Kóppen keńes — oıǵa óris

Keshe Qaraǵandyda ótken Tilderdi qoldaný jáne damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynyń jobasyn talqylaýǵa arnalǵan “Memlekettik til – ult birliginiń basty faktory” atty qoǵamdyq tyńdaý boldy. Onda sóz bastaǵan Mádenıet mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Janna Qurmanǵalıeva ataǵandaı, bul barlyq óńirde ótetin kezdesýlerdiń alǵashqysy eken. Jańa baǵdarlama boıynsha jan-jaqty túsindirme jasaǵan baıandamashy alǵa qoıylǵan maq­sattarǵa qol jetkizýde atqarylar sharalardy da tanystyrdy. Osy oraıda kópshiliktiń pikirleri men usynystary oǵan ózgertýler jáne tolyqtyrýlar engizilý kezinde erekshe eskerilmektigine nazar aýdartyldy. Oblystyq tilderdi damytý jónindegi basqarmanyń bastyǵy Baqytqalı Musabekov óz sózinde toqtalǵandaı, aımaqtaǵy ishki de­mo­grafııalyq sebepterge baıla­nys­ty memlekettik tildi basym­dyqqa aınaldyrý ońaılyqqa soq­paýda. Áıtse de budan taý shaǵy­lyp, talpynys jasyp otyrǵan joq. Jurtty qazaqshaǵa bet bur­dyrý baǵytynda jergilikti til jan­ashyrlarynyń tájirbıesi alysqa aıan. Ol sondaı-aq, qol­baılaý jasap júrgen máselelerdiń sheshimi tabylýǵa, sonyń ishinde úırenýge yqylasty qyzmetker­lerdi jumys ýaqytyn bólip oqytýǵa qoldaý jasalsa quba-qup bolar edi dedi. Talqylaýdy jalǵastyrǵan “Bolashaq” ýnıversıtetiniń rek­tory, ǵylym doktory Nurlan Dýlatbekov zańdardyń budan bylaı qaraı qazaq tilinde daıyn­dalyp, jazylýyna kóshilýi kerek­tigin ataı kelip, ekonomıka men bıznes tilin qazaqshalandyrýǵa kóńil bólinbeı kele jatýyn, endi qaltarysta qaldyrýǵa bolmaıtyn­dyǵyna toqtaldy. Onyń pikiri boıynsha turǵylyqty halyq ókilderiniń birazy osy salada qyzmet etedi. Sondyqtan qazaqsha sóıleýge jumyldyrýdyń úlken tiregi sonda jatyr degen oıyn ob­lystyq kásipkerler qaýymdasty­ǵynyń tóraǵasy Talǵat Doskenov qostap, buǵan ózderiniń yntaly ekenin ortaǵa saldy. Abaı aýdanynyń ákimi Turar Altynbekovtiń paıymdaýynsha elimizdiń kúsh-qýaty ósken, bedeli bıiktegen saıyn memlekettik til mártebesi de nyǵaıa túsip otyrǵany baıqalady. Buǵan aýdan ómirinen alǵa tartarlyq mysaldar jetkilik­ti. Máselen, jańadan ashylǵan 200 oryndyq qazaqsha balabaqshada tárbıelenýshilerdiń 57-si ózge ult jetkinshekteri. Qazaq mektebine oqýǵa óz tilegimen kelip qosylý­shy­lar da az emes. Bul baısaldy, baıypty til saıasatynyń nátıjeli nyshany. Sonymen qatar ol qulaq túrdirip ótkendeı memlekettik tildi nasıhattaýda, mereıin kóterý­de aýyzbirlik qajet. Bul máselege kelgende saıası ustanymdar ártúrli bolǵanmen, azamattyq ún bir bo­lýy kerek. Evreı ultyq-mádenı ortaly­ǵy­nyń jetekshisi Bela Kamenes­kaıa, Qaraǵandy tehnıkalyq ýnıversıtetiniń stýdenti Nıkolaı Smolın jańa baǵdarlama jobasyn muqııat oqyp shyqqandaryn, onyń kópshilik tarapynan túsinistik taýyp otyrǵandyǵyn atady. Keleli másele qozǵalǵan ke­ńeske Mádenıet mınıstrligi Til komıtetiniń tóraǵasy Baýyrjan Omarov qatysty. Aıqyn NESIPBAI, Qaraǵandy.