Bul sholý kompanııany júıeli túrde damytýǵa baǵyttalǵan bastamalardy qamtıdy.
El ekonomıkasy úshin strategııalyq mańyzy
Qazaqstandy qamtýdy damytý ekonomıka men qoǵam úshin irgeli mánge ıe.
Birinshiden, ol ulttyq ónerkásipti nyǵaıtyp, tehnologııalyq táýelsizdikti kúsheıtedi. О́ndiris pen qyzmetterdi jergilikti deńgeıde damytý ımportqa táýeldilikti azaıtyp, óz quzyretterimizdi ósirýge jáne jetkizý-logıstıka tizbegin ońtaılandyrýǵa múmkindik beredi.
Ekinshiden, otandyq jetkizýshilerdi qoldaý jańa jumys oryndarynyń ashylýyna, mamandardyń biliktiligin arttyrýǵa jáne shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna jol ashady. Bul halyqty jumyspen qamtý deńgeıi men tabysyna tikeleı áser etedi.
Úshinshiden, jergilikti qamtýdyń ósýi óńirlerge ınvestısııa tartýdy kúsheıtip, ınfraqurylymdy jańǵyrtýǵa jáne jergilikti jaǵdaıǵa beıimdelgen tehnologııalardy engizýge serpin beredi. Salyq bazasynyń keńeıýi bıýdjet kiristerin ulǵaıtyp, áleýmettik baǵdarlamalardy qarjylandyrýǵa múmkindik týǵyzady.
Sondaı-aq jergiliktendirý halyqaralyq kompanııalar men otandyq kásiporyndar arasynda uzaq merzimdi, turaqty áriptestik ornatyp, jahandyq standarttar men ozyq tájirıbege qol jetkizýge jol ashady.
Osylaısha Qazaqstandy qamtýdy damytý − tek ekonomıkalyq qajettilik emes, eldiń uzaq merzimdi turaqty damý strategııasynyń mańyzdy bóligi.
TShO tásili: strategııadan naqty nátıjege deıin
Atalǵan qaǵıdattar TShO qyzmetiniń negizin quraıdy jáne naqty nátıjelermen dáleldenip otyr. Kompanııa Qazaqstandy qamtýdy damytý strategııasyn júıeli túrde iske asyryp, jergilikti resýrstarǵa ınvestısııa quıady ári otandyq kásiporyndar úshin jańa múmkindikter qalyptastyrady.
Bul bir rettik qoldaý emes, turaqty ekonomıkany qalyptastyrýǵa, óńirlerdi damytýǵa jáne Qazaqstannyń jahandyq naryqtaǵy básekege qabilettiligin arttyrýǵa qosylǵan úles.
Sandar sóıleıdi
Sońǵy úsh onjyldyqta TShO júz myńdaǵan jumys ornyn quryp, otandyq taýarlar men qyzmetterdi belsendi túrde satyp alý arqyly ekonomıkalyq belsendilikti tek Atyraý oblysynda ǵana emes, búkil el aýmaǵynda da yntalandyrdy.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha kompanııa Qazaqstannyń jetkizýshilerinen shamamen 1,8 mlrd AQSh dollary kóleminde taýarlar men qyzmetter satyp aldy. Al 1993 jyly qurylǵan sátten bastap otandyq óndirýshilerden satyp alý kólemi 52,3 mlrd AQSh dollaryna jetti.
Bul qarajat halyqaralyq sapa standarttaryna saı keletin, Qazaqstanda óndirilgen jáne usynylǵan taýarlarǵa, jumystar men qyzmetterge baǵyttaldy. Mundaı tásil tehnologııalardy jergiliktendirýge, óndiristik qýattardy damytýǵa jáne mamandardyń biliktiligin arttyrýǵa serpin beredi.
2025 jyly TShO otandyq jetkizýshilerden satyp alynatyn ónim kólemin ulǵaıtý nátıjesinde Qazaqstandy qamtý úlesin 71%-ǵa jetkizdi.
Uzaq merzimdi seriktestik jáne óńirlerdi damytý
TShO otandyq kompanııalar úshin múmkindikterdi keńeıtýdi jalǵastyryp keledi. Turaqty damý strategııasy aıasynda kompanııa óndiristi odan ári jergiliktendirýge, ınnovasııalyq tehnologııalardy engizýge jáne mamandardyń biliktiligin arttyrýǵa basymdyq beredi.
Jergilikti bıznestiń turaqtylyǵy men halyqaralyq deńgeıdegi básekege qabilettiligin qamtamasyz etetin uzaq merzimdi áriptestikter qurýǵa erekshe mán beriledi.
Kompanııa ustanymy
«Halyqaralyq standarttardy eskere otyryp, otandyq taýarlar men qyzmetter naryǵyn damytý − TShO-nyń negizgi basymdyqtarynyń biri. Biz jergilikti qamtýdy qoldap qana qoımaı, otandyq kompanııalar úshin jańa múmkindikter ashatyn turaqty júıe qalyptastyrýǵa umtylamyz. Bizdiń baǵdarlamalar jetkizýshilerdiń quzyretterin keńeıtýge, zamanaýı tehnologııalardy engizýge jáne ónim sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Qazaqstan seriktesterine ınvestısııa quıý − bul el ekonomıkasynyń ósimine qosylǵan úles ári kompanııa qajettiligin joǵary deńgeıde qamtamasyz etýdiń joly», dep atap ótti TShO bas dırektory Ýılıam Lakobı.
Júıeli jergiliktendirý: josparlaýdan monıtorıngke deıin
TShO óndiristi jergiliktendirýdi ilgeriletýdiń keshendi júıesin engizdi. Ol búkil sıkldi qamtıdy: aldaǵy satyp alýlarda Qazaqstandy qamtý úlesin josparlaýdan bastap, jańa jetkizýshilerdiń jergiliktendirý jónindegi mindettemelerine, personaldy oqytýǵa jáne otandyq taýarlardy satyp alý barysyn turaqty monıtorıngteýge deıin qamtıdy.
OEM jergiliktendirýi: quzyretterdiń jańa deńgeıi
Jeke baǵyttardyń biri − túpnusqa jabdyq óndirýshileri (OEM) shyǵaratyn ónimderdi jergiliktendirý. Bul prosess el aýmaǵyn qamtýdy damytýdaǵy mańyzdy draıverge aınalyp, jergilikti jetkizýshilerdi oqytýǵa jáne olardyń biliktiligin arttyrýǵa qýatty serpin berdi.
Halyqaralyq standarttardy jergilikti tájirıbege engizý otandyq kompanııalardyń kásibı deńgeıi men tehnıkalyq quzyretterin kóterdi. Budan bólek, OEM jergiliktendirýi Atyraý oblysynda jahandyq kompanııalardyń fılıaldaryn ashýǵa yntalandyryp, álemdik tájirıbeniń Qazaqstan ekonomıkasyna tereńirek kirigýine jol ashty.
Sońǵy jyldary TShO-nyń strategııalyq seriktesteri − Baker Hughes, Honeywell, Emerson, Erreesse Valves, WIKA, Cameron jáne basqa kompanııalar − Qazaqstanda óndiristik jelilerin jáne jınaqtaý sehtaryn iske qosyp, munaı-gaz salasynda turaqty suranysqa ıe ónimderdi shyǵara bastady.
Memlekettik seriktestik jáne mashına jasaý salasy
2025 jyly TShO Energetıka mınıstrligimen birlesip, ishki qundylyqty (vnýtrıstranovaıa sennost) damytý strategııasyn ázirledi. Qujat jergilikti óndirýshilerdi qoldaý tetikterin jetildirýdi, tenderlerde baǵaǵa qatysty ıkemdilikti (price tolerance) qoldanýdy, sondaı-aq úsh jáne odan da kóp otandyq óndirýshi bolǵan jaǵdaıda satyp alýdy tek otandyq kompanııalar arasynda ótkizýdi kózdeıdi.
Sonymen qatar TShO Halyqaralyq munaı-gaz mashına jasaý ortalyǵynyń (IMBC) jergilikti óndirýshilerdi biliktilik turǵysynan baǵalaý jáne tehnologııalyq olqylyqtardy anyqtaý baǵyty boıynsha atqaryp jatqan jumysyn qoldaıdy.
Osy jumystyń nátıjesinde:
- 16 otandyq óndirýshige biliktilik baǵalaýy júrgizildi;
- MRO qyzmetteri men qorǵanys materıaldaryn jetkizý boıynsha uzaq merzimdi kelisimsharttarǵa qol qoıyldy;
- Qazaqstan mashına jasaýshylarynyń XII forýmynda jalpy somasy 10,5 mln AQSh dollarynan asatyn kelisimder jasaldy;
- Aqtaýda Teńiz ken ornynyń qaýipsiz ári senimdi jumysyn qamtamasyz etýge arnalǵan 150 mln AQSh dollary kólemindegi kelisimsharttarǵa qol qoıyldy.
Kelisimsharttar − bolashaqqa ınvestısııa
«Kelisimsharttarǵa qol qoıý − Teńizdegi qaýipsiz ári senimdi jumysty qamtamasyz etýdegi kezekti qadam ǵana emes. Bul − el aýmaǵyn qamtýdy damytý jáne elimizdiń mashına jasaý salasyn nyǵaıtý jónindegi uzaq merzimdi strategııamyzdyń aıqyn dáleli», dep atap ótti TShO bas dırektory Ýılıam Lakobı.
Qorytyndy: bir rettik sheshimder emes − turaqty júıe
El aýmaǵyn qamtýdy damytý − ýaqytsha trend emes, strategııalyq basymdyq. О́ndiristi jergiliktendirý, halyqaralyq standarttardy ıntegrasııalaý jáne otandyq jetkizýshilerdi qoldaý tehnologııalyq progress pen básekege qabilettiliktiń berik negizin qalyptastyrady.
TShO bul baǵytta kóp mıllıondyq kelisimsharttardan bastap jańa óndiristik qýattardy ashýǵa jáne ınnovasııalardy engizýge deıingi tásildi kórsetip otyr. Bul kúsh-jiger jańa jumys oryndaryn qurýǵa, mashına jasaý salasyn damytýǵa jáne eldiń ekonomıkalyq táýelsizdigin nyǵaıtýǵa yqpal etedi.
Aldaǵy kezeńde el aýmaǵyn qamtýdy damytý myqty ári básekege qabiletti ekonomıkany qalyptastyrýdyń negizgi faktorlarynyń biri bolmaq. TShO otandyq kompanııalarmen áriptestikke ınvestısııa quıýdy jalǵastyryp, senim men ınnovasııaǵa negizdelgen ortaq bolashaqty birlese qurýǵa baǵyttalǵan jumysty odan ári júrgizedi.
