Foto: ashyq derekkóz
Onlaın-grýmıng − bul qaskóılerdiń ınternet arqyly balalarmen senimdi qarym-qatynas ornatý úshin qoldanatyn qaýipti tásili.
Ádette bári áleýmettik jelide, messendjerlerde, onlaın oıyndarda nemese tanymal ınternet-platformalarda qarapaıym tanystyqtan bastalady. Qaskóı senimge kirý úshin ózin jasóspirim retinde tanystyrýy múmkin.
Qaskóı bala úshin «jaqyn dosqa» aınalýǵa tyrysady: kún saıyn habarlasyp, erekshe kóńil bóledi, onyń jeke ómirine, ishki ýaıymdaryna qyzyǵýshylyq tanytady. Keıinirek ol jeke sıpattaǵy suraqtar qoıyp, kún tártibin, turǵylyqty jerin, aralasatyn ortasyn jáne basqa da málimetterdi bilýge tyrysady.
Internettegi saýdada saq bolyńyz: jańa alaıaqtyq ádis anyqtaldy
Odan soń qaskóı fotosýretter men beınejazbalar jiberýdi nemese jeke taqyryptardaǵy áńgimelerge kóshýdi suraıdy. Sonymen qatar mundaı áńgimelerdiń qalypty jaǵdaı ekenin aıtyp, hat almasý týraly eshkimge aıtpaýdy talap etýi nemese psıhologııalyq qysym kórsetýi múmkin.
Onlaın-grýmer – bul kámeletke tolmaǵan balamen ınternet arqyly ádeıi baılanys ornatyp, onyń senimine kirip, keıinnen zııan keltirýdi maqsat etetin eresek adam.
Internettegi balalar qaýipsizdigi: Qazaqstanda 7 myńǵa jýyq saıtqa shekteý qoıyldy
Onlaın-grýmıngten qalaı qorǵanýǵa bolady:
- ınternette beıtanys adamdarmen sóılespe;
- jeke derekterdi, turǵylyqty mekenjaıdy, telefon nómirin, oqý ornyn jáne basqa da qupııa aqparatty jarııalama;
- beıtanys jeli paıdalanýshylaryna fotosýretter men beınejazbalardy jiberme;
- áńgimelesýshi ıntımdik sıpattaǵy suraqtar qoısa nemese hat almasýdy qupııa saqtaýdy surasa, onymen sóılesýdi birden toqtat;
- kúmándi akkaýnttardy buǵatta;
- ınternettegi kez kelgen kúmándi adamdar týraly dereý ata-anańa habarla.
IIM ata-analardy balalarymen ınternettegi qaýipsizdik erejelerin únemi talqylap otyrýǵa jáne olardyń onlaın-belsendiligindegi ózgeristerge nazar aýdarýǵa shaqyrady. Balanyń sıfrlyq ortadaǵy qaýipsizdigi de shynaıy ómirdegideı qyraǵylyqty talap etedi.
Ulttyq qaýipsizdik komıteti ınternet jáne kıbersalada baqylaýdy kúsheıtedi
