Daraqylyq ta qoǵamdyq dert

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń 13 naý­ryzda shyqqan sanyndaǵy ultymyzdyń maqtanyshy, asa syıly aǵamyz Tóre­geldi Sharmanovtyń «Qundylyqtar quldy­raýy» atty maqalasyn oqyp, sonshalyqty rızashylyq sezimge bólendim, qalyń muńǵa batqandaı da boldym. Rıza bolýdyń sebebi – kópten aıtylýǵa tıis, qoǵamnyń taǵy bir dertine aınalǵan qubylysty qanyn sorǵalata otyryp taldaýy. Jáne bulaı aıtýǵa tek osyndaı jany da, ary da taza, eline eleýli eńbek sińirip, hal­qyn bas­qa jurttarǵa laıyqty kórsete bilgen, ómirden túıgeni ushan-teńiz naǵyz ǵalym­nyń hám ult azamatynyń moraldyq quqy bolsa kerek. Qudaı-aý, avtordyń ár sózi qorǵasynnan quıǵandaı, ár sanaly alash balasynyń janyn jegideı jegen paıymdar ǵoı! Janashyrlyqtan janǵa batyra, ádilin tilgilep, kádimgi Abaısha aıtylǵan tujyrymdar ǵoı! Jal­ǵan ǵalymsymaqtardyń jaýynnan keıingi sańyraýqulaqtaı qaýlaǵanyn kórip, Tórekeńniń «qazir kóbinese «akademık» degen ataqty esimime qosyp aıtýǵa uıalatyn dárejege jettim» deýiniń ózi nege turady?! Parasat tereńdiginiń ólshemi osyndaı-aq bolar. Ana jyly sonyń aldynda ǵana ǵylym kandıdaty ataǵyn alǵan bir tanysymyzben dıssertasııasynyń mazmuny týraly jaı ǵana alystan áńgimeniń shetin qyl­tıtqanda, sonysynyń taqyrybyn esine túsi­re almaı, «aýyldy aınala shapqy­laǵany» bar-dy. Al, endi, maqala aýanynyń muńǵa batyratyny, jan kúızeltetini – nege ǵana ulty­myzdyń osyndaı daraqy minez­den arylýǵa óresi jetpeıtindigi? Sol baıaǵy «máz bolady bolysyń, arqaǵa ulyq qaq­qanǵa» qaǵıdasynan týyndaıtyn «dástúrli» dil me, ne bolmasa ataq, dáre­je, tósbelgi arqyly ǵana jurttan asýǵa bolady degen dúmbilez túsinik pe? Árıne, toıqumarlyq, túptep kelgende, ilgerileý úshin esh paıda bermeıtin, qur atty shy­ǵarý dańǵaza­lyǵy da budan alysqa ketken joq, sonymen sabaqtas. Iá, shynynda da, der kezinde jazylǵan, eshkimdi beıjaı qaldyrmaıtyn, qoǵamdyq oıdy qamshylar, óser eldiń sanasyn qalyptastyrýǵa tıisti barlyq tetikterdiń qulaǵynda otyrǵandarǵa úndeý ispettes maqala bolyp shyqqan. Endigi jerde ǵalym­dar, aqsaqaldar, eńbek adamdary, jalpy dýaly aýyzdy qalyń oqyrman pikir­lesýge atoılap kiriser, qundylyqtar quldyraýyna tosqaýyl qoıar, sóıtip kem­shili­gimizdi túzep, erteńimizdi jarqyn eter jol­dardy kóp bolyp nusqar dep kútýdemiz. Ǵosman TО́LEǴUL, Qazaqstan Respýblıkasynyń mádenıet qaıratkeri. KО́KShETAÝ.