Beken QAIRATULY
Beken QAIRATULY«Egemen Qazaqstan»
214 materıal tabyldy

Zerde • 09 Qazan, 2024

Muhtar men Álkeı

Bıyl qazaq halqynyń daryndy týmasy, ulttyq arheologııa mektebiniń negizin qalaýshy, folklortanýshy, ónertanýshy, shyǵystanýshy, Qazaqstan Ǵylym akademııasynyń akademıgi Álkeı Marǵulannyń týǵanyna 120 jyl tolyp otyr. Osy oraıda myna bir ulylar úndestigi haqynda aıtpaı ketýge bolmas. О́ıtkeni, bul oqıǵa bolashaqqa úlgi hám qazirgi bizdiń aıtyp júrgen urpaq sabaqtastyǵynyń aıqyn kórinisi ispetti.

Mıras • 03 Qazan, 2024

Ulyq ulysty ulyqtaý joryǵy

Osy aptanyń seısenbisinde elorda tórinde ornalasqan Ulttyq mýzeıde Qaraǵandy oblys ákimdigi Mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasyna qarasty salalas mekeme tarıhı-ólke­taný mýzeıiniń uıymdastyrýymen 20 qyrkúıek – 1 qazan arala­ǵynda Ulyq ulys – Joshy handyǵynyń 800 jyldyq meje­li datasyna oraı atqarylǵan respýblıkalyq dárgeıdegi «Talas – Ulytaý – Saraıshyq» atty tarıhı-etnografııalyq ekspe­dı­sııa­synyń qorytyndysyna arnalǵan dóńgelek ústel ótti.

Dástúr • 20 Qyrkúıek, 2024

Qudalyq

Aman Aýǵanbaıuly deıtin jetpisti eńserip qalǵan aǵamyz bar. О́zi sonaý jyldary Altaıdyń arǵy betinen kelgen. Bul kisiniń basqa qazaqtardan aıyrmashylyǵy – qyp-qyzyl ultshyl. Ámbe qazaǵy aıly aspannyń juldyzyndaı jamyrap ketken soltústik óńirde turady. Qashan kórseńiz, eki aıaqty kósilip tastap, bireýlermen qyzylsheke daýlasyp otyrǵany. Sondaǵy aıtatyny: «Sender nege qazaqsha sóılemeısińder?».

Pikir • 18 Qyrkúıek, 2024

Tarıh jáne shyndyq

Úndi qaıratkeri Javaharlal Nerý: «Otar eldiń tarıhyn otarlaýshy jazady» degendeı, kezinde birtýar aqyn Ǵafý Qaıyrbekov: «Osy basqanyń pat­sha­larynyń bári jaqsy , qazaqtyń handary nege jaman?», dep keńestik qoǵamǵa suraq qoıǵany da belgili. Ra­syn­da, otarlanǵan eldiń shynaıy tarıhy esh­qa­shan jazylmaıdy.

Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndary • 11 Qyrkúıek, 2024

Jigitterdiń qarqyny jaqsy

Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń tizimindegi mańyzdy saıys túri – kókpar. Atalǵan oıynnyń shyǵý tórkini týraly zertteýshi Á.Qalıuly: «Qazirgi kókpar tartý áýelde áleýmettik máni bar áskerı mashyqtyń qajetinen týǵan asa qundy saıys túri» deıdi.

Ádebıet • 29 Tamyz, 2024

Aısary ájeniń erligi

Keńes odaǵy jyldary ult muraty úshin eńbek etken qalamgerdiń biri – túrkolog, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, qazaq folklory men kóne túrki jyr mátinderin zertteýshi Áýelbek Qońyratbaev. Bul kisi 1946 jyly atalas aǵaıyny Qajymuqan balýanǵa jolyǵyp, onyń ájesi alyp Aısary týraly esteligin jazyp alypty. Arab árpimen qaǵazǵa túsken qoljazba qazir Ortalyq ǵylymı kitaphananyń sırek muralar qorynda (Q.950, 2-dáp) saqtaýly tur.

Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndary • 29 Tamyz, 2024

Dúbirli dodanyń jańǵyryǵy

Qyrkúıek aıynyń 8–13 ara­lyǵynda Astana qalasynda óte­tin asa iri mádenı-sporttyq saıys – V dú­nıejúzilik kóshpe­liler oıyny. Qa­zirgi tańda da­ıyndyq ju­mystary júrgizilip jatyr. Dúbirli dodanyń ashylý saltanaty 8 qyrkúıekte «Astana Arena» stadıonynda ótse, budan bir kún buryn kóshpeliler oıynyń barlyq mádenı is-sharasy óte­tin Etnoaýyldyń ashylýy jos­parlanǵan.

Mıras • 19 Tamyz, 2024

Adyrna

Sadaqtyń eki basyn qosyp baılaǵan jipti adyrna nemese kerme jip deıdi. Ol berik jipten nemese jibekten, taramystan óriledi. Mindeti – oqty nysanaǵa qaraı ushyrý. Kerme jip sadaqtyń bir basyna myqtap bekitilip, ekinshi basy sadaqty bosatyp turý úshin almaly tuzaq túrinde alynyp salynady. Adyrnasy qatty serpigende suǵyn jarylyp nemese setinep ketpes úshin onyń ıinmen tutasqan bóligine súıekten qorǵanysh ornatylady. Ony tobyq (tobyrshyq) dep ataıdy. Adyrna: kúderi adyrna, qaıys adyrna dep bólinedi.

Abaı • 10 Tamyz, 2024

Qııasbaı hıkaıalary

10 tamyz – Abaı kúni. Bul – rýhanııat merekesi hám zor tálim toıy. Fılo­logııa ǵylym­darynyń doktory, abyz qarııa Mekemtas Myrzah­me­tov: «Bul kúndi qazaq uzaq kútti. Tirisinde aqıqat­ty, ádildikti jaqtap, ǵylym­­dy tý kótergen, sońy­na ­ja­quttaı jarqyraǵan qazyna qal­­­dyrǵan janǵa qa­tysty dúnıe­­lerdiń eshqaısysyna nem­quraıdy qara­maýymyz kerek» degen eken.

Jádiger • 07 Tamyz, 2024

Joshy ulysynyń aqsha aınalymy

Eýrazııa aýmaǵynda bılik júrgizgen Joshy ulysynyń aqsha aınalymy haqynda aıtýdan buryn sol tusta, ıaǵnı orta ǵasyrda dúnıejúzilik saýda-sattyq isi qalaı júrgizilip keldi degenge toqtalǵan jón. Bul dáýirdiń ekonomıkasy men aqsha aınalymyn zerttegen amerıkalyq tarıhshy-sosıolog Janet Abý - Lýgodtyń (Janet Abu-Lughod) tujyrymyna nazar aýdarsaq, HIII ǵasyrdyń ekinshi jartysynda eýrazııalyq aýmaqta bılik júrgizgen Joshy ulysynyń yqpaly nátıjesinde kúlli álemdi qamtyǵan ekonomıkalyq saıasatta buryn-sońdy bolmaǵan birneshe oń ózgeris paıda bolǵany týraly aıtylypty.

Iаndeks.Metrıka