Rýhanııat • 01 Qarasha, 2024

Tarıh tereńine boılaǵan

L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ janyndaǵy «Eýrazııa tarıhy jáne mádenıetin zertteý» ortalyǵynyń dırektory, UǴA qurmetti akademıgi Sataı Syzdyqov – kóne tarıh taǵylymyn búgingi ıdeologııalyq negizdermen baılanystyryp júrgen az ǵalymnyń biri. Onyń eńbek­te­rinde «qazylyq» uǵymy erekshe oryn alady. О́ziniń aıtýynsha, qazylyq sózin­degi «qaz» túbiriniń «qazaq» ataýymen, túrki dáýirindegi qazaq rý-taı­pa­larynyń ata-babasy ­bolyp tabylatyn qarlyq túrkilerimen tikeleı baı­lanysy bar. «Qazylyq etý» – kezinde qazaq memlekettiliginiń basqarý ıns­tı­týty bolǵany ­tarıhtan belgili. Onyń ber jaǵynda ózi týyp-ósken jeri – Qarqaraly óńiri de ótken zamandarda «qazylyq» dep atalǵan. HVIII ǵasyr­da sýyryp salma aqyn Kúderiqoja Kóshekuly «Qarqaraly – Qazylyq», jatatuǵyn jazylyp» dep osy óńirmen qoshtasqan.

Abaı • 10 Tamyz, 2024

Rýhanı qubylanama

Abaı hakimdigimen, oıshyldyǵymen, el bıleý ónegesimen, aqyndyq, kom­pozı­tor­lyq, aýdarmashylyq, sheshendik-tapqyrlyq ónerimen aıryqshalanady. Abaı qubylysy degenimiz – rýhtar álemi («Rýh – Rabbymnyń qupııasy»), syrlar dúnıesi, kórkem oılar ǵajapstany.

Rýhanııat • 05 Sáýir, 2023

Aqańnyń dárisi, Smaǵuldyń tóreligi, Mirjaqyptyń daýysy

Ult táýelsizdigi, namysy, muraty jolynda jan alysyp, jan berisken Alash qaıratkerleri Ahmet Baıtursynulynyń, Mirjaqyp Dýlatulynyń, Smaǵul Sadýaqasulynyń tulǵalyq bolmysy, sanatkerlik qyzmeti, ustazdyq, bilimdilik mádenıeti, sheberligi, oılaý, sóıleý, danalyq deńgeıi, ushqyrlyq qabileti elshildiktiń eren úlgisi der edik.

Tarıh • 02 Naýryz, 2023

Buqar jyraýdyń danalyq ǵıbratnamasy

Ata tarıhymyzda Syrym Datuly (1783-1791 j.), Isataı-Mahambet (1836-1837 j.), Kenesary Qasymuly (1837-1847 j.) bastaǵan ult-azattyq kóterilister ultyn súıgen jyraýlardyń júregin jaıyndaı týlatyp, Ult, Zaman, Ýaqyt atynan janartaýdaı kúrkirep, ses sózin seldetken-di. Ult-azattyq ıdeıany – eń basty, eń negizgi oı qazyǵyna, qýatty sarynǵa, áleýmettik-fılosofııalyq mazmunǵa aınaldyrdy. Ásirese Buqar jyraý ónernamasy zamannyń tili, úni, syry deýge laıyq. Akademık-jazýshy Sábıt Muqanov «Qazaqtyń HVIII-HIH ǵasyrdaǵy ádebıetiniń tarıhynan ocherkter» deıtin kitabynda (1942): «Buqardyń sózderi HVIII ǵasyrdaǵy qazaq tirshiliginiń ensıklopedııasy» dep jazady. Ras sóz, jandy pikir.