Álem • 11 Tamyz, 2010

Álem ótken aptada

505 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Atom qurbandaryna qurmet

Jyl saıyn Japonııanyń Hı­rosıma  qalasynda atom bom­basynan qaza tapqandardy eske alý sharalary ótedi. Bıyl alǵash ret oǵan sol atom bombasyn tastaǵan AQSh eliniń ókili de qatysyp otyr. Sondaı-aq onyń odaqtastary bolǵan Ulybrıtanııa men Fransııa ókilderi de kelipti. Eń bastysy – sharaǵa BUU Bas hat­shysy Pan Gı Mýn qatysty. Sirá, Semeı polıgonyndaǵy al­ǵashqy jarylys bolǵan kúni sy­naqtyń zardabyn shekkenderdi de eske alyp jatsaq, jón sııaq­ty-aý.

 

Qastandyq pa, qýanysh pa?

Iran prezıdenti Mahmud Ahmadınejadqa qastandyq ja­sal­dy ­degen habardy, bálkim, álem­niń bar­lyq aqparat quraldary tarat­qan shyǵar-aý. Onyń maz­mu­ny: laqtyrylǵan granata pre­zı­dentke jetpegen, jetse ony qat­ty jaralaýy múmkin eken. О́ıt­keni, bul granata jýrnalıster mingen avtobýsty aıtarlyqtaı zaqymdap, ondaǵy biraz adam jaraqat alyp­ty. Shyn máninde bul eshqandaı qastandyq emes, ol prezıdenttiń kelgenine óz qýa­nyshyn bildirgen adamnyń ózi ja­saǵan oıynshyǵy­nyń jary­ly­sy ǵana eken. Ja­ralanǵan jýr­na­lıster de joq kórinedi. Qas­tan­dyq bolmaǵanyn prezıdent ákimshiligi aıtyp otyr.

 

Aǵash úshin atysypty

Izraıl men Lıvan shekara­syn­da atys bolyp, odan bes adam: tórt lıvandyq jáne bir ız­raıldik áskerı qaza tapqan. Lıvan jaǵynyń aıtýynsha, Iz­raıl soldattary shekaradan ótip, aǵash kese bastapty. Al osyndaǵy BUU-nyń ýaqytsha kúshteriniń ókili kesilgen aǵash Izraıl aýmaǵynda ekenin aıtady. Qalaı bolǵanda da, aǵash úshin atystan adamdar ólgen.

 

Kolýmbııada – jańa prezıdent

Senbi kúni Kolýmbııanyń jańa prezıdenti Hýan Manýel Santostyń qyzmetine kirisý rá­simi ótti. Jurt nazaryn aýdarǵan bir jaı – jańa prezıdent kúni keshe dıplomatııalyq qatynasta­ryn úzgen kórshi el Venesýela­men til tabysýǵa umtylatynyn málimdedi. Buǵan kórshi eldiń atyna biraz qatty sóz aıtyp qal­ǵan Venesýela prezıdenti Ýgo Chaves barynsha yqylaspen ún qatty. Iá, bul onyń ózi oryn­syz basqan qadamdardan qaıtqan bir sáti.

 

Lańkestik qaıdan?

Irakta lańkestik áreketter barǵan saıyn órshı túsýde. Shil­de aıynda odan 535 adam qaza tap­qan. Nege degen suraqqa jaýapty jurt ıslamnyń eki tarmaǵy: shıızm men sýnnızmniń arasynan izdeıdi. Lańkestik áreketter kóktemdegi parlament saılaýynan keıin kóbeıgen. Elde álige deıin úkimet qurylǵan joq. Onyń basshylyǵyna “Ál-Ira­kıa” sýnnıttik bloktyń jetek­shi­si Aııad Allaýı men sheııt­ter­diń kósemi, qazirgi premer-mı­nıstr Nýrı ál-Malıkı talasyp júr. Olardy qoldaıtyndar bir-birine qarsy lańkestik áreket­terge de baratyn kórinedi.

 

Syrtqa – tyıym

Reseı Premer-mınıstri Vladımır Pýtın qurǵaqshylyqqa baılanysty Reseı aýmaǵynan astyqty eksportqa shyǵarýǵa ýaqytsha tyıym salynatynyn málimdedi. Bul tyıym jyldyń sońyna deıin josparlanyp otyr. Odan keıingisi belgisiz. Bul málimdemeden keıin astyqtyń baǵasy dúnıe júzinde sharyqtap shyǵa kelgen. Aıtalyq, sol astyq­ty kóp óndiretin AQSh-tyń ózinde ol 70 paıyzǵa ósken. Reseı óziniń kedendik áriptesteri Belarýs pen Qazaqstannan da solaı etýdi ótinse kerek. Árkim ózinshe sheshkeni jón, árıne. Qazaqstan ázirge astyqty syrtqa shyǵarýǵa tyıym salamyn dep otyrǵan joq.

 

Án aıtyp el basqarmaq

Bıyl Gaıtıde qatty jer sil­ki­nisinen keıin alǵash ret pre­zı­dent saılaýy ótedi. Amerıkalyq reper Ýaıklef Djın pre­zı­denttikke kandıdat bolyp tir­kelipti. Birqatar sarapshylardyń pikirinshe, onyń múmkindigi ájepteýir joǵary kórinedi. Jastar arasynda tanymal eken. Biraq el basqarý óleń aıtyp júrip atqaratyn sharýa emes-aý.

 

Qaıyrymdy qumarpaz

Amerıkanyń Las-Vegas qa­la­syndaǵy atyn jasyryp júrgen bir baı adam zárýlikke ushyra­ǵan­darǵa 1 mıllıard dollardaı qar­jy úlestirip úlgeripti. Onyń al­dynda sonaý basta dúnıe ta­býdyń eki joly turǵan eken: biri – esirtki saýdasy, ekinshisi – qumar oıyn. Sońǵysyn tańdaǵan ol aıtarlyqtaı qarjy jınap, endi ony muqtajdyq kórgenderge berip júrgen kórinedi. Ol osynaý ıgi iske basqa baılardy da shaqyrypty.

 

Ázirlegen Mamadııar JAQYP.

Sońǵy jańalyqtar