− Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan jasandy ıntellektini damytýdy negizgi strategııalyq baǵyttardyń biri retinde qarastyratynyn atap ótti. Prezıdent belgilegen maqsatqa − Qazaqstandy zamanaýı sıfrlyq memleketke aınaldyrýǵa jetý úshin respýblıka qandaı qadamdar jasap jatyr?
− Qazaqstan búginde sıfrlyq transformasııa baǵyty boıynsha júıeli ári dáıekti qadamdar jasap jatyr. Sıfrlyq ınfraqurylym belsendi damyp keledi, memlekettik derekter platformalary qalyptastyrylyp jatyr, jasandy ıntellekt ekojúıesine qoldaý kórsetilýde jáne bilikti kadrlar daıarlaý jumystary júrgizilip jatyr. Sonymen qatar negizgi basymdyqtardyń biri − derekterdi ıntegrasııalaý jáne zamanaýı tehnologııalardy memlekettik basqarý men ekonomıkanyń naqty prosesterine engizý.
− Qazaqstan úshin jasandy ıntellektini damytý eldiń damýyna jáne jahandyq ekonomıkanyń transformasııasyna qandaı ról atqara alady?
− Búginde jasandy ıntellekt ónimdilikti arttyrýdyń, tıimdilik pen ınnovasııalyq damýdyń negizgi draıverleriniń birine aınalyp otyr. Qazaqstan úshin bul halyqaralyq arenadaǵy básekege qabilettilikti kúsheıtýge qosymsha múmkindik beredi. Al jahandyq deńgeıde jasandy ıntellekt ekonomıkanyń jedel transformasııasyna jáne qun qalyptastyrýdyń jańa modelderine kóshýge yqpal etedi.
− Qasym-Jomart Toqaev: «Biryńǵaı memlekettik derekter júıesinsiz jasandy ıntellekt tıimsiz bolady», dep atap ótti. Memleket basshysynyń bul ustanymymen kelisesiz be?
− Men Qasym-Jomart Toqaevtyń bul pikirin tolyq qoldaımyn. Biryńǵaı memlekettik derekter júıesin qalyptastyrmaıynsha, jasandy ıntellektiniń tıimdi jumysyn qamtamasyz etý múmkin emes. Sebebi qabyldanatyn sheshimderdiń sapasy aqparattyń tolyqtyǵyna, shynaıylyǵyna jáne qoljetimdiligine tikeleı baılanysty.
− Qasym-Jomart Toqaev ekonomıkany sıfrlandyrý − ýaqyt talaby ekenin aıtty. Sizdiń oıyńyzsha, sıfrlyq teńgeni iske qosý bastamasynyń mańyzy qandaı?
− Ekonomıkany sıfrlandyrý búgingi kúni jaı ǵana trend emes, obektıvti qajettilikke aınaldy. Osy turǵydan alǵanda sıfrlyq teńgeni engizý bastamasy − óte mańyzdy ári ýaqytyly qadam. Bul bıýdjet prosesteriniń ashyqtyǵyn arttyrýǵa, tranzaksııalyq shyǵyndardy azaıtýǵa jáne memlekettik qarajattyń maqsatty jumsalýyn baqylaýdy kúsheıtýge múmkindik beredi.
− «Derekterdi óńdeý ortalyqtarynyń alqabyn» qurý jobasy Qazaqstanǵa qandaı múmkindikterge jol ashady?
− «Derekterdi óńdeý ortalyqtarynyń alqaby» jobasy Qazaqstan úshin strategııalyq mańyzǵa ıe. Bul bastama sıfrlyq ekonomıkanyń berik negizin qalyptastyrady. Joba ınvestısııalar tartýǵa, bultty servısterdi damytýǵa jáne jasandy ıntellekt pen úlken derekter tehnologııalaryn damytýǵa qajetti zamanaýı tehnologııalyq ınfraqurylymdy qurýǵa múmkindik beredi.
− Qazaqstandyq IT-kompanııalardyń áleýetin qalaı baǵalaısyz? Bul sala sheteldik ınvestorlar úshin qanshalyqty tartymdy?
− Qazaqstandyq IT-kompanııalardyń áleýetin joǵary dep baǵalaýǵa bolady. Sońǵy jyldary bul sektor turaqty ósim kórsetip keledi jáne mamandardyń quzyrettiliginiń artýy, memlekettik qoldaýdyń keńeıýi men qolaıly bıznes-ortanyń qalyptasýynyń arqasynda sheteldik ınvestorlar úshin barǵan saıyn tartymdy bolyp keledi.
− Qazaqstan hakerlik shabýyldardan qorǵaýǵa erekshe kóńil bólip otyr. Sizdiń oıyńyzsha, kıberqaýipsizdik standarttaryn barlyq ulttyq tehnologııalyq sheshimderdiń arhıtektýrasyna engizý qanshalyqty mańyzdy? Sondaı-aq azamattardyń jeke derekterin qorǵaý máselesiniń Konstıtýsııada bekitilýiniń mańyzy qandaı?
− Qazirgi jaǵdaıda kıberqaýipsizdik standarttaryn engizý barlyq tehnologııalyq sheshimderdiń mindetti elementi retinde qarastyrylýǵa tıis. Jeke derekterdi qorǵaý − sıfrlyq servısterge degen senimniń negizi ári sıfrlyq ekonomıkanyń turaqty jáne qaýipsiz damýynyń mańyzdy sharty.
− Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, Qazaqstan álemniń túkpir-túkpirinen mamandar men ınvestısııa tartýǵa arnalǵan qolaıly orta qalyptastyryp jatyr. Bul týraly pikirińiz qandaı?
− Sıfrlyq ekonomıkany damytýǵa arnalǵan qolaıly ortany qalyptastyrý naqty nátıjelerin bere bastady. Qazaqstan birtindep joǵary bilikti mamandar men ınvestısııalar tartatyn ortalyqqa aınalyp keledi. Sondyqtan ekojúıeni júıeli túrde damytyp, bilim berý, ınfraqurylym jáne retteýshi bazany jetildirýge erekshe nazar aýdarý mańyzdy.
− Buǵan deıin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstandy «sıfrlyq habqa» aınaldyrý mindetin qoıǵan bolatyn. Bul qanshalyqty aýqymdy maqsat jáne eldiń oǵan jetý múmkindigin qalaı baǵalaısyz?
− Qazaqstandy tolyqqandy «sıfrlyq habqa» aınaldyrý mindeti − óte aýqymdy ári ambısııaly maqsat. Degenmen ony júzege asyrýǵa tolyq múmkindik bar. Eldiń tıimdi geografııalyq ornalasýy, ınstıtýsıonaldyq qoldaý jáne qarqyndy damyp kele jatqan IT-sektory sııaqty mańyzdy alǵysharttary jetkilikti. Eń bastysy − júrgizilip jatqan reformalardyń júıeliligi men qarqynyn saqtap qalý.
