О́ńirdi órkendetýdegi ilkimdi ister

Bıyl 10 aıda oblys ekonomıkasyna 892 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan. Jalpy quny 110 mlrd teńgeden asatyn jel elektr stansasy, qoı júnin óńdeý sehy, agrohımıkattar, gofroqaptama, órtke qarsy quraldar shyǵaratyn kásiporyndar men ERG Green «Qazhrom» TUK» AQ flotasııalyq ýchaskesi jumysyn bastaǵan.

«Atap ótsem, «KazFeltec» kompanııa­sy­nyń bastamasymen elimizde alǵash ret qoı júnin tereń óńdep, odan qurylys mate­rıaldaryn shyǵaratyn jańa seh ashylyp otyr. Jyl sońyna deıin jalpy quny shamamen 350 mlrd teńgeni qu­raıtyn 4 jobany iske asyrýdy josparlap otyrmyz. Buǵan qosa aldaǵy jyldary karbamıd, bıtým, sement óndiretin zaýyt salynady», dedi A.Shaharov.

Investorlardy tartýǵa da qolaıly jaǵdaı qajet. Oblys Álııa Moldaǵulova atyndaǵy Halyqaralyq áýejaı bazasynda jalpy aýdany 858 gektardy qamtıtyn «Aqtóbe» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy men Hromtaý qalasynda jalpy aýmaǵy 150 gektardy quraıtyn respýblıkalyq mańyzy bar «Hromtaý» ındýstrııalyq aımaǵyn qurǵan.

Aýyl sharýashylyǵy – oblys damýynyń basym baǵyttarynyń biri. Bıyl salaǵa 15 mlrd teńge bólingen. Bul qarajat mal, ósimdik sharýashylyǵyn qoldaýǵa, paıyzdyq mólsherlemelerdi sýbsıdııalaýǵa, ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýǵa jumsalǵan. Nátı­jesinde mal basy orta eseppen 7 paıyzǵa ósken. Atap aıtqanda, iri qara – 100,7, qoı – 105,3, jylqy – 113,1, túıe basy 108,6 paıyzǵa artqan.

«Mal basyn arttyrýda Soltústik Qazaqstan oblysynyń tájirıbesin engizdik. Máselen, «AIS» sút-taýar fermasyn (1 600 basqa deıin) keńeıtýge 2,5 paıyzben 7,5 mlrd teńge kóleminde jeńildetilgen nesıe berildi. Búgin­niń ózinde 800 bas iri qara mal ákelinip, birinshi kezeńi iske qosyldy. Jalpy, sút óndirisin qosymsha 20 myń tonnaǵa ulǵaıtý josparymyz bar. Nátıjesinde, óńir óńdelgen sútpen 90 paıyzǵa qamtamasyz etiledi, qazir bul – 62 pa­ıyz. Al ósimdik sharýashylyǵyna keler bolsaq, kóktemgi egis pen kúzgi oraq jumysyna jalpy 5 paıyzben 5,9 mlrd teńge jeńildetilgen nesıe berildi. Bul da nátıjeli bolyp, bıyl 554 myń tonna ónim aldyq. Bul byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 40 myń tonnaǵa artyq», dedi óńir basshysy.

Aqtóbe oblysy geografııalyq jaǵy­nan aýqymdy tranzıttik áleýetke ıe. Sondyqtan jol sapasy alys-beriske kedergi keltirmeýi qajet. Bıyl jol ju­mys­taryna 68 mlrd teńgege jýyq qara­jat bólingen. Ákimniń aıtýynsha, bul qarjyǵa jergilikti mańyzy bar jol­dar, qalalyq, aýyldarǵa kireberis, aýylishi­lik joldar salynyp jatyr. О́ńirde osy jyly 565 shaqyrym jol jabyn­dysy (onyń ishinde asfalt 371,8 shaqyrym) tóselgen. Bul rette oblys ortalyǵy Aqtóbe qalasy da qamtylǵan. Jyl sońyna deıin 150-den asa kóshe jóndelmek.

«Halyqaralyq mańyzy bar «Samara – Shymkent» avtojolynyń «Aqtóbe – Ulǵaısyn» baǵytyndaǵy 262 shaqyrymy qaıta jańǵyrtylyp jatyr. Sonyń ishinde Aqtóbe – Hromtaý ýchaskesinde (Aqjar aýylynan Jazyq stansasyna deıingi) jańa ótpeli kópir men 28 shaqy­rym jol jóndeldi. 4 jolaqty jol­dyń (791–819 shaqyrym) 2 jolaǵy kólik qozǵalysyna ashyldy. Sonymen qatar respýblıkalyq Ortalyq – Batys kólik dálizinde ornalasqan «Qandyaǵash – Embi – Shalqar – Yrǵyz» avtojolynda ortasha jóndeý jalǵasyp jatyr. Bıylǵa josparlanǵan 110 shaqyrymdy tolyq aıaqtap, paıdalanýǵa berdik», dedi oblys ákimi.

A.Shaharov óńirdi tolyqtaı gaz, aýyzsýmen qamtý úzdiksiz jalǵasyp jatqanyn aıtady. Jyl sońyna deıin tabıǵı gaz 12,3 myń turǵyny bar 28 aýylǵa jetkizilmek, osylaısha oblys 97 paıyz gazben qamtylady. Qazir 28 aýyldyń 22-si gaz qoldanyp otyr.

Sonymen qatar bıyl 1,3 myń turǵyny bar 4 aýyl ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý júıesine qosylǵan. Jyl sońyna deıin shamamen 2 myń turǵyny bar taǵy 6 aýylǵa aýyzsý tartylmaq.

Turǵyn úı qurylysy da qarqyn alyp keledi. 10 aıda 745 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen. Jyl sońyna deıin 1 mln sharshy metr turǵyn úı salynbaq. Áleýmettik osal sanattaǵy otbasylarǵa turǵyn úı satyp alýǵa 14,3 mlrd teńge bólinip, 419 otbasy baspanaly bolǵan.

«Sondaı-aq aýyldyq jerlerde 22 medısınalyq nysan salynyp, qajetti jabdyq, mamandarmen qamtamasyz etildi. Al jyl sońyna deıin 7 nysan qurylysy aıaqtalyp, taǵy 4 myńnan asa adam medısınalyq kómekpen qamtylmaq. Olar Shalqar aýdanyndaǵy Toǵyz, Sarysaı, Shoqysý aýyldarynda, Yrǵyz aýdanyndaǵy Nura aýyly, Muǵaljar aýdanyndaǵy Jaryq, Qaıyndy aýyldarynda, Qobda aýdanyndaǵy Begaly aýylynda ashylady», dedi oblys basshysy.

Bilim salasynda «Keleshek mek­tep­teri» ulttyq jobasy aıasynda oblysta 3 500 oryndyq 5 jańa mektep paıdala­ný­ǵa berilip, taǵy bir mektep Úkimet rezervi esebinen salynǵan. Jyl sońyna deıin 5 800 oryndyq 7 jaıly mektep ashylmaq, onyń tórteýi – Aqtóbe qalasynda, úsheýi – aýyldyq jerlerde. Sonymen qatar Ashysaı, Jazyq, Oıylda jańa mektepter, qosymsha sport zaldary men japsarlas ǵımarat­tar salynyp jatyr.

Sonymen qatar Memleket basshy­synyń tapsyrmasymen Aqtóbede jańa zamanaýı drama teatry salynyp jatyr.

Múmkindigi shekteýli jandarǵa ar­nalǵan ınklıýzıvti sport kesheni­niń qury­lysy da aıaqtalýǵa jaqyn, onda 25 sport túri boıynsha oqytý jos­parlanyp otyr. ÝEFA-nyń tórtinshi kategorııa­syna saı keletin 35 myń oryndyq jańa stadıonnyń qurylysy da bastalǵan.

Memleket basshysynyń jappaı sıfr­landyrý tapsyrmasy aıasynda birqatar jumys atqarylǵan. Máselen, óńir turǵyndarynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge oblys aýmaǵyndaǵy 19 600-den asa beınebaqylaý kamerasy Jedel basqarý ortalyǵyna qosylǵan. Onyń ishinde 834 kamera jasandy ıntellekt júıesimen jabdyqtalǵan.

«Bıyl Aqtóbe oblysynyń kópsa­laly aýrýhanasy bazasynda «Ahýaldyq ortalyq» iske qosyldy. Oǵan Teleme­dı­sına men PACS ınformasııalyq júıesi engizildi. Telemedısına baǵyty óńiri­mizdiń shalǵaı aýdandaryndaǵy naýqastarǵa zamanaýı sıfrlyq tehnologııalar negizinde sapaly keńes beredi. Sondaı-aq naýqastardyń barlyq radıologııalyq zertteýlerine (KT, MRT, rentgen) jasandy ıntellekt qoldana otyryp, PACS aqparattyq júıesi arqyly ortalyqtandyrý men óńdeý júzege asyrylady. Buǵan qosa elimizde alǵashqy oblystardyń biri bolyp «Iаndeks.Kartalar» platformasy arqyly birinshi sanattaǵy jedel járdem kólikteriniń qozǵalysyn naqty ýaqyt rejiminde baqylaý jobasy iske qosyldy», dedi A.Shaharov.

Keler jylǵa da jospar kóp. О́ńirdiń ekonomıkalyq ósimi keminde 105 paıyzdy quraý qajet ekenin aıtty ákim. О́nerkásip salasynda 3 trln teńge ónim óndirilmek. Sondaı-aq Úkimet qoıǵan josparǵa sáıkes oblysqa 2 trln teńgege jýyq ınvestısııa tartylady. Al normatıvtik jaǵdaıdaǵy avtojoldardyń úlesi 85 paıyzǵa jetkiziledi. О́ńir halyqty kógildir otynmen qamtamasyz etý maqsatynda 2 myńnan asa turǵyndy qamtıtyn 3 ótpeli jobany aıaqtap, 3 jańa jobany júzege asyrýdy josparlap otyr. Barlyq qarjylandyrý kózinen 1,1 mln sharshy metr turǵyn úıdi de paıdalanýǵa berý jalǵasady. Buǵan qosa shalǵaı aýyldarda jergilikti bıýdjet pen basqa qarjy kózderinen 3 300 oryndyq 12 bilim nysany salynady. Al respýblıkalyq qarajat esebinen Aqtóbe qalasynda «Oblystyq qan ortalyǵynyń» qurylysy bastalady. 35 myń adamǵa shaqtalǵan fýtbol stadıonynyń, 5 myń oryndyq kópfýnksıonaldy sport kesheniniń, jańa drama teatrdyń qurylysy jalǵasady.

Oblys basshysynyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy, qoǵamdyq-saıası ahýaly turaqty. О́zekti máselelerdiń barlyǵy ákimniń baqylaýynda.