Qoǵam • 30 Sáýir, 2023
Qadaý-qadaý ǵasyrlardan beri saqtalǵan halqymyzdyń rýhanı murasy atadan balaǵa jalǵasyp keledi. Qaı dáýirde bolsyn, ultymyzdyń ózine ǵana tán salt-dástúri men rýhanı qazynasy tárbıelik mańyzyn joıǵany joq. Sol úshin de ony biz búgingi kúnde arnaıy ǵylym retinde zerttep, urpaqtar sanasyna sińirýimiz – kún tártibindegi máseleniń biri. Biz úshin salt-dástúr baılyq, sarqylmas mura esebinde.
Suhbat • 26 Sáýir, 2023
Túpnusqadan tárjime – ýaqyt talaby
Ádebıet pen rýhanııattyń damýy úshin aýdarmanyń, onyń ishinde túpnusqadan aýdarýdyń alatyn orny erekshe. Biz sol arqyly ózge ozyq elderdiń ádebıetinde qandaı jańalyqtar men ózgerister bolyp jatqanyn, olardyń qalamgerleri qandaı jaqsy týyndylar jazǵanyn oqyp, saraptap, sanada salmaqtaı alamyz. Qazir bizde túpnusqadan aýdaratyndar bar ma, olar ne bitirip jatyr degen saýalǵa jaýap izdeý úshin osy salada eńbektenip júrgen aýdarmashylardy sózge tarttyq. Kezekti dóńgelek ústelimizge aýdarmashylar – Maqsat Dúıismaǵambet (orys tilinen aýdarmashy), Roza Musabaeva (nemis tilinen aýdarmashy), Dosym Zikirııa (túrik tilinen aýdarmashy), Dınara Mazen (aǵylshyn tilinen aýdarmashy), Sholpan Qyzaıbaeva (nemis tilinen aýdarmashy) qatysyp otyr.
О́ndiris • 26 Sáýir, 2023
Sıfrlyq tańbalaý: Aıaqkıim baǵasy qymbattaǵan joq
2023 jylǵy 1 sáýirden bastap aıaqkıimdi tańbalaý jáne qadaǵalaý erejeleri tolyq kúshine endi. Osy kezeńde elimizde tańbalanǵan aıaqkıim kólemi 257 paıyzǵa ósti. Kásipkerler tańbalaýdyń engizilýi taýar baǵasynyń ósýine áser etpegenin atap ótti.
Ádebıet • 25 Sáýir, 2023
Shahanov Shyńjańǵa barǵanda...
О́tken kúnderge qaıyryla qarasaq, bári – nostalgııa. Men 2008 jyly Úrimji qalasynyń mańynda ornalasqan Sanjy deıtin shahardaǵy ýnıversıtette stýdentpin. «Muhtar Shahanov Shyńjańǵa keledi eken» degen habar taraǵaly biz kún sanaı bastadyq. Maqsatymyz – Shahanovty óz kózimizben kórý. Sebebi, ol kezde qytaı qazaqtary arasynda Abaı men Muqaǵalı Maqataevtan keıin Muhtar Shahanovtyń óleńderi kóp oqyldy.
Halyq • 24 Sáýir, 2023
Ana tili, «Abaı joly» jáne Alına
Ol áleýmettik jelidegi paraqshalarynyń mańdaıyna «Qazaq tilin nasıhattaýshy» dep badyraıtyp jazyp qoıypty. О́zimen sóılestik. «Tegim – koreı, ultym – nemis, tilim men rýhym – qazaq», dep jaýap berdi. Sosyn onyń onlaın sabaqtary týraly beınematerıaldardy aqtaryp kórdik, memlekettik tildi ózgeshe metodıkamen úıretip júr eken.
Ádebıet • 20 Sáýir, 2023
Aspan paraǵyna jazylǵan jyrlar
Jaqsy óleńderdiń bári «meni oqy» dep ózine shaqyryp turady. Biraq «aıqaılap» aınalasyna jar salmaıtyny taǵy bar. Bul – shyndyq. Jarty álem jarysa oqyp, tipti jattap alǵan poezııalyq shyǵarmalardyń kóbi osy baǵytty ustanady. Poezııanyń óner ataýlynyń tunyq bastaýy ekeni de – moıyndalǵan pátýa. Sol úshin de ataqty Martın Haıdegger: «Saıyp kelgende óner bitkenniń báriniń ózeginde poezııa jatyr», dep atalǵan ónerdiń dárejesin aspandatady.
Tarıh • 18 Sáýir, 2023
Iisi qazaqtyń sanasynda «Abaıdy sabaǵan» degen ańyzben qalǵan Orazbaı Aqqululynyń nemeresi kim bolǵanyn bul kúni bireý bilse, bireý bilmes. «Birinshi Qudaıyma, ekinshi Shunaıyma senemin» dep úsh myń jylqysy órisinde jýsaǵan jomart Orazbaıdy uly jazýshy Muhtar Áýezov óziniń «Abaı joly» epopeıasynda: – Asqan eken Qunanbaı balasy. Tipti mundaı qorlyqty Qunanbaı da kórsetken joq. Tegi, bizdiń ózimiz bulardy buzyp bolǵan ekenbiz. Qudaıyn umytqan eken myna Qunanbaılar. Tap osy joly tuıaq serippesek, bárimizdi de atanyń arýaǵy atsyn! It bolaıyq, endi qybyrlamasaq! – dep Orazbaı jalǵyz kózin jaltyldatyp, aınala qarap, qanyn ishine tartyp sóıledi, dep sýretteıdi. Sonymen birge el aýzynda da Orazbaı týraly ańyzǵa bergisiz áńgimeler óte kóp aıtylady.
Qoǵam • 12 Sáýir, 2023
1992 jyly elimizge qonaqqa kelgen japon prınsi Takemýra Qazaqstan Prezıdentinen japon tutqyndarynyń Qazaq dalasynda qalǵan qabirleri týraly derekterdi suraıdy. Sol kezde áskerı tarıhshy Asqanbek Saparulyn kezdesýge shaqyrady. Tarıhshy Japon eliniń Qazaq topyraǵyndaǵy áskerı tutqyndarynyń qabirin izdestirip taýyp berýge sóz beredi. Soǵys ardageri, áskerı tarıhshy Asqanbek Saparuly «Qazaq jerindegi japon beıitteri» atty kitap jazyp, japon eliniń zııalylary men týys-týǵandarynyń qabirin izdep álekke túsken japondyqtarǵa úmit otyn syılap edi.
Ǵylym • 11 Sáýir, 2023
Ǵylymǵa yjdaǵattylyq kerek degendi jıi aıtamyz. Al sol tájirıbeni basynan ótkizgen ǵalymnyń biri marqum Sulýken Rahmadıeva edi. Ol otandyq farmasevtıkany damytýǵa zor eńbek sińirgen edi. Bir ózi 45 túrli dári jasap shyqty.
Suhbat • 05 Sáýir, 2023
Adamzat saqtalsa, sóz saqtalady
Ádebıettiń shekarasyz álem ekenin bári moıyndady. Al endi onyń sapasy men ýaqyt talabyna, zamana kóshine ilesýine de nazar aýdaratyn kez keldi. Artyq aıtpasaq, aptasyna búkil dúnıejúzinde neshe júz myń kitap baspadan shyǵyp, oqyrmanǵa taraıdy eken. Al onyń keıingi hali neshik? Ol týraly da suraq kóp, saýal san. Búgingi dóńgelek ústel basynda biz qazirgi romandar, balalar ádebıetiniń mańyzy jáne kórkem shyǵarma ultty tárbıeleı ala ma degen ózekti saýal týraly oı qorytamyz. Qatysýshylar alty memlekettiń qalamgerleri. Olar – Ibrahım Farǵalı (Iran), Andre Babın (Kanada), Lıý Lıanchen (Qytaı), Aıgúl Kemelbaeva (Qazaqstan), Eto Tedıashvı (Grýzııa), Javlan Joılov (О́zbekstan).
