«Mustafaǵa ójettik pen qaısarlyq atalarynan daryǵan. Úlken atasy Tólebaı sóılese tilge sheshen, egesse esesin jibermeıtin erekshe adam eken. Sonymen qatar qytaı tilin biletin zerektigi taǵy bar. Biz ekeýmiz jasymyzdan birge óstik jáne jaqyn aǵaıyn adamdar edik. Mustafa jastaıynan oqý men ónerge talpyndy. Onyń boıynda bir maqsatqa jetsem, qatarymnan qalmasam degen ójet senim bar-tyn. Sondyqtan kúshti bolýdy bala kezinen armandady. Sportqa óte jaqyn júrdi. Sondaı-aq onyń bolmysy kúres bolsyn, barlyq sport túrine ıkemdi edi», dep eske alypty marqumnyń bala kúngi dosy, qazir Túrkııadaǵy Mımar Sınan kórkem óner ýnıversıtetiniń professory, tarıh ǵylymdarynyń doktory Ábdiýaqap Qara esteliginde («Qazaq sporty» gazeti, 2015 j. № 12-13).
Al bizdiń nazarymyzǵa ilikken derekte Mustafanyń naǵashy atasy qazirgi Shyńjan-Altaı ólkesi: Barkól, Morı, Aqsaı óńirine aty áıgili Qaıysbaı Iisuly degen áıgili balýan eken. Iаǵnı Mustafanyń ákesi Káben aǵamyzdyń jary Rázıe apamyz – osy Qaıysbaı balýannyń qyzy. Osy Qaısakeń atamyz 19 jasynda jarysqa túsip Barkól-Morıdiń «Aqtas» jaılaýynda uıǵyrdyń ataqty balýany Nasyrdy jyǵyp ataǵy shyqsa, odan keıin Altaı-Qobdanyń qazaq-qalmaq qatysqan dúbirli toıynda oırattyń eren kúsh ıesi Donǵara balýandy jeńip, zamanynda teńdessiz kúsh ıesi atanǵan eken. Kónekóz qarııalar Mustafany osy naǵashy atasyna tartqan deıdi.
Ákesi Túrkııa qazaqtary arasynda Káben atalyp ketken, azan shaqyryp qoıǵan shyn esimi Ábdirahman Tólebaıuly da osal adam emes. Ol – kezinde Túrkııa aýǵan qazaqtardyń kóshin bastaǵan jetekshilerdiń biri bolǵan adam. Onyń syrtynda, jarysqa túsip ataǵy shyqpasa da, balýandyǵy basym jáne dombyra shertip, án salatyn ónerpaz eken. Anasy Rázıe de jas kezinde asqan sulý jáne ánshi kisi bolǵan kórinedi.
«Qazaqtyń «tektiden tekti týady, ata jolyn qýady» degeni tegin aıtylmaǵan», deıdi biletinder. Mustafa О́ztúrik ákesi Káben 1980 jyly dúnıeden ótkende jany kúızele otyryp ózi sózin jazyp, «Juldyzdardy tileısiń be?» atty án shyǵardy. Bul án ýaqyt óte kele Túrkııa qazaqtarynyń súıikti ánderiniń birine aınaldy. Bul ándi tanymal mýzyka mamany, dırıjer Nurlan Bekenov notaǵa túsirip, belgili ánshi Nuraı Tanabaevtyń oryndaýynda jalpaq jurtqa jarııalaǵany bar.
* * *
Mustafa О́ztúrik Ystanbulda orta mektepten soń, Taıvandaǵy eksperımentaldy ýnıversıtetti jáne sol eldegi Halyqaralyq qatynastar ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetin qosa bitiredi. Osy elde júrip koreıalyq kóne sport óneri taekvondony úırendi. Ol jerde taekvondo sportynan úzdik mártebe 6-dan dárejesin ıelendi. Sonymen qatar halyqaralyq jattyqtyrýshy mamandyǵyn da aldy.
Oqýyn aıaqtap Túrkııaǵa oralǵan soń, Ystanbul qalasynda óziniń alǵashqy taekvondo mektebin ashady. Osy mektepten shyqqan birsypyra shákirti kúni búgin Túrkııa sportynyń ár salasynda joǵary qyzmetterde júr. 1987 jyly Mustafa Germanııanyń Mıýnhenge qonys aýdardy. Kelesi jyly (1988) osy qalada taekvondo mektebin ashady.
«Qatelespesem, 1989 jyly Qazaqstannan bir top adam Germanııaǵa saparlap bardy. Olar: I.Tasmaǵambetov, S.Ábdirahmanov, T.Jamanqulov, D.Joljaqsynov, T.Temenov, t.b. Bular osy saparda Mustafamen tanysady. Shynyn aıtqanda, О́ztúriktiń Qazaqstanǵa at basyn burýyna sebepker bolǵan da osy adamdar. Sóıtip, Mustafa 1990 jyldyń basynda at basyn atamekenge burdy. Osy jyldyń qazan aıynda Mıýnhendegi taekvondo mektebiniń shákirtterin elimizge alyp keldi», deıdi dosy Á.Qara.
Qazaq eline óziniń úlken júregin ákeldi. Sonymen qatar Qazaqstan men Túrkııa arasynda alǵashqy resmı baılanys ornatylýyna muryndyq boldy. Osy jyldary О́ztúrik jáne onyń qasynda Túrkııanyń «Húrrıet» jáne «Terjúman» atty eki úlken gazetiniń tilshileri Erdoǵan Salǵyrboıy men Irfan Sezer úsheýi Prezıdenttiń qabyldaýynda boldy.
Bul resmı kezdesý Túrkııa elinde úlken rezonans týdyrady. Maqalany oqyǵan Túrkııa eliniń basshysy Turǵyt О́zal óziniń Qazaq eline barýǵa asa yntaly ekenin aıtyp, oqıǵaǵa qoldaý bildiredi. Nátıjesinde, 1991 jyldyń 14–15 naýryz kúnderi Túrkııa prezıdenti Turǵyt О́zal elimizge keledi. Kóp keshikpeı 1991 jyldyń 25–26 qyrkúıeginde Qazaqstan Prezıdenti de Anadolyǵa saparlaıdy.
«Men ózim kýá bolǵan myna bir oqıǵany aıtaıyn, Germanııada júrgenimde Turǵyt О́zal tikeleı Mustafaǵa telefon soǵyp, Túrkııa – Qazaqstan baılanystaryna úles qosqany úshin alǵysyn bildirdi», deıdi Ábdiýaqap Qara myrza.
* * *
Elimiz táýelsizdik alǵannan keıin Mustafa Almatyǵa kelip, taekvondo mektebin ashty. Kóptegen shákirt tárbıeledi. Qazaqstan taekvondo federasııasynyń qurylýyn uıymdastyryp, ózi sonyń alǵashqy prezıdenti boldy. Onyń kezinde qazaq taekvondoshylary halyqaralyq jarystardan jeńispen oralyp júrdi.
О́kinishke qaraı, osyndaı tabystar jalǵasyn tappady. Qazaqtyń esil azamaty belgisiz jaǵdaıda 1995 jyly naýryz aıynyń 15-i kúni Almaty qalasynda qazaǵa ushyrap, denesi Ystanbuldaǵy ákesi jatqan beıitke jerlendi.
Sodan beri 30 jylǵa jýyq ýaqyt ótti. Týǵan jurtyna adamı qasıetterimen tanymal bolǵan Mustafa О́ztúrikti halqy eshqashan umytqan joq. Onyń dáleli: 2000 jyly Almaty qalasynda atyna kóshe berilip, eskertkish taqta qoıyldy. 2004 jyly 50 jasqa tolǵan mereıtoıy qarsańynda Almaty oblysy Talǵar aýdany Besaǵash aýylynda eskertkishi ashylsa, 60 jyldyq mereıtoıy 2014 jyly Astana qalasynda atalyp ótti. Endi, mine, azamat erdiń 70 jyldyq belesi de kelip jetti.
