Abaı • 18 Qarasha, 2020
Akademık Álkeı Marǵulan uly sýretker, klassık jazýshy Muhtar Áýezovke erip, 1924 jyly Shyńǵystaýda bolǵanynda ushan-teńiz áserge bólenip, qyzyqty áńgimeler estip, Abaı týyp-ósken óreli jurttyń «úlkeni de, kishisi de oıǵa batqan, tuńǵıyq, ózgeshe tyńdaýshylardyń aldynda «danyshpan qarııalary shalqyǵan oılaryn tebirente salmaqpen quıyltyp oı qozǵap, tolǵaýlarmen, termelermen adamdy eriksiz ózine tartyp, keıde sóz arasynda ataqty oıshyldardan mysal keltirip otyratynyn» tebirene jazady.
Abaı • 02 Qarasha, 2020
«Osy óleń – oqıtuǵyn duǵam meniń»
Sóz degenimiz – garmonııa, fılosofııa, magııa, energııa, tanym, paıym. «Jaqsy sóz jaqsy terek tárizdi, onyń tamyry tereńde bolady da butaqtary aspan boılap ketedi. Demek, ol Qudaı ámirimen mezgil-mezgil jemis berip turatyn qasıetti terekke uqsaıdy», deıdi Quran. Muhammed (s.ǵ.s.) hadıs sharıfinde «Sózde sıqyr bar, al óleńde – danalyq», deıdi. Sopylyq poezııanyń kórnekti ókili, dintanýshy, ámbebap daryn Máshhúr Júsip Kópeıuly «Halyq tili – Qudaı qalamy» deıtin túıindi pikir aıtady.
Ádebıet • 27 Qazan, 2020
Baǵzy zamanda qytaı oıshyly Konfýsıı: «Kitap oqyǵanyńdy ǵana bilip, oı júgirtkendi bilmegen adam oqýdan ońaı jalyǵady» degen. Handyq zamanynyń ataqty jyraýy Shalkıiz: «Sóılesin qalam syrymdy, Tyńdasyn álem jyrymdy» dep urandaǵan. Sonda aıtqysh ımprovızator, joryqshy jyraý qalam, qara sııa, aq qaǵazdy paıdalanǵan, «alys jerden mórli shubar hat» alǵan. Rımniń ataqty shesheni Sıseron: «Qalam – eń jaqsy ustaz, jazylǵan sóz tap qazir oılaǵan sózden artyq» dep naqty kórsetipti. Allanyń kitaby Quran kárimde: «Oqy: Jaratqan ıeńniń atymen oqy! Oqy! Seniń Táńiriń – eń ardaqty! Ol qalammen jazý úıretti. Ol adamzatqa bilmegen nársesin úıretken» dep jazylǵan (ál-Álaq súresi, 1, 3-5 aıat). Sonda adamzattyń rýhanı jetilýine, órkendeýine oqý, jazý, qalam ustaý, sııany paıdalaný kerektiń keregi eken.
Abaı • 25 Tamyz, 2020
«Jigitter, oıyn arzan, kúlki qymbat»
Abaıdyń shyǵarmashylyq ónernamasynda óziniń ustanymyn, kózqarasyn tanytatyn «sóz sarasy», «sóz maıy», «sóz mánisi», «shyn sóz», «qasıet tutyp, oıǵa umtyl, qan qaınap, qýat egilsin!», «qýaty kúshti nurly sóz», «taza oıla», «sózdiń shyny», «aqyl sóz», «jaqsy sóz» deıtin kesek-kesek, lek-lek maǵynaly uǵymdar aqyn poezııasynyń asyl sıpattaryn aıqyn tanytady.
Abaı • 27 Aqpan, 2020
Abaı «kámálátti sheberlik» haqyndaǵy pikirlerimen bólisedi. Tabıǵat – oqýlyq. Tabıǵat – qazyna. Tabıǵat – sýrethana, ıaǵnı qısapsyz boıaýlar men dybystar dúnıesi. Jahan «júrgizip qoıǵan saǵat sııaqty» desedi. Tabıǵatty 1) tyńdaý 2) oǵan baǵyný, taǵylym alý 3) aqyl jumsap, qurmetteý paryz. Onda ǵajaıypty uly úılesim, kórkemdik kelisim bar. Ishki garmonııa qatań saqtalǵan, aqyl-oı qýaty shamalaı almaıtyn, jandy-jansyz dúnıeniń qurylymynda ámbebap ózara árekettestik bar, myńdaǵan, mıllıondaǵan baılanystar men qarym-qatynastar júıesi bar.
Rýhanııat • 26 Aqpan, 2020
«Áıteýir aqsaqaldar aıtpady dep...»
Dana halqymyzda «Kelgen jerińniń bıigine shyq, eliniń úlkenine jolyq» degen naqyl bar. Aýzynyń dýasy bar, aqyldyń qaımaǵyna ıe izgilikti, meıirban, ádiletti ómir-tirshilik, keleshek jaıyn, dúnıe qubylystaryn salıqaly kózqaraspen durys bezbendep sheshimpazdyq tanytatyn aqsaqal – aýyl-aımaqtyń aıbary, quty.
Rýhanııat • 19 Aqpan, 2020
Qazaqtyń tanym-túsiniginde Qydyr ata aq túıesine minip, qyr qydyryp, sý sydyryp, qudyq qazǵan, jol salǵan, bıdaı sepken, mal baqqan sharýaqor jandardy baqylap, olarǵa saqy myrzalyqpen aq bata beredi eken. Aqjoltaı Qydyr ata túıesiniń aıaǵy tıgen jerde jaıqalyp-tolqyndap egin ósedi eken.
Rýhanııat • 14 Qańtar, 2020
«О́z basyńa tilemegen isti bireýge isteme»
Rýhanı-adamgershilik qundylyqtar, ulttyq-halyqtyq dástúrler, izgilik pen sulýlyqqa taban tiregen ǵıbratty ataly sózder – qoǵamnyń órkendep-gúldenýine keń óris, halyqtyń tarıhı sanasynyń jetilýine orasan múmkindik týdyrady.
