Shet aýdanynyń Ortaý aýylynda týyp-ósken Vıtalıı qazaqtyń qara domalaq balalarymen oınap ósedi. Tili qazaqsha shyqqan ol mektepke barǵanda da qıyndyq kóre qoımapty. Qoly epsekti bolǵandyqtan, Vıtalıı ermeksazdan, aǵashtan túrli buıymdar jasap, mektebindegi muǵalimderin, synyptastaryn tánti ete bastaıdy. Anasy Iýlııa Falık Ortaý orta mektebinde eńbek pániniń muǵalimi bolyp, sabaq beripti. Talapty uly da anasynyń aqylymen muǵalim mamandyǵyn tańdaıdy.
Bilim jolynda baǵytyn aıqyndaǵan ol E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıteti, «Beıneleý óneri jáne syzý» mamandyǵyna oqýǵa qabyldanady. Ýnıversıtette júrip te, talantyn tanytyp, túrli ulttyq buıymdar jasap, kópshiliktiń kózine túsedi. Alǵash qazaqtyń qara qobyzyn stýdent kezinde shabady.
Al qazir Vıtalıı – kórkem eńbek páninen óńirdegi mańdaıaldy ustazdardyń biri. Saran qalasyndaǵy Abaı Qunanbaev atyndaǵy jalpy bilim beretin mektepte oqýshylardyń súıikti muǵalimi.
Vıtalıı án-jyrǵa áýes bolyp ósipti. Syrshyl Sákenniń ánderin qońyr daýsymen aıtyp júripti. Sheberhanasynda júrip «Taý ishinde» ánin shyrqap, darhan dalaǵa degen saǵynyshyn basatyn kórinedi. Bir qyzyǵy, ázirlep jatqan buıymy áp-ádemi bolsa, kóńili tipti tasıdy eken. Biraq dombyraǵa degen yntasy bolǵanmen, meńgere qoımaǵan. Sóıtip, júrgende ánshi baldyzy jezdesine dombyra syılap, ózi úıretedi. Qazir bala kezinen yrǵaǵyn, sózin jattap ósken Vıtalıı halyq ánderin, esti ánderdi ánshilerden kem oryndamaıdy.
«Sodan beri dombyra jan serigime aınaldy. Bir mezgil án shyrqap, kóńilimdi terbep alamyn. Ásirese qońyr úndi, baıaý ánderdi shyrqaımyn. Qamyqsam, sherimdi basady. Qýanyp qolyma alsam, sezimimdi aspandatady. Bala kezimnen ynta-yqylasym aýsa da, múmkin emesteı kórinetin edi. О́nerge degen mahabbat degenine jetkizedi eken», deıdi Vıtalıı.
Vıtalıı bilgenimen bólisedi. Mektepte dombyra úıirmesinen de qosymsha shákirt tárbıeleıdi. Áý basta mektep oqýshylary sportqa áýes bolypty. Sodan bilgir ustaz olardyń yntasyn oıatý maqsatynda óz qolymen «Orteke» jasap shyǵarypty. Buryn-sońdy mundaı óner túrin kórmegen balalar birden dombyra úıirmesine jazylypty.
«Dombyrashynyń on saýsaǵynan tógilgen kúmbir kúıge aǵash janýar bılep qoıa berdi. Turǵan ornynda ári-beri sekirip, oıqastaǵanyna qarap oqýshylar ań-tań boldy. Tuıaǵynyń dybysy túgel zalǵa estiledi. «Tyq-tyq-tyq», dep. Ásem áýenge elitken olar shanaqtan tógilgen kúımen úndese bılegen qýyrshaqtarǵa tánti bolyp, ár qımylynan kóz ala almady. Sóıtip, «Orteke» bıi úıirmemdegi oqýshylarymnyń sanyn kóbeıtti», deıdi ol jymıyp.
Vıtalııdiń sheberhanasynda sheber qolynan shyqqan nebir shedevr bar. Aǵashtan oıyp jasalǵan turmystyq buıymdar: dombyra, qobyz, besik sekildi. Qý taqtaıǵa jan bitirgen sheber ustazdyń shákirtteri kórkem eńbek pániniń sabaǵyna qatysýǵa asyǵady. О́ıtkeni ár sabaǵyn bir-birine uqsamaı ótkizetindigi ustaz biliktiligi. «Er balalar sharýaǵa ıkemdi bolsyn deımin. Mektepte qamshy órip, sap jasap úırenbese, qazir mundaı tirlikti aýyldyń ózinen kórmeımiz, ókinishke oraı», deıdi sheber.
Vıtalııdiń anasy Iýlııa – ardaqty ustaz. Qazir zeınette. «Toǵyzqumalaq» oıynynyń birinshi sanatty tóreshisi jáne jattyqtyrýshy. Byltyr ardagerler arasynda ótken el chempıonatynda top jardy. Bilikti jattyqtyrýshy shyńdaǵan shákirtteri de talaı dodadan top jaryp júr. Urpaǵynan ulaǵat kórip otyrǵan ana jaqynda ǵana shóberesiniń qolynan sý ishti.
Jiptikteı jigit Vıtalıı «Kórshiniń qyzy» ánin shyrqap júrip, kórshisi Janarmen sezim jarastyrady. Qazir shattyqty shańyraq kópke úlgi. Jary da – rýhanııat ordasy kitaphanada bilikti maman.
Baqyt kórip otyrǵan balalary da shetinen ónerli. Qyzy Arýna da áýeletip án aıtqandy jaqsy kóredi. Uly Danııar ákesine tartyp, qolónermen aınalysady. Súıikti nemereleri Aılana myń buralyp bılegende, jas ata men áje ǵajaıyp kúıge bólenedi. Segiz qyrly, bir syrly Vıtalııdiń shańyraǵy Ulystyń uly kúnin qarsy alýǵa qyzý daıyndyqqa kirisken. Ájeleri naýryzkóje ázirlep, barlyǵy dastarqan basyna jıylyp, ónerlerin ortaǵa salady. «Bizdiń súıikti meıramymyz molshylyqtyń, berekeniń nyshany», deıdi úı ıesi.
Vıtalıı «Bizdiń shańyraq – Qazaq eliniń shaǵyn memleketi», deıdi. Olaı bolsa, ulttyq qundylyqty ulyqtaǵan shashaqty shańyraqtyń keregesi keńeıe bersin demekpiz.
Qaraǵandy oblysy,
Saran qalasy
