtyn kúndelikti kúıbeń sharýany jasandy ıntellekt arqyly avtomattandyrýdyń mańyzyna nazar aýdardy.
«Algorıtmder shákirtterge jeke tapsyrmalar men daıyndyq testterin ázirlep, jaýaptardy tekserip, olarmen jyldam keri baılanys ornata alady. Mundaı tehnologııalyq sheshim muǵalimderdiń jumysyn edáýir jeńildetip, ustazdyq qyzmetimen aınalysýyna múmkindik beredi. Biraq bir nárse árdaıym este bolýǵa tıis: muǵalimniń janashyrlyǵyn jáne aqyl-parasatyn eshbir tehnologııa almastyra almaıdy. Sondyqtan muǵalim men oqýshy arasyndaǵy adamı qarym-qatynas bilim berý úderisiniń ózegi bolyp qalýǵa tıis. Bizdiń maqsatymyz – pedagogterdi basy artyq jumystan bosatý, óz mıssııasyn alańsyz atqarýyna jaǵdaı jasaý. Úkimet jasandy ıntellektini bilim berý júıesine engizgen kezde osy qaǵıdany eskerýi kerek», dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev: «Jasandy ıntellektini keńinen paıdalaný ortalyq pen aımaq, qala men aýyl arasyndaǵy bilim alshaqtyǵyn qysqartýǵa qolaıly jaǵdaı jasaıdy»
Prezıdent bilim alý múmkindikterin keńeıtý mańyzdy mindet ekenine mán berdi.
«Jasandy ıntellektini keńinen paıdalaný ortalyq pen aımaq, qala men aýyl arasyndaǵy bilim alshaqtyǵyn qysqartýǵa qolaıly jaǵdaı jasaıdy. Ásirese, bul shaǵyn jınaqty mektepterge qatysty másele. JI tehnologııalaryn engizý erekshe bilim alý qajettilikteri bar balalardy jan-jaqty qoldaý úshin óte mańyzdy. Bizdiń maqsatymyz – shyn máninde ınklıýzıvti bilim berý ortasyn qalyptastyrý. Bul – Ádiletti Qazaqstan qurýdyń negizgi alǵysharttarynyń biri», dedi Prezıdent.
Memleket basshysynyń pikirinshe, jasandy ıntellekt bilimdi damytýǵa jáne taratýǵa oń yqpal etedi. Jańa tehnologııalardy jetik meńgersek te, óz bolmysymyzdy, ıaǵnı tól mádenıetimizdi, qundylyqtarymyzdy saqtap qalýǵa tıispiz.
Zamanaýı úrdisterdiń paıdasy men zııanyn ajyrata bilýimiz qajet. Ult dúnıetanymyna jat nárselerdiń bilim júıesine enýine jol bermeýimiz kerek. Túptep kelgende, jasandy ıntellekt el múddesine qyzmet etkeni durys.
«Bul – ozyq tehnologııalardyń yqpaly rýhanııatymyzǵa, tarıhı muralarymyz ben biregeı mádenıetimizge eshqandaı keselin nemese zııanyn tıgizbeýi kerek degen sóz. Oqýshylarǵa beriletin bilimniń mazmuny jáne onyń sapasy durys bolýy kerek. Eń jaqsy algorıtmniń ózi qate nemese jeńil-jelpi materıal ázirlep berýi múmkin. Qaıtalap aıtamyn, jasandy ıntellektini bilim berý isinde kómek quraly retinde qoldanýǵa bolady. Alaıda bilimniń sapasyna jáne tárbıelik maǵynasyna mashına emes, adam jaýapty bolýǵa tıis. Oqý materıalynyń memlekettik standartqa sáıkes bolýyn, onyń ǵylymı jáne mádenı talaptarǵa saı kelýin muǵalim qadaǵalap otyrýy kerek. Ustaz sapaly bilimniń basty kepili bolyp qala beredi. Sondyqtan Úkimet memlekettik standartqa sáıkes sapaly kontent jasaýǵa múmkindik beretin ulttyq bilim berý platformasyn ázirleýi qajet. Osy tusta bir máseleni arnaıy atap ótkim keledi: biz jasandy ıntellekt salasynda eń aldymen óz elimizden shyqqan ónimderdi paıdalanýymyz kerek», dedi Prezıdent.
Memleket basshysy bilim berý salasyna jasandy ıntellektini keńinen engizý barysynda onyń qaýip-qaterlerin qaperden shyǵarmaýdy eskertti
«Eń aldymen, bul jerde jasandy ıntellektini teris pıǵylda paıdalaný sekildi etıkalyq máseleler sóz bolyp otyr. Neırojeli bergen jaýapqa senip, oqýshylar synı paıymdaý, izdený jáne saraptaý qabiletinen aıyrylyp qalýy múmkin. JI bilim berý úderisin jetildirýge tıis, biraq onyń irgeli negizin almastyrmaýy kerek. Sondyqtan Úkimet akademııalyq adaldyqty qamtamasyz etý baǵytynda keshendi sharalar qabyldaýy qajet», dedi Prezıdent.
Prezıdent eńbek naryǵy kún ótken saıyn ózgerip jatqanyn atap ótti.
«Kóptegen kásip ıeleriniń jumysyn endi avtomatty júıe atqaratyn bolady. Mundaı úrdis qazirdiń ózinde júrip jatyr. Bul birqatar mamandyqtyń eskirýine, ıaǵnı kóptegen adamnyń jumyssyz qalýyna ákep soqtyrady. Bul – asa ózekti másele. Osy jumysty qazirden bastap qolǵa almasaq, mundaı úrdistiń áleýmettik saldary aýyr bolady. Jumyssyzdyq beleń alyp, turmys sapasy tómendep, áleýmettik teńsizdik kúsheıýi múmkin. Biraq bul jerde de jasandy ıntellektiniń múmkindikterin tıimdi paıdalanýǵa bolady. Máselen, aqyldy tehnologııalar qyzmetkerlerdiń myqty ne álsiz tustaryn aıqyndap, kásibı sheberligin damytý úshin naqty usynystar bere alady. Mamandardy qaıta daıarlaýǵa jáne biliktiligin arttyrýǵa keń múmkindik jasap, kúni buryn áreket etýge tıispiz. Bul rette tym úlken qaıta daıarlaý ortalyqtaryn qurýǵa bıýdjetten mıllıondaǵan qarjy shyǵyndaýdyń qajeti joq. Jasandy ıntellektiniń áleýetin saýatty qoldana bilgen jón. Bizdiń mindetimiz – jumyssyz qalýdyń aldynda turǵan mıllıondaǵan adamǵa jańa múmkindik berý. Basqasha aıtsaq, jasandy ıntellektiniń orasan zor áleýetin jańa jumys oryndaryn ashýǵa, adam kapıtalyn kúsheıtip, elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn arttyrýǵa paıdalaný kerek. Úkimetke jasandy ıntellekt negizinde ázirlengen ulttyq onlaın-platformany iske qosýdy tapsyramyn. Sol arqyly jumyssyz qalǵan mamandardy bolashaqta suranysqa ıe bolatyn kásipke beıimdeý qajet», dedi Prezıdent.
Qasym-Jomart Toqaev sózin qorytyndylaı kele, bizdiń sıfrlyq strategııamyzda ult múddesi basty orynda turatynyn jetkizdi.
«Shyn máninde, negizgi másele jasandy ıntellekt qana emes. Eń bastysy – eldiń egemendigi, urpaqtyń bolashaǵy. Úkimet búgin aıtylǵan usynystyń bárin muqııat qarastyrady. Sóz sońynda bir máseleni atap ótkim keledi. Jasandy ıntellekt – sıfrlyq ekonomıkanyń negizgi qozǵaýshy kúshi. Sondyqtan Keńestiń kelesi otyrysyn osy taqyrypqa arnaýdy usynamyn», dedi Memleket basshysy.
Keńes otyrysynda Premer-mınıstrdiń orynbasary – Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıev, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek, BAÁ Jasandy ıntellekt máseleleri jónindegi memlekettik mınıstri Omar Ál-Olama, Sinnovation Ventures jáne 01ai negizin qalaýshy Lı Kaı Fý, Cambrian Futures kompanııasynyń bas dırektory Olaf Dj. Grot, San-Dıegodaǵy Kalıfornııa ýnıversıtetiniń rektory Pradıp Khosla, Tıýrıng atyndaǵy syılyqtyń laýreaty Djon Hopkroft, BUU-nyń «JI ıgilik úshin» bastamasy atqarýshy keńesiniń tóraǵasy Ebtesam Ál-Mazrýı, Polynome Group negizin qalaýshy Aleksandr Hanın jáne Oxford Insights kompanııasynyń bas dırektory Rıchard Stırlıng sóz sóıledi.
