Beken QAIRATULY
Beken QAIRATULY«Egemen Qazaqstan»
225 materıal tabyldy

Rýhanııat • 22 Aqpan, 2025

Qazanattyń qamqorshysy

Halqymyz jylqy túligin «Er qanaty – at» dep áspettegen. Babalarymyz jylqy túligin asyldandyrý arqyly ony túr nemese túske bólip damytqan. Osyndaı qazaq jylqysynyń bir túri – qazanat. Mysaly, Mahambet jyraý «Arǵymaqtan týǵan qazanat», «Qazanattan týǵan qazmoıyn», dep jyrlasa, qyrǵyz halqynyń eposy «Manasta»: «Aıqaı shyqsa sas­paǵan, Aı qarańǵy túnderde, Aıaǵyn aǵat baspaǵan, Qarabaıyr qa­zanat...» degen joldar bar. Osy oraıda, qazaqtyń tól jylqysy qa­zanat tarıhyn zerttep júrgen tulǵanyń biri – jazýshy-jýrnalıst, qazanattanýshy Sádibek Túgel.

Tarıh • 21 Aqpan, 2025

Orynbaı aqynnyń kóz jasy

Arqanyń Aqan serisin (1843–1913) árkim-aq biledi. Artynda qalǵan áni men jyry, taıǵaq taǵdyryn árkim árqıly aıtady. Sonyń biri – myna bir áńgime. Buny kókshetaýlyq Jylqybaı Amaldyquly esimdi jergilikti qarııadan ólketanýshy Muqash Májikeev jazyp alyp, Arqa óńirine tanymal aqyndar Arystanbaı, Janaq, Shashýbaı, Maıasar, Qultýma, t.b. shyǵarmalarymen birge qorǵa (ÁО́I, Q.828) tapsyrǵan eken.

О́shpes dańq • 14 Aqpan, 2025

«Múgedek bolsaq ta, birimiz tiri qalsaq...»

Zańǵar jazýshy Ilııas Esenberlındi biz ultynyń tarıhı sanasyn kórkem ádebı shyǵar­malar arqyly oıatqan qaıratker qalamger dep bilemiz. Biraq onyń Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan maıdanger ekeni kóp aıtyla bermeıdi.

Talbesik • 14 Aqpan, 2025

Bóktergi

Qazaq dalasyna keń taraǵan aýshy qus­tardyń biri – bók­tergi. Ǵylymı ornıtologııa bul qusty suńqar tektester tuqymyna jatqyzyp júr. Jemin ushyp júrip aýlaıdy.

Myń bir mysal • 12 Aqpan, 2025

Suǵanaq kók

Ataqty Qunanbaı qajy sózge sheshen, minezdi adam bolǵany bel­gili. Sonyń bir dáleli – M.Áýe­zov­ atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń qol­jazba qo­rynda (Q.914) saqtal­ǵan myna bir mátin. Bul jazbany Saılaýbek Jaqypov tap­syrǵan eken.

Taǵzym • 05 Aqpan, 2025

Uly ustaz ulyqtaldy

Astanadaǵy Ulttyq mýzeıde álemge áıgili oıshyl, ǵulama ǵalym Ábý Nasyr ál-Farabıdiń týǵanyna 1155 jyl tolýyna oraı «Adamzattyń ustazy» atty mýzeı­lik dáris ótti. Ataýly is-sharaǵa kórnekti ǵalym­dar, elorda mektepteriniń oqýshylary qatysty.

Mıras • 31 Qańtar, 2025

Saıatshylar saraıy

Shalǵaı jatqan qazaq­tyń bir otaýy – Baı-О́lke aımaǵy. Bul jaqta ulttyq qundylyq jaq­sy saqtalǵan. Sonyń biri – qazaqtyń qusbegilik óneri. Baıyrǵy ǵurpyn buzbaı damyp keledi. So­nyń áseri shyǵar, ótken jyly sha­hardyń shet jaǵyna kórer kózge keremet «Saıat­shy­lar saraıy» salynypty.

Tulǵa • 31 Qańtar, 2025

Tarıhı taqyrypqa túren salǵan

Astana qalasyndaǵy «Bozoq» memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qo­ryqtyń uıymdastyrýymen, bıyl týǵanyna 110 jyl to­­lyp otyr­ǵan kórnekti ­jazýshy, tarıhı taqyryptarǵa tú­ren salǵan qalamger Ilııas Esen­ber­lın­di eske alýǵa ar­nalǵan «Esenberlınniń romanyndaǵy ta­rıhı mura» atty dóń­ge­lek ústel ótti. Oǵan astanalyq shy­ǵar­ma­shy­lyq ókilderi men elor­da­nyń №91 jalpy bilim beretin mek­tep oqýshylary qa­tys­ty.

Dástúr • 24 Qańtar, 2025

Salbýryn-qomyrǵy

Halqymyzdyń ómir súrý saltynda salbýryn (salburyn) atty ańshylyq-jaýyngerlik dástúr bar. Bul týraly 2014 jyly jaryq kórgen «Qazaqtyń etnografııalyq kategorııalar, uǵymdar men ataýlardyń dástúrli júıesi» atty kóptomdyqtyń besinshi tomynda: «Salbýryn – saıat adam aıaǵy jetpeıtin alys qıyrǵa toptanyp, uzaq ýaqytqa ań aýlaýǵa shyǵý», degen anyqtama berilipti.

Qoǵam • 24 Qańtar, 2025

Qandas qalamgerler qýanyshy

Astana qalasynda «Uly dala – 2024» jobasy aıasynda jeńim­paz dep tanylǵan sheteldik qazaq aqyn-jazýshylar kitabynyń tusaýkeser rásimi ótti. Is-sharany uıymdastyrǵan – Syrtqy ister mınıstrligine qarasty «Otandastar qory» men Qazaqstan Jazýshylar odaǵy.

Iаndeks.Metrıka