«Azamattardyń Ata Zańnyń árbir jolyna úńilip, onyń mazmuny men bolashaqtaǵy yqpalyn tereń paıymdaýy – qoǵamnyń saıası mádenıetiniń kemeldengenin jáne azamattyq jaýapkershiliktiń artqanyn aıqyn ańǵartady», dep atap ótti Aıda Balaeva.
Úkimet basshysynyń orynbasary qoǵamda bul máselege qatysty ártúrli kózqaras bar ekenin atap ótip, olardyń eshqaısysy eskerýsiz qalmaıtynyn jetkizdi.
Premer-mınıstrdiń orynbasary áleýmettik jelilerde memleket kepildik beretin bilim berý men densaýlyq saqtaý salasyndaǵy áleýmettik mindettemeler qysqartylady degen jańsaq pikirlerdiń taralǵanyn tilge tıek etip, olardyń shyndyqqa sáıkes kelmeıtinin aıtty. Sonymen qatar jańa Konstıtýsııa jobasynyń Preambýlasy men birinshi babynda Qazaqstannyń áleýmettik memleket mártebesi naqty aıqyndalǵanyna nazar aýdardy.
Ádil eńbek, qaýipsiz jumys, laıyqty jalaqy: Maksım Rojın jańa Konstıtýsııanyń mańyzdy tusyn atady
Budan bólek, memleket azamattardyń aqysyz negizde medısınalyq kómek alýyna kepildik beretini aıqyndaldy.
«Tegin» degen uǵym quqyqtyq turǵydan naqtyraq – «azamattar aqy tólemeı, zańda belgilengen tártippen medısınalyq kómek alýǵa quqyly» degen tujyrymdamamen almasty. Iаǵnı, azamattardyń aqysyz negizde kómek alýyna memleket kepildik beredi», dedi Aıda Balaeva.
Ol sondaı-aq atalǵan qyzmetterdiń eshqashan ózdiginen tegin bolmaǵanyn, olardyń árdaıym memlekettik bıýdjet esebinen qarjylandyrylyp kelgenin túsindirdi. Qazirgi tańda memlekettik bıýdjettiń shamamen 40 paıyzy áleýmettik salaǵa baǵyttalyp otyr.
Mádenıet jáne aqparat mınıstri Konstıtýsııa jobasynyń 32 jáne 33-baptarynda azamattardyń aqysyz medısınalyq kómek pen bastaýysh jáne orta bilim alý quqyqtary saqtalǵanyn erekshe atap ótti. Sonymen qatar aqyly medısınalyq kómek alý quqyǵy azamattardyń densaýlyǵyn saqtaýdaǵy múmkindikterin keńeıtetin mańyzdy norma ekenin aıtty.
Sonymen birge ol birqatar uǵymdardy naqtylaý jóninde usynystaryn bildirdi. Atap aıtqanda, 33-baptaǵy «bastaýysh jáne orta bilim» tirkesin «jalpy orta bilim» nemese «orta mektep» uǵymymen almastyrý qajettigin aıtty. Sebebi, quqyqtyq turǵyda bilim týraly qujat tek 9 jáne 11-synyptardan keıin beriledi.
Sondaı-aq joǵary bilim alý quqyǵyn tek memlekettik joǵary oqý oryndarymen shektemeý qajettigin atap ótti. Onyń aıtýynsha, qazirgi tańda barlyq memlekettik joǵary oqý oryndary kommersııalyq emes aksıonerlik qoǵam mártebesinde jumys isteıdi jáne azamattar memlekettik grantty jekemenshik ýnıversıtetterde de paıdalana alady.
Aıda Balaeva jańa Konstıtýsııa jobasynda din men memlekettiń ara-jigi naqty ajyratylyp, bilim berý men tárbıe júıesiniń zaıyrly sıpaty aıqyndalǵanyn aıtty. Bul kópkonfessııaly qoǵamda qoǵamdyq kelisim men turaqtylyqty nyǵaıtýǵa yqpal etedi.
Sonymen qatar Konstıtýsııada nekeniń er adam men áıel adamnyń erikti tańdaýy men teń quqyǵyna negizdelgen odaq ekeni naqty bekitilgen.
«Atalǵan norma otbasy ınstıtýtynyń turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa, dástúrli qundylyqtardy joǵarǵy quqyqtyq deńgeıde qorǵaýǵa jáne áıelderdiń quqyǵy men zańdy múddelerin kúsheıtýge sep bolary anyq», dedi Úkimet basshysynyń orynbasary.
Sóz bostandyǵyna qatysty máselege de toqtalǵan Aıda Balaeva jańa Konstıtýsııa jobasy halyqaralyq tájirıbege súıene otyryp, sóz bostandyǵyna kepildik beretinin aıtty. Mádenıet jáne aqparat mınıstri jýrnalısterdiń ashyq hatyna baılanysty medıaqaýymdastyqtyń úndeýimen muqııat tanysqanyn aıtyp, bul túzetýler eshqandaı jaǵdaıda sóz bostandyǵyn shekteýge ákep soqpaıtynyn jetkizdi.
Sóz sońynda Aıda Balaeva jańa Konstıtýsııa jobasynda mádenıet, shyǵarmashylyq, ǵylym men bilimdi damytýǵa erekshe mán berilgenin eske saldy. Tarıhı-mádenı murany saqtaý, ulttyq mádenıetti ulyqtaý, ǵylym men ınnovasııany damytý memlekettiń strategııalyq basymdyqtary retinde aıqyndalǵanyn aıtty. Sondaı-aq jasandy ıntellekt qoldanylǵan jaǵdaıda da sheshýshi ról árdaıym adam aqyl-oıyna tıesili bolyp qala beretinin atap ótti.
Qorytyndylaı kele, Premer-mınıstrdiń orynbasary jańa Konstıtýsııa eldiń birligi men turaqty damýyn qamtamasyz etetin negizgi quqyqtyq tirek ekenin basa aıtty.
