Qarashyǵanaqtaǵy qarymdy qadamdar

Batys Qazaqstan oblysyna qarasty Qarashyǵanaq munaı-gaz kondensaty ken ornyndaǵy qordyń paıdaǵa asatyn mólsheri 9 mıllıard barrel suıyq kómirsýtegi pen 48 trıllıon tekshe fýt gazdy quraıdy. Joǵaryda atalǵan bul sandar Qarashyǵanaqty álemdegi eń iri munaı-gaz ken oryndarynyń qataryna jatqyzýǵa óz yqpalyn tıgizýde. Sonymen qatar, Qarashyǵanaq – qazirgi elimizdegi asa iri gaz ken oryndarynyń biri. О́ndiriletin gazdyń mólsheri 44 paıyzǵa sáıkes kelse, suıyq kómirsýteginiń mólsheri elimiz boıynsha óndiriletin jalpy mólsherdiń 15 paıyzǵa jýyǵyn quraıdy. Qarashyǵanaq ken ornyn ıgerýdegi nátıjeli jumystar respýblıkanyń bılik tarapy men jergilikti qoǵamdyq jáne halyqaralyq ınvestorlyq kom­panııalarmen jınaqtalǵan berik yntymaqtastyq pen áriptestiktiń jemisi dep túsinsek, artyq bolmas. Berik áriptestik qarym-qatynasty ornatqan kom­panııalardyń qatarynda “Bı Djı Grýp”, Enı, Shevron jáne LÝKOIL syndy tájirıbeli kompanııalar bar. Qazaqstan boıynsha iri halyqaralyq jobalardyń biri bolyp taby­latyn Qarashyǵanaq 14 mıllıard AQSh dollarynan astam kó­lemdegi  ınvestısııany paıdaǵa asyrdy. Munyń ózi ıgerý jumystary kúrdeli bolyp tabylatyn osy ken ornyna  munaı-gaz ónerkásibindegi álem­dik aldyńǵy qatarly tehno­logııalardy paıdalanýǵa múm­kindik týǵyzdy. Qazaqstan boıynsha eń alǵashqy tesý uńǵymasynyń paıdalanýy da osy Qarashyǵanaqta tabyldy. Sonymen qatar dál osy jerde ınnovasııalyq joba boıynsha joǵarǵy qysym aıasynda sur gaz qabattary óndirildi. Mundaı ónimdi paıdalanýdyń arqasynda kómirsýteginiń shıkizat mólsheri kóbeıdi. Bir sózben aıtqanda elimizge eleýli tabystar ákeldi desek, qatelespegen bolar edik. Otandyq uıymdar men “QazMunaıGaz” syndy ulttyq kompanııamen áriptestik qarym-qatynas ornyǵýy nátıjesinde Qarashyǵanaqtyń óndiristik josparlary memlekettik min­dettermen úılesim taýyp jatty. Máselen, elimizdiń turaqty damýyna tabıǵı baılyqtardyń ıgerilýi óndiris básekesiniń kepili bolyp tabylady. QPO-nyń jumystary halyqaralyq standart boıynsha eńbek pen qorshaǵan ortany qorǵaý, qaýipsizdik tehnıkasy, aldyńǵy qatarly tehnologııalardy paıdalaný, jergilikti birlestiktermen árip­testik ornatý, kadrlardy ulttandyrý men áleýmettik damý baǵdarlamalaryn júzege asyrýdy qadaǵalaý áreketterine negizdelgen. El úkimetiniń iri ınvestısııalyq jobalar qatarynda qazaqstandyq kompanııalardyń úles-salmaǵyn eń joǵarǵy deńgeıge kóterýdiń bastamashylyǵyn barynsha qol­daı­tyny osyndaıda baıqalady. Qarashyǵanaq – qazaqstandyq óndirgish kúshterdiń baǵdar­­lamalarynda yqpaldylyq pen nyǵaıtý joldaryn meılinshe jańa qyrlarynan tanytqan eń bir iri jobalardyń biri bolyp tabylady. Búgingi kúnge deıin Qara­shyǵanaqtyń qurylymynda 2700-den astam jergilikti kásiporyn tirkelgen. Al Qar­a­shyǵanaqtaǵy otandyq kásip­oryndardyń kelisim-sharttarynyń quny 3,5 mıllıardtan astam AQSh dollaryn quraıtyny taǵy bar. Qazaqstandyq munaı-gaz sektory salasyndaǵy iri jetekshilik kásiporyndardyń qataryna jatatyn QPO ónim shyǵarý barysynda da, naryqqa shyǵatyn Qarashyǵanaqtyń kómirsýtegin tasý úrdisteri kezinde de qorshaǵan ortany qorǵaý syndy memlekettik normatıvtik talap­tardy qadaǵalaýdy basshylyqqa ala bilgen. Kómirsýtegi shıki­zatynyń kúıdirý qajettiligin boldyrmaý úshin zertteý ju­mystary barysynda uńǵyma “Mega Floý” dep atalatyn jańa ınnovasııalyq tehnologııany qoldanýǵa múmkindik berdi. Munaı-gaz salasyndaǵy eń sońǵy tehnıkalardyń biri – kóp fazaly separator. Bul qurylǵy baǵaly kómirsýtegi shıkizatynyń janýyna jol bermeıdi, ıaǵnı kerisinshe ónimdi shyǵaratyn munaı jınaqtaý júıesiniń jumysyna óziniń oń yqpalyn tıgizedi. QPO Batys Qazaqstan obly­synyń ınfraqurylymyn damytýǵa jyl saıyn 10 mıllıon AQSh dollary kóleminde qar­jyny jumsap keledi. О́tken jyly Úkimet qurylymy men Qara­shyǵanaq jobasyn basqarý komı­teti óńirdegi jyldyq áleýmettik ınvestısııanyń kólemin 20 mıllıon AQSh dollaryna deıin eseleý týraly ekijaqty birlesken sheshim qabyl­daǵan bolatyn. Bul qarajattar osy óńirdiń densaýlyq saqtaý, bilim berý, mádenıet pen sport salalaryn damytýǵa ar­nalyp keledi. О́tken onjyldyq kóleminde birneshe jańa mektepter men balabaqshalar, joldar men áleýmettik mańyzy joǵary jobalar salyndy. Osyndaı áleýmettik jobalardyń jańǵy­rýyna otandyq kásiporyndardyń basym úles salmaǵyn aıtpasqa bolmas. Oral men onyń tóńiregindegi 150-ge jýyq eldi mekendi tabıǵı gazben qamtamasyz etetin “Qara­shyǵanaq–Oral” gaz qubyry­nyń birinshi jelisin QPO nátıjeli aıaqtady. Eldi mekenderdi kógildir otynmen qamtamasyz etýden basqa taza tabıǵı qýat kózderin jetkizý jumystary bolashaqta Batys Qazaqstan obly­synyń ekonomı­kalyq áleýetiniń jaqsarýyna jol ashady. Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Syrym aýdany Jympıty aýy­lynda aǵymdaǵy jyldyń maýsym aıynda Qarashyǵanaq – Oral gaz qubyry boıynsha gaz jetkizýdiń saltanatty rásimi ótkizildi. Atalmysh saltanatty is-sharaǵa Qazaqstan Respýblıkasy Munaı jáne gaz mınıstri Saýat Myń­baev, Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Baqtyqoja Izmuhambetov pen QPO-nyń bas dırektory Djýzeppe Pazı qatysyp, aýyl tur­ǵyndaryn merekelerimen quttyqtap, QPO basshylyǵyna jasaǵan kómekterine óz alǵys­taryn jetkizdi. Jympıty aýylyndaǵy resmı saltanatta sóz sóılegen QPO-nyń bas dırektory Djýzeppe Pazı: “Qarashyǵanaq – Oral” gaz qubyrynyń alǵashqy jelisi aıaqtalyp, bolashaqta bul qubyrdyń dál osy jelisi Batys Qazaqstan oblysyndaǵy júz myńnan astam turǵyny bar 5 aýdandy tabıǵı taza otynmen turaqty qamtamasyz etetinine qýanyshtymyn. Bul jetistigimiz tek qana ekonomıkalyq turǵyda ǵana emes, Qazaqstandaǵy Qarashyǵanaq jobasy boıynsha áriptestik ornatqan kompa­nııalardyń birlesken yntymaq­tastyǵynyń nátıjesindegi áleýmettik maǵynaǵa ıe jetistik dep bilemin. Sonymen qatar bul jumysty Batys Qazaqstan oblysyn damytý jolyndaǵy eń bir serpin beretin joba retinde esepteımin. Atalǵan mańyzdy áleýmettik joba tabıǵı gazdyń ishki naryqtaǵy damýyna jáne bolashaqta Batys Qazaqstan oblysy turǵyndaryna aıtar­lyqtaı energııa qajettiligin jetkizýdiń ónerkásiptik damý baǵyty bolyp sanalady”–dedi óz sózinde. “Qarashyǵanaq – Oral” gaz qubyrynyń qurylysy jónindegi ýaǵdalastyq Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Úkimeti men Batys Qazaqstan oblysynyń ákimdigi jáne Qarashyǵanaq jobasyndaǵy áriptestik tara­pynan qaras­tyrylǵan bolatyn. Bul jobany damytýdyń resmı Memoran­dýmyna Elbasy Nur­sultan Nazarbaev qol qoıǵan edi. Osynyń nátıjesinde ár tarap­tyń jaýapkershiligi artyp, gaz qubyrynyń Oraldan bastap Novopavlovka aýylyna deıingi jáne Terekti aýdanyndaǵy eldi mekenderdi gazben qamtamasyz etý jelisi ótken jyldyń jel­toqsan aıynda tolyǵymen aıaqtaldy. “Qarashyǵanaq – Oral” gaz qubyry qurylysynyń jobadaǵy belgilengen quny 300 mıllıonǵa jýyq AQSh dollaryn quraıtyndyǵyn taǵy da esterińizge salamyz. Araı ÚIRENIShBEKQYZY.