Til mártebesi - el mártebesi

Ońtústik Qazaqstan oblysynda Mádenıet mınıstrligi Til komıtetiniń tóraǵasy f.ǵ.d., professor B.Omarov, Astana qalasy ákimdigi “Rýhanııat” memlekettik tildi oqytý ortalyǵynyń dırektory, f.ǵ.k. E.Tileshov jáne oblys basshylarynyń qatysýymen baǵdarlama jobasyn talqylaý maqsatynda “Til mártebesi – el mártebesi” taqyrybynda májilis ótti. Atalǵan májiliske oblys ákimi apparatynyń jaýapty qyzmetker­leri, oblystyq, jergilikti basqar­ma­lar men aýmaqtyq ınspeksııa, departamentterdiń basshylary, ob­lystyq onomastıka komıssııa­synyń músheleri, “Nur Otan” HDP Ońtústik Qazaqstan oblystyq fılıalynyń qyzmetkerleri, zııaly qaýym ókilderi men til janashyr­lary, aýdan, qala ákimderiniń oryn­basarlary, mádenıet jáne tilderdi damytý, ishki saıasat, bilim bólimderiniń bastyqtary men ma­mandary, joǵary oqý oryndary­nyń basshylary, bilim salasynyń qyzmetkerleri men ǵalymdar, ono­mast-ǵalymdar, oqytýshy-ádisker­ler, qoǵamdyq, etnomádenı birles­tikter, úkimettik emes uıymdar, buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysty. Jıyndy oblys ákiminiń oryn­basary Álı Bektaev júrgizip otyr­dy. “Tilderdi qoldaný men damy­týdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynyń” jobasy boıynsha sóz alǵan Til komıtetiniń tóraǵasy Baýyrjan Oma­rov baǵdarlamanyń mánisin maqsat-muratyna saı jiliktep, te­reń taldap berdi. Atqarylatyn jumys­tardy saralady. Keıinnen túsken saýaldarǵa tııanaqty jaýap berdi. Jobany talqylaýda til saıa­sa­tyna qatysty óńirlik tájirıbeler zerdelenip, sondaı-aq til jáne ono­mastıka máselesimen aınalysa­tyn mamandardyń, tilshi-ǵalym­dardyń, qoǵamdyq jáne etnomá­denı birlestik basshylarynyń, jas­tardyń, buqaralyq aqparat qu­raldary men zııaly qaýym ókil­de­ri­niń, t.b. azamattardyń baǵdarla­ma­da qamtylǵan máseleler men iske asyrý tetikteri týraly jan-jaqty usynys-pikirleri aıtyldy. Talqylaýda alǵashqy sózdi oń­tústiktiń ardager jýrnalısteriniń biri Baıdýlla Qonysbekov aldy. “Baǵdarlama durys, biraq, onyń oryndalýy Astananyń ózinen bas­taý alady. Basshylardan bastap bar­­lyq sheneýnikterimiz resmı jı­yndardy memlekettik tilde júrgizer bolsa, onyń qoldaný aıasy tez keńeıedi. Memlekettik tildi qur­met­teýdi kórshi halyqtardan úırenýimiz kerek. О́zbekstanda syrttan kelgen bireý túsinedi, túsinbeıdi demeıdi, óz ana tilinde is qaǵazdaryn júr­gizedi. Renish bildirip jatqan basqa etnos ókilderi joq. Al nege biz árkimge jaltaqtaımyz?”. Belgili jazýshy Marhabat Baıǵut ta osy oıdy ári qaraı tiriltti. Jobany talqylaýda “Egemen Qazaqstan” gazetiniń úlken janashyrlyqpen atsalysyp jatqandyǵyn aıtty. On jyl buryn Astanada til taǵdyry turǵysynda oryssha baıandama ja­saǵan qazaqtyń kerbez qyz, kelisti jigitteriniń áli sol qalpynan esh ózgermegenine renishin bildirip, memlekettik tildi qoldanysqa en­dirýdiń tetigin jetildirý, qataıtý máselesin kóterdi. О́zbek mádenı ortalyǵynyń tóraǵasy Ikram Hashımjanov “til ólse, ult ta óledi. Qazaqstannyń mem­lekettik tili – qazaq tili. Qazaqtar eshbir ultty basyna qıyndyq túskende jatyrqaǵan joq, baýyryna tartty. Sol qazaq­tyń tilinde sóıleý – ultqa qyzmet, ortaq Otanǵa qurmet”, dedi. Ardager Ábdiqaıym Jandarbe­kov, slavıan mádenı ortalyǵynyń tóraǵasy Iýrıı Kırıýhın jáne taǵy basqa da sóz alǵan azamattar baǵ­darlamaǵa qatysty usynys­taryn aıtty. Májilisti qorytyndylaǵan oblys ákiminiń orynbasary Álı Bektaev “Til bilmeıdi dep aǵa urpaqty qajaýdyń qajeti joq. Negizgi jumys balabaqshadan bas­talýy kerek. Qazaqstandaǵy barlyq et­nos ókilderi qazaq tilin úırenýge den qoısa, utpasa utylmaıdy”, dedi. Kópshilik osy oımen kelisti. Baqtııar TAIJAN. Ońtústik Qazaqstan oblysy.