Keńesti ashqan Premer-mınıstr jalpyhalyqtyq referendýmda qabyldanǵan jańa Konstıtýsııada memlekettiń negizgi qaǵıdaty retinde adamǵa baǵdarlanǵan saıasattyń bekitilgenin atap ótti. Bul qabyldanatyn barlyq sheshim, eń aldymen, azamattar úshin naqty nátıjege baǵyttalýǵa tıis ekenin bildiredi.
Memleket basshysy aıqyndaǵan basym mindetterdiń biri – áleýmettik salany, onyń ishinde densaýlyq saqtaý júıesin jańǵyrtý. Sondaı-aq mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, halyqqa kórsetiletin qyzmet sapasyn arttyrý qajet.
«Memleket basshysy Ulttyq quryltaı otyrysynda ult densaýlyǵyna bólinetin qarajattyń jymqyrylýyn basty másele retinde atap ótti. Ult saýlyǵyna baǵyttalǵan qarjynyń jymqyrylýy – múldem aqylǵa syımaıtyn jaǵdaı. Osyǵan baılanysty birqatar júıeli sheshim qabyldandy. Qor Qarjy mınıstrliginiń qaramaǵyna berildi. Bul qoldanystaǵy olqylyqtardy joıýǵa, jalǵan esepter men qujattardy burmalaýdyń aldyn alýǵa jáne qatań qarjylyq baqylaýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Bıýdjetten bólinetin ár teńgeniń arnaıy medısınalyq qyzmet, dárilik zat nemese medısınalyq qurylǵy túrinde naqty azamatqa deıin jetýi aldaǵy jumystyń negizgi qaǵıdaty bolýǵa tıis. Barlyq shyǵyn tolyq ashyq ári olardyń óz sıfrlyq izi bolýy qajet. Onsyz densaýlyq saqtaý júıesine degen senimdi qamtamasyz ete almaımyz. Qordy transformasııalaý nátıjesinde tıimsiz shyǵyndardy, eń aldymen, dárilik zattardy satyp alý salasynda qysqartý; bıýdjettik josparlaýdy neǵurlym dálirek júrgizý jáne demografııalyq ózgeristerdi eskerý arqyly dári-dármek jetkizýdegi irkilister máselesin sheshý; úderisterdi avtomattandyrýǵa kóshý arqyly Qor qurylymyn ońtaılandyrý sııaqty maqsattarǵa qol jetkizilýge tıis», dedi O.Bektenov.
Qor Qarjy mınıstrliginiń qaramaǵyna berilgen kúnnen beri atqarylǵan jumystar barysy qaralyp, MÁMS júıesin transformasııalaýdyń jańa tásilderi talqylandy.
Premer-mınıstrge Qarjy mınıstri Mádı Takıev qabyldanyp jatqan ınstıtýsıonaldy sharalar týraly baıandady. MÁMS júıesi sheńberinde jyl saıyn shamamen 3,4 trln teńge qaıta bólinedi. Qarjy mınıstrligi qarajatty basqarýdy ońtaılandyrýǵa jáne onyń tıimdiligin arttyrýǵa, erikti medısınalyq saqtandyrý kólemin «kóleńkeden» shyǵarýǵa, halyqqa medısınalyq kómektiń úzdiksizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan basqa da birqatar zańǵa túzetýler ázirledi.
«Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory» KeAQ basqarma tóraǵasy Gúlmıra Sabdenbek MÁMS júıesine júrgizilgen taldaý qorytyndylaryn tanystyrdy. Negizgi másele retinde birtutas basqarý úderisiniń joqtyǵy jáne jumystyń densaýlyq saqtaý júıesiniń túpki nátıjesine emes, kórsetilgen qyzmet kólemine baǵdarlanýy ataldy. Osyny sheshý úshin keıingi 1,5 aıda Qor keshendi sharalar qabyldady: qarjy aǵyndaryn baqylaý kúsheıtildi, medısınalyq kómekti lımıtteý men tóleý tásilderi qaıta qaraldy, negizgi qarjylyq ókilettikterdi ortalyqtandyrý bastaldy, uıymdyq qurylym ońtaılandyrylyp, alaıaqtyqtyń aldyn alýǵa arnalǵan baqylaý kontýry quryldy. Sonymen qatar taldamalyq monıtorıngke jasandy ıntellekt engizilip, Qor, Densaýlyq saqtaý jáne Qarjy mınıstrlikteri men medısınalyq uıymdardyń aqparattyq júıeleri ıntegrasııalanyp jatyr.
Premer-mınıstrge operasııalyq qarjylandyrýdan strategııalyq ári zııatkerlik basqarýǵa kóshýge baǵyttalǵan MÁMS 2.0 jańa modeli tanystyryldy. Endi Qor qyzmetterge aqy tóleýmen ǵana shektelmeı, densaýlyq saqtaý júıesiniń damýyn boljaý, baqylaý, taldaý jáne turaqtylyǵyn qamtamasyz etý mindetterin de atqarady.
Reformanyń tórt negizgi baǵyty belgilendi. Aldymen aktýarlyq basqarý demografııa, aýrý túrleri men medısınalyq tehnologııalardy eskere otyryp, qarjylyq mindettemelerdi uzaqmerzimdi boljaýǵa múmkindik beredi. Al táýekelge baǵdarlanǵan model boıynsha medısınalyq uıymdar senim, baqylau, qauyp sanattaryna bólinip, táýekel deńgeıine qaraı baǵalanady. Sıfrlyq antıfrod-qadaǵalaý júıesi jalǵan tirkeý, qyzmet qaıtalanýy men negizsiz gospıtalızasııany avtomatty anyqtap, shyǵyndy 5–10%-ǵa qysqartýǵa jol ashady. Biryńǵaı sıfrlyq arhıtektýra bolsa, qarjylandyrýdyń barlyq kezeńin biriktirip, aqsha aǵynyn tolyq baqylaýǵa jaǵdaı jasaıdy. Onyń negizgi quraly retinde sıfrlyq teńge engizilip, bul baǵytta Qor «SQ-Farmasııamen» birlesip, dári-dármek satyp alý salasynda jumysty bastap ketti.
Sondaı-aq Premer-mınıstrge MÁMS-tiń jańa arhıtektýrasynyń tehnologııalyq negizi jáne «sıfrlyq qalqany» – «Qalqan» jańa sıfrlyq platformasynyń fýnksıonaldyq múmkindikteri tanystyryldy.
Aqparattyq-esepke alý ortalyǵynyń basshysy Janasyl Ospanovtyń aıtýynsha, «Qalqan» platformasy qarjylandyrýdy tolyq sıfrlandyryp, medısınalyq júıelermen ıntegrasııany jáne basqarý sheshimderin taldamalyq qoldaýdy qamtamasyz etedi. Júıe pasıentke qatysty qyzmetter, gospıtalızasııa, taldaý, shyǵyndar men MÁMS, TMKKK derekterin bir jerge jınap, azamattarǵa sáıkessizdikter týraly habarlaý múmkindigin beredi. Bul «halyqtyq baqylaý» tetigin qalyptastyrady.
Medısınalyq mekemeler deńgeıinde platforma resýrstar, ınfraqurylymdar, kadr, qarjy jáne táýekelderdi taldap, avtomatty usynymdar ázirleıdi ári reıtıng qalyptastyrady. Qor esebinshe, ınnovasııalardyń ekonomıkalyq áseri 200 mlrd teńgeden asady. Reforma qarjylandyrý ashyqtyǵyn kúsheıtip, medısına qyzmetkerleriniń júktemesin azaıtady.
Keńes qorytyndysynda Oljas Bektenov usynystardy maquldap, vedomstvolarǵa naqty merzimdermen tapsyrma berdi. Mınıstrlikter túzetýler men qarjylandyrý tetikterin usynýy, al óńirler men Densaýlyq saqtaý mınıstrligi 15 sáýirge deıin medısınalyq uıymdardy «Qalqan» júıesine kóshirýge tıis.
