Sýret: arainfo.kz
Semeı qalasyndaǵy «О́rleý» balabaqshasynyń bastamasy – osy jaǵymdy úrdistiń naqty kórinisi. Mundaǵy kishkentaı kúrekpen topyraq qopsytyp, kóshetke sý quıyp júrgen baldyrǵandardyń isi jaı ǵana oıyn emes, ekologııalyq tárbıeniń irgetasy. Mektepke deıingi uıymda «Taza Qazaqstan» aksııasy aıasynda «Taza balabaqsha – taza bolashaq» jobasy júıeli túrde júzege asyrylyp keledi. Joba aıasynda tárbıelenýshiler gúl egedi, bólme ósimdikterin kútip-baptaıdy, aýladaǵy jas kóshetterge sý quıady. Eń mańyzdysy – bul jumysqa ata-analar da belsendi aralasady.
Balabaqsha meńgerýshisi Ardaq Qoshanovanyń aıtýynsha, ekologııalyq tárbıe sózben emes, naqty áreket arqyly qalyptasady.
«Biz balalardyń tabıǵatty tek syrttaı tamashalap emes, ustap kórip, sezinip úırengenin qalaımyz. Sondyqtan tájirıbelik jumysqa erekshe mán beremiz. Bul sabaqtar balalarǵa óte unaıdy ári eń bastysy – tabıǵatqa degen jaýapkershilikti qalyptastyrady», deıdi ol.
Sabaq barysynda balalar ekologııa negizderimen tanysady. Tabıǵatty qorǵaý, tazalyq saqtaý, tabıǵı resýrstardy utymdy paıdalaný týraly qarapaıym ári túsinikti tilmen túsindiriledi. Munda balalar jaı ǵana tyńdaýshy emes, naǵyz zertteýshi. Máselen, mektepaldy daıarlyq tobynda gıdroponıka júıesi engizilip, baldyrǵandar ósimdiktiń topyraqsyz, arnaıy qorektik eritindide qalaı ósetinin kúndelikti baqylaıdy. Bul baǵyt halyqaralyq tájirıbege de tolyq saı keledi. IýNESKO zertteýleri kórsetkendeı, ekologııalyq bilimdi erte jastan alǵan balalardyń 70%-y eseıgende tabıǵatty qorǵaý bastamalaryna belsendi qatysady. BUU-nyń Qorshaǵan orta baǵdarlamasynyń (UNEP) dereginshe, mundaı elderde turmystyq qaldyqtardy suryptaý kórsetkishi eki ese joǵary.
Belgili natýralıst Devıd Attenboronyń: «Tabıǵatty saqtaýdyń eń tıimdi joly – adamdarǵa onyń qundylyǵyn bala kezden túsindirý» degen sózi búgingi ekologııalyq saıasattyń basty qaǵıdasyna aınalyp otyr. Álemde bul baǵytta tájirıbe kóp. Mysaly, Fınlıandııada balabaqsha baǵdarlamasynyń mańyzdy bóligi – «orman sabaqtary». Balalar aptasyna birneshe ret tabıǵatqa shyǵyp, ósimdikter men jándikterdi zertteıdi. Japonııada mektepke deıingi uıymdarda balalar mektep aýlasyndaǵy shaǵyn baqtardy ózderi kútedi. Germanııada «ekobalabaqsha» júıesi keń taralǵan
Elimizde de keıingi jyldary ekologııalyq tárbıe máselesine erekshe kóńil bólinip otyr. Sol turǵyda «Taza Qazaqstan» aksııasy tek senbiliktermen shektelmeı, tutas ulttyń ekologııalyq mádenıetin qalyptastyrýdy kózdeıdi. Búginde Ortalyq Azııa, onyń ishinde elimiz «jasyl ekonomıka» baǵytyna batyl bet buryp, álem nazaryn aýdaryp otyr. Dúnıejúzilik bank pen Azııa damý banki sarapshylary bizdiń eldegi jańartylatyn energııa men sý únemdeý bastamalaryn oń baǵalady. Elimizde qabyldanǵan 2060 jylǵa deıin kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý strategııasy, «jasyl energetıka» jobalary, qaldyqtardy qaıta óńdeý bastamalary, «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq ekologııalyq aksııasy osy baǵyttaǵy naqty qadam sanalady. Al «jasyl ekonomıka» tek óndiris pen tehnologııa ǵana emes, onyń negizi – qoǵamnyń ekologııalyq mádenıeti. Ol mádenıet Semeıdegi «О́rleý» balabaqshasyndaǵydaı baldyrǵannyń óz qolymen gúl egip, tabıǵatqa degen meıirimin oıatýdan bastaý alady.
Abaı oblysy
