Platonnyń paıymdaýynsha, memleket – beıbitshilik pen ádilettilik ıdeıalaryna qyzmet etýi abzal. Onyń negizgi úsh qyzmeti bar: 1) basqarý isi, 2) adamdardyń múddesi men quqyǵyn qorǵaý, 3) materıaldyq ıgilikterdi óndirý. Sonymen qatar «ádilettik memlekettik qurylys» «bılik basyndaǵy kemeńger fılosoftardyń, jaýyngerler men qolónershilerdiń» «birlesken jarasymdy ómir súrýin qamtamasyz etý kerek». Qazaqtyń «bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarý» degeni osy. Abaıdyń «Túbinde baıandy eńbek egin salǵan, Jasynan oqý oqyp, bilim alǵan. Bı bolǵan, bolys bolǵan óner emes, Eńbektiń budan ózge bári jalǵan» deıtini ras. Iа bolmasa Álıhan Bókeıhannyń «Aqyl da, ustalyq ta oqýmen, isteýmen júre ulǵaıady», «Baılyq túbi – aqyl hám qol ustalyǵy» degeninde násiptiń atasy – qol eńbegi men ónerin joǵary baǵalaǵan. Kásibi, tártibi bar eldiń aramtamaǵy da, aramzasy da, aldampazdary da, urylary da bolmaıdy. Bolǵan kúnde de neken-saıaq.
Ǵasyrlar tabaldyryǵyndaǵy myna bir surqaı sýretter záre-qutyńdy qashyrady: «Zalymdyq oıandy da, adaldyq uıqyǵa ketti, ótirik órkendep jemistendi de, shyndyq qýara tústi, ádildik buǵyp júr, ótirik dandaısýǵa bettedi, danalar rahat qýyp ketti de, danalyqqa ústirt qarady, jábir shekkender qaraqattalýda, al jábirleýshiler óz isine nasattanýda, tóńiregindegi alysty da, jaqyndy da jalmap bara jatyr. Qanaǵat joıylyp joq boldy, zulymdyq órge shapshydy, jaqsylyq tómendep kirerge qýys izdeýde. Ataq-dańq quldyrap tómen tústi, al aramzalyq syıly boldy ári kúshti sanaldy, ákimshilik tatymdy kisilerden kóship, shalaǵaılarǵa aýysty» («Kálıla men Dımná», aýdarǵan S.Taljanov).
O zamanda da myń qubylǵan, synap minezdi jalpyldaq-sýdyrlaqtar men qoınyna tas tyqqan mysyqtileý ishmerezderde esep joq eken. Osyndaı kóksoqqandar Abaıdyń sıpattaýynda:
Kúnde ózimshil eptiniń, Nesin adam ustasyn! – delingen.
Beınettenbeı bıikke shyǵamyn, toıynamyn, bılik júrgizemin deýshiler ulyq aldynda jalpaqtaıdy, kisi jumsaýmen ony qorlyqta ustaýmen áýrelenedi, nesheme alýan aıla-sharǵylardy, ońtaıly tásilderdi oılastyrady. Osy oraıda «Qazaq» gazetiniń №258-265 nómirlerinde «Demagogııa» atty maqalada jaǵympazdyqtyń túr-túsin bylaısha anyqtaǵan: «Jurtqa jaqsy atty bolý bar, jaqsy atty kóriný bar» dep jikteıdi de, 1) «Halyqqa jaqsy atty bolǵan adamdar aqylymen, bilimimen, taza qulqymen jaqsy atty bolady». 2) «Jaqsy atty kórinetin adamdar kóńil aýlap jaqsy kórinbek». 3) «Neǵurlym halyq sańylaýly bolsa, aqyl jaǵyn qýattaıdy»; 4) «Neǵurlym halyq qarańǵy bolsa, kóńil jaǵyn qýattaıdy» degen tujyrymdy túıin jasaıdy.
Bizdiń qoǵamda da mundaı kóriksiz sýretter údemese kemigen joq. Degenmen de «dúnıe – bir kúndik, aryń – myń kúndik» deıtin qaǵıdatty ustanatyn ádiletsúıgish halqymyz bar, tyshqan murnyn qanatpaıtyn, taýyqtyń sıraǵyn syndyrmaıtyn beıkúná jandarymyz bar, «Máýeli aǵashtyń mańaıy bazar» deıtin aqyl-oıǵa baı abyzdarymyz bar. Sonymen qatar ózderin klassıkpiz, ǵulamamyz dep keýdesin kergen kózboıaýshylar da bar.
Shynynda ózinen myqtylardyń aldynda qursha jorǵalaıtyn, aýzyn býǵan ógizdeı sonshalyqty ádepti, mádenıetti qalyp kórsetetin, qyzdaı syzylatyn, syrtyńnan opasyzdyq áreketter jasaıtyn jymysqy zymııandar da, qara sýdy teris aǵyzatyn qara nıettiler de, baǵynyshtylaryna josyqsyz aıbat, ses kórsetetin aqyly kelte sasyq irilikke maldanǵan kórgensizder de bar-aý. Rasynda da baǵzyda ótken burynǵylardyń kózqarasynsha, «bilimine saı qylyq jasamaıtyn danyshpannyń sózi aldamshy». Olar «tolyq adam» dárejesine jetpegendikten, izgilik, ádildik, danalyq, bilim, rýh baılyǵyna bólenbegendikten, neni aıtsa da, el júregi sózge uıyp selk etpeıdi-aý, asyl qaýym sońyna ermeıdi-aý?! Eger de «Jurt paıdasyna taza jolmen týra bastaıtyn er tabylsa – qazaq halqy sońyna erer edi» (Álıhan Bókeıhan).
Qazaqtyń ár balasy bir-birine qarlyǵashtaı qanatymen qamqorshy bolsa, adamdar arasyndaǵy qarym-qatynas barynsha kóriktenip, orta da, qoǵam da berekeli istermen gúldener edi.
