Tabıǵat • 27 Qarasha, 2025

Mıchýrın baǵynda 600-den astam jemis daqyldarynyń sorty otyrǵyzylady

40 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Búgin Prezıdenti janyndaǵy Ulttyq Ǵylym akademııasy Reseı Ǵylym akademııasymen birlesip «EKSPO-Agroónerkásiptik keshendegi ozyq tehnologııalar» halyqaralyq kórme, onyń aıasynda agroónerkásiptik keshendi damytýdyń negizgi baǵyttaryn qamtıtyn konferensııa ótkizdi, dep jazady Egemen.kz.

Mıchýrın baǵynda 600-den astam jemis daqyldarynyń sorty otyrǵyzylady

BUU boljamyna sáıkes, 2050 jylǵa qaraı azyq-túlik óndirisi kem degende 50 paıyzǵa artady. Osy suranysqa úles qosý maqsatynda áriptes elder ǵylymı resýrstardy, ǵylymı mektepter men tehnologııalyq múmkindikterdi biriktire otyryp, birlesken ınnovasııalardy iske asyrmaqshy.  Ozyq tehnologııalardy jedel engizý, geoaqparattyq júıeler men jasandy ıntellekt negizinde sıfrlyq sheshimderdi damytý, sondaı-aq mamandardyń jańa býynyn daıarlaý úshin platforma qurý da alda turǵan mindet.

UǴA prezıdenti Aqylbek Kúrishbaevtyń aıtýynsha, kórme Qazaqstan men Reseıdiń agrarlyq salasyndaǵy zamanaýı ǵylymı jetistikterdi, ınnovasııalyq ázirlemeler men praktıkalyq sheshimderdi kórsetý úshin negizgi platformaǵa aınalyp otyr. Ǵylym men bıznestiń ózara is-qımylyn nyǵaıtý, shıkizat modelinen aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeýge, joǵary qosylǵan quny bar ónimderdi óndirý jáne turaqty qun jasaý tizbekterin qalyptastyrýdy maqsat etedi.

Kórme aıasynda ǵalymdar ósimdikterdiń genetıkalyq resýrstary men tuqym sharýashylyǵy máselelerin talqylady. Genetıkalyq ártúrlilikti saqtaý jáne paıdalaný, seleksııany damytý jáne klımattyq táýekelderdi eskere otyryp, joǵary ónimdi jáne tózimdi jańa sorttardy qurý boıynsha birlesken bastamalar qoldaý tapty. Byltyr UǴA men  Reseı ǵylym Akademııasy N.I. Vavılov atyndaǵy Búkilreseılik ósimdikterdiń genetıkalyq resýrstary ınstıtýtynyń federaldy zertteý ortalyǵy kolleksııalarymen almasý týraly kelisimge keldi.

Ǵalymdar ósimdik sharýashylyǵy jáne eginshilik –turaqty eginshilik júıeleri, kómirtekti tehnologııalar, genomdyq seleksııa, sıfrlyqdálme-dál eginshilikplatformalary jáne alqaptardygeoaqparattyq baqylaý, mal sharýashylyǵy jáne veterınarııa–úlken derekter analıtıkasyna súıene otyryp, jem-shóp óndirisindegi ınnovasııalar, janýarlardyń densaýlyǵy, seleksııa jáne genetıkalyq baǵyttaǵy zertteýlerge basty nazar aýdaryp otyr. Sonymen qatar  aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeý–qosylǵan qundy arttyrý tehnologııalary, organıkalyq jáne fýnksıonaldyq azyq-túlik ónimderin, bıoónimder men eksporttyq naryqtarǵa baǵdarlanǵan ıngredıentterdi ázirleý men sýdy basqarý resýrstary – sýdy únemdeýdiń, qurǵaqshylyqtyń aldyn alýdyń, tıimdi sýarýdyń jáne geografııalyq aqparattyq júıe (GIS) jáne jasandy ıntellekt úlgilerine negizdelgen ózen basseınderin basqarýdyń zamanaýı tásilderin engizi máselesi alańdatady.

Osy rette aldyńǵy qatarly tehnologııalar ortalyǵy aıasynda bastalǵan birlesken jobalarǵa erekshe nazar aýdarýǵa bolady. Solardyń ishinde – A.I. Baraev atyndaǵy astyq sharýashylyǵy ortalyǵynyń bazasynda Reseı ǵylym akademııasymen áriptestik negizinde qurylǵan «Kaz Agro Carbon» «aına» kómirtek polıgony bar. Polıgon agroekojúıelerdegi kómirtek teńgerimin ólsheý jáne modeldeý, shyǵaryndylardy azaıtý jáne parnıktik gazdardy sińirýdi arttyrý tehnologııalaryn ázirleý úshin geoaqparattyq tehnologııalardy, qashyqtyqtan zondtaýdy jáne jasandy ıntellekt elementterin qoldanatyn biregeı alańǵa aınaldy.

Taǵy bir mańyzdy joba – bıyl 1 jeltoqsanda Qazaq kókónis jáne jemis sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń bazasyndaǵy Mıchýrın baǵy ashylyp, onda Reseıden ákelingen 600-den astam perspektıvaly jemis daqyldarynyń sorttary otyrǵyzylady. Baq bolashaq seleksııalyq baǵdarlamalar, birlesken dalalyq genetıkalyq kolleksııa jasaýǵa, jemis ónimderin tereń qaıta óńdeý baǵyttaryn damytýǵa múmkindik beredi.

Sońǵy jańalyqtar