Azamattyq sektor – áleýmet pen memleket arasyndaǵy senimdi kópir

Jalpy, jıyrma jyl ishinde azamattyq qoǵam qurýǵa arnal­ǵan túrli jıyn qoǵam men memleket arasyndaǵy áriptes­tiktiń mańyzdy quralyna aınaldy. О́tken forýmdarda ázir­lengen usynystardyń nátı­je­sinde negizgi bastamalar júzege asyryldy. Máselen, 2030 jylǵa deıin azamattyq qoǵam­dy damy­tý­dyń Ulttyq tujyrym­dama­sy ázirlenip, granttyq qarjy­landyrý men áleýmettik tapsyrys júıesi jetildirildi. Sondaı-aq ÚEU sıfrlyq tizilimi engizildi.

Plenarlyq otyrys Memleket basshysynyń quttyqtaý sózi­men ashyldy. Bul hatty Prezıdent­tiń ishki saıasat jáne kommýnıkasııalar máseleleri jónindegi kómekshisi Arman Qyryqbaev oqyp berdi.

«Keıingi jyldary elimizde aýqymdy reformalar qolǵa alyndy. Memleket pen azamattardyń qarym-qatynasyna arqaý bolǵan, «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasy berik ornyǵa tústi. О́zara syılastyq pen túsinistik, janashyrlyq pen jaýapkershilik qasıetteri keńinen dáriptelip, qoǵamnyń quqyqtyq mádenıetin arttyrý úshin naqty sharalar atqaryldy. Osy mańyzdy iske azamattyq qoǵam ókilderi zor úles qosyp jatqany sózsiz. Qazir Qazaqstanda 18 myńnan asa úkimettik emes uıym jumys isteıdi. Olardy memlekettiń senimdi seriktesi deýge tolyq negiz bar. Shyn máninde, sizder elimizdiń bereke-birligin nyǵaıtýǵa, «Adal azamat», «Zań men tártip», «Taza Qazaqstan» qaǵıdattaryn iske asyrýǵa belsene atsalysyp júrsizder. Men barshańyzǵa shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin. Memleket azamattyq qoǵamnyń órisin keńeıtýge árdaıym basa mán beredi. Bes jylda arnaıy áleýmettik tapsyrysqa bólinetin qarjy eki esege jýyq ósti. Bul qarajat ıgi bastamalardy júzege asyrýǵa, muqtaj jandar men jas­tardy qoldaýǵa jumsalyp jatyr. Ortaq múdde jolyndaǵy osyndaı ózara tıimdi yqpaldastyq aldaǵy ýaqytta da jalǵasady. Osy basqosýda aıtylǵan salmaqty oı-pikirler men utymdy usynystar azamattyq qoǵamdy damytýǵa tyń serpin beredi dep senemin», delingen Memleket basshysynyń quttyqtaý hatynda.

Sonymen qatar Májilis depýtaty, «Amanat» partııasy frak­sııasynyń jetekshisi Elnur Beısenbaev Parlament Májili­siniń jáne «Amanat» partııa­synyń tóraǵasy Erlan Qoshanov­tyń quttyqtaýyn jetkizdi.

«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ár­daıym azamattyq qoǵamdy ny­ǵaıtýǵa erekshe nazar aýdaryp keledi. Osyǵan oraı azama­t­tyq qoǵamdy jetildirýge arnal­ǵan tujyrymdama ázirle­­nip, onyń zańnamalyq jáne ıns­tıtý­sıonaldyq negizi qalandy. Qazirgi tańda elimizde azamattyq qoǵam tolyqqandy ornyǵyp, memlekettik ınstıtýttarmen ózara baılanysy kúsheıýde. Salalyq uıymdar men qoǵam belsendileri zań jobalaryn talqylaý isine de barynsha atsalysyp júr. Depýtattyq korpýs ta ózderińizben qoıan-qoltyq jumys istep jatyr. Parlament Májilisi janynda bilikti sarapshylardan jasaqtalǵan Qoǵamdyq palata jemisti qyzmet etýde. Onda ózekti máseleler talqylanyp, jan-jaqty saraptalyp, usynystar men tyń bastamalar ortaǵa salynady», delingen Májilis tóraǵasy­nyń quttyqtaýynda.

О́z kezeginde Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva osy forýmda óte ózekti máseleler talqylanyp, utymdy usynystar, mazmundy oı-pikirler ortaǵa salynǵanyn aıtty.

– Aıtylǵan oılar men usynys­tar aldaǵy ýaqytta naqty prak­tıkalyq sheshimderge aınalyp, qoǵamdaǵy senimdi, áleýmet­tik jaýapkershilikti jáne dıalogti kú­sheıtýge yqpal etedi dep sene­min. Biz óz tarapymyzdan osy tal­qylanǵan baǵyttardy nazarǵa ala otyryp, elimizdegi myqty ári áleýeti joǵary azamat­tyq qoǵamdy qurýǵa qadam basyp otyrmyz. Alda úkimettik emes uıym ókilderimen birles­ken ortaq jańa kózqarasqa negizdelgen bastamalar josparlandy. Sonymen qatar qazirgi kezde Memleket basshysynyń Ulttyq quryltaıdaǵy bastamasyna oraı, úkimettik emes uıymdar týraly zańanamany jetildirý boıyn­sha jumysty bastadyq. Forým alańdarynda syndarly usy­nystar men pikirler aıtyldy. Olar nazarǵa alynyp, mindetti túrde eskeriledi, – dedi mınıstr.

A.Balaevanyń pikirinshe, jańa zańnamalyq bastamalar qaıyrymdylyq uıymdarynyń qyzmetin jetildirýge de baǵytta­lady. Atalǵan jumysta úkimettik emes uıymdardyń róli erekshe.

– Prezıdent Joldaýynda atap ótken Parlament reformasy – eldiń saıası júıesin jańǵyrtýdyń mańyzdy kezeńi. Reforma zań shyǵarý mádenıetin jetildirip, memlekettik sheshim qabyldaý úderisin ashyq ári ádil etýge jol ashady. Osy rette barsha azamattyq qoǵam ókilderin bul bastamany tereń talqylap, onyń mánin qoǵamǵa túsindirýge belsene atsalysýǵa shaqyramyz. Jahandyq ózgerister jaǵdaıynda azamattyq qoǵamnyń sıfrlyq saýatyn arttyrý – ýaqyt talaby. Biz úkimettik emes uıymdardyń qyzmetin jańa deńgeıge kóterip, sıfrlandyrý elementterin engizýdi kózdep otyrmyz. Ásirese áleýmettik saladaǵy sıfrlyq bastamalar qoǵam talabyna saı ekenin kórsete bildi. Endigi kezekte osy bastamalardy jalǵastyryp, tıimdi júzege asyrýymyz qajet, – dedi A.Balaeva.

Sondaı-aq mınıstr úkimettik emes uıymdardyń qatysýynsyz kún­delikti memlekettik mindet­terdi sheshý ońaı emes ekenin tilge tıek etti. Onyń aıtýynsha, azamattyq sektor – «Ádiletti Qazaqstandy» qurýdaǵy teń quqyly seriktes ári qoǵam men memleket arasyndaǵy senimdi kópir. Osy baǵytta «Zań jáne tártip», «Adal azamat» tu­jy­­­rym­­­da­ma­lary men «Taza Qazaq­stan» jal­­pyul­ttyq bastamasy – eli­miz­diń damý baǵy­tyn aı­qyn­­daı­tyn, qoǵam­nyń jaýap­kershi­ligi men mádenıetin arttyratyn mańyzdy qundylyqtar. Bul bas­tamalardy júzege asyrýda ár­bir azamattyń belsendi ustany­my men adal eńbegi sheshýshi ról atqarady.

Májilis depýtaty Elnur Beısen­baev ta elimizdegi úkimettik emes uıymdarda qoǵam­daǵy eń belsendi, ozyq oıly, bastamashyl, jańashyl azamat­tar qyzmet etip júrgenin aıtty. Osynyń arqasynda azamat­tyq sektor damýdyń jańa sapa­ly deńgeıine kóterilip, úlken ıntel­lektýaldyq ortaǵa, memlekettiń senimdi seriktesine aınaldy.

– О́zim de eńbek jolymdy qoǵamdyq uıymdardan bastap, túrli áleýmettik jobalarǵa qaty­syp, partııada jumys istep, elmen etene aralasa júrip shyńdaldym. Sondyqtan qıyn da qyzyqty, elge bolsyn degen bastamashyl qasıetterdi jaqsy bilemin. Osy turǵydan kelgende, azamattyq sektor – qoǵamdaǵy ózekti máselelerdi sheshýge atsalysatyn, halyqtyń únin, jurtshylyqtyń talap-tilegin bılikke jetkizetin belsendi orta dep bilemin, – dedi depýtat.

Onyń aıtýynsha, endi qoǵam­daǵy ózekti máseleler kóshede emes, Parlamentte talqy­lanýǵa tıis. Osy ustanym­nyń kóri­nisi retinde Májilis jany­nan Qoǵamdyq palata qu­ryl­ǵan. Bul palatanyń negizin osynda otyrǵan úkimettik emes uıym­dar men sarapshylar qaýym­dastyǵynyń ókilderi quraıdy.

– Parlamenttegi kóteril­gen keleli másele men jurtty tolǵandyrǵan túıtkilderdiń kóbin ózderińiz usynasyzdar. Bul – bılik pen qoǵam arasyndaǵy senimdi nyǵaıtyp, jańa saıası mádenıetti qalyptastyratyn qadam. Búginde azamattardyń saıası belsendiligi artty. Memlekettik mańyzy bar barlyq sheshim tikeleı halyqtyń aralasýymen, talqylaýymen qabyldanady. Keıingi jyldary eki referendým ótti. Osyndaı júıeli ózgeristerdiń nátıjesinde lıberaldy úrdister kúsheıip, qoǵamda demokratııalyq qundylyqtar keńinen qanat jaıyp keledi. Bul elimizde túbegeıli ózgeristerge jol ashty. Atap aıtqanda, saıası partııalardyń jumysy jandana tústi. Konstıtýsııalyq refor­malarǵa sáıkes, partııa retinde tirkelý jeńildedi. Buryn ol úshin 20 myń adam qajet bolsa, qazir 5 myń adam jetkilikti, – dedi E.Beısenbaev.

Sondaı-aq depýtat 2024 jy­ly el bıýd­jetiniń kiristeri 44 mlrd dol­lardan asqanyn aıtty. Bul О́z­bek­stanmen (26,4 mlrd) salys­­tyr­ǵanda bir jarym eseden artyq jáne Qyrǵyzstanmen (4,4 mlrd) salystyrǵanda on ese kóp. Jalpy, elimizdiń bıýdjeti áleýmettik baǵytqa baǵdarlanǵan. Iаǵnı halyqty áleýmettik qoldaýǵa aıryqsha mán berilip keledi. Atap aıtqanda, shyǵystardyń 60 paıyzy áleýmettik salaǵa baǵyttala­dy. Respýblıkalyq bıýdjettiń zeınetaqy men járdemaqyny ındeksteýge arnalǵan shyǵys­tary jyl saıyn bir trıllıon teńgege ulǵaıyp otyrady. Al ońtústiktegi kórshilerimizde bul kórsetkishter, kerisinshe, azaıyp otyr.

– Jyl basynan beri halyq­aralyq rezervter, ıaǵnı altyn-valıýta qory men baǵaly qaǵazdar kólemi 20%-ǵa ósip, 52,2 mlrd dollarǵa jetti. Sonymen qatar Ulttyq qorda 64 mlrd dollar bar. Bul – shamamen 63 trln teńge, ıaǵnı eldiń úshjyldyq bıýdjetine teń qarjy. Aıta keteıik, Halyqaralyq valıýta qorynyń málimetinshe, búginde álemde 57 elde ǵana ulttyq qor bar, – dedi E.Beısenbaev.

Keıingi bes jyl ishinde Azamat­tyq forýmnyń qorytyn­dylary boıynsha ázirlengen usynymdarǵa súıene otyryp, elimizde strategııa­lyq mańyzy zor birqatar qujat qabyl­dandy. Olardyń qataryn­da «Azamattyq qoǵamdy damytý­dyń 2030 jylǵa deıingi tujyrym­damasy», «Qoǵamdyq baqylaý týraly» zań, sondaı-aq onlaın-petı­sııalar ınstıtýtyn engizý jónindegi zań­namalyq túzetýler jáne ózge de mańyzdy bastamalar bar.

Respýblıkalyq forýmnyń aldynda elimizdiń barlyq óńirinde osyndaı 20 aımaqtyq kezdesý ótti. Olarǵa 3 myńnan asa úkimettik emes uıym ókilderi qatysqan. Budan bólek, jyl boıy salalyq mınıstr­ler men beıindi ÚEU ókilderi­niń qatysýymen bir­qatar kezde­sý uıymdastyrylyp, nátıjesinde 200-den asa naqty usynys daıyndalǵan.