Tehnologııa • 05 Aqpan, 2023
Vıktor Brýs bastaǵan fızıkter toby ónimdiligi joǵary jáne radıasııaǵa tózimdi jańa fotodıod jasap shyqty. Qazaq topyraǵynda jasalǵan zertteý nátıjeleri týraly maqala halyqaralyq Advanced Optical Materials jýrnalyna jarııalandy. Tipti súıinshi habar bedeldi basylymnyń muqabasynan bastalǵan. Bile bilsek, bul – úlken jetistik, zor maqtanysh.
Tarıh • 05 Aqpan, 2023
Mysyr – osmandyqtar basyp alǵanǵa deıin de túrki tuqymdas halyqtarmen tyǵyz qarym-qatynasta bolǵan ıslam ólkesi. Munda alǵashqy túrik memleketin qurǵan – Tolypul (868-905) jáne Iqshyt (935-969) áýleti. Biraq Mysyr tarıhynda mámlúkterdeı (1250-1517) súbeli iz qaldyrǵan eshkim joq. Atalǵan kezeńde adamzat tarıhynda aıtýly isimen kózge túsken talaı tulǵa boldy. Solardyń ishinde áz-Zákir Rýhı ad-Dın Baıbarys (qazir tarıhshy jáne tilshi ǵalymdar sultan esiminiń osy nusqasyn jón dep sanaıdy) ál-Býndýkdarıdyń orny bólek. Ol – Mysyrdaǵy mámlúk áýletiniń negizin qalaýshy, belgili qolbasshy, aty ańyzǵa aınalǵan memleket basshysy. Súıegi – tarıhı maǵynadaǵy qypshaq. Esin biler-bilmesten aldymen Sıvasqa, odan Aleppoǵa satylyp, Sham, aqyry Kaırdegi teńiz quldary arasynan bir-aq shyqty. Osynaý uzyn boıly, kózi kók, qaratory óńdi, zor daýysty, jigerli qypshaq jigitiniń qımyly qashanda shalt jáne ádil bolatyn. Sol úshin de ony áriptesteri syılady, kerek bolsa yǵysyp, qoryqty da. Aqyry ol jat elge qul bolyp kelip, sultan bolyp dańqy shyqty. Bul onyń Mysyrda 1260-1277 jyldar aralyǵyndaǵy mámlúk taǵyna sultan bop otyrǵan erlik pen kúreske toly jankeshti jyldary edi. Shyndyǵynda, ol osynaý on jeti jylda adam balasy senip bolmaıtyn erlik jasady. Onyń bárin birdeı sanamalaý – arnaıy ǵylymı eńbektiń úlesi.
Rýhanııat • 05 Aqpan, 2023
Bıyl Alashtyń aımańdaı aqyny, ultymyzdyń rýhanı ustynyna aınalǵan tulǵamyz Maǵjan Jumabaevtyń týǵanyna 130 jyl tolady. Osyǵan oraı Qyzyljar óńirinde túrli mádenı sharalar bastalyp ketti. Sonyń biri – Sábıt Muqanov atyndaǵy oblystyq ámbebap ǵylymı kitaphanada uıymdastyrylǵan «Bizdiń Maǵjan» atty kórme.
Ádebıet • 05 Aqpan, 2023
Keshegi aýmaly-tókpeli zamanda kóptegen aqynnyń keı ánderi men óleńderi avtorsyz atalyp, tipti osy ýaqytqa deıin halyq áni dep keldik. Sondaı ánniń biri – «Qaratorǵaı» edi. Bul shyǵarmanyń birneshe nusqasy bar. Biz búgin «Qus bolsań, jibekten baý taǵar edim, kúmisten tuǵyryńdy jabar edim, beıishtiń gúljazıra baqshasynda, qolǵa alyp, sylap-sıpap baǵar edim» degen nusqasy týraly aıtamyz.
Mýzeı • 05 Aqpan, 2023
Armıan dıasporasynyń mádenı ekspozısııasy
Almatydaǵy Memlekettik ortalyq mýzeı ózge eldermen mádenı yntymaqtastyqty belsendi damytý jolynda kóptegen mańyzdy jobany júzege asyra bastady.
