Rýhanııat • 14 Maýsym, 2023
Aǵylshyndarda «Rım shahary bir kúnde salynǵan joq» degen jaqsy sóz bar. Qatelespesek, bul sózdiń arǵy-bergi adamzat qoǵamynda ómir súrip kele jatqanyna talaı ǵasyr boldy. Ár sózdiń kıesi bolatyny sııaqty, onyń áý bastaǵy ıesi de bolary sózsiz. Atalǵan aldarqatpa sózdi sol kezdegi áldebir bılik basyndaǵy bireý nemese erteńinen úmit úzbegen bir armanshyl adam aıtqan shyǵar, bári de múmkin. Osy sózge qazaqtyń «budan jaman kúnde de toıǵa barǵanbyz» degen táýbeli pikiri saı keledi. Nege deseńiz, ekeýiniń de taban tirer tııanaǵy – kóńil tórkini. Ekeýi de adam balasyn aldaýsyratyp, alǵa súıreıdi, jeteleıdi.
Tarıh • 07 Maýsym, 2023
Keshegi aýmaly-tókpeli zamanda Alash zııalylarymen birge ultymyzdyń aǵartý isine ólsheýsiz úles qosqan sanaýly qazaq qyzdarynyń biri de biregeıi – Názıpa Quljanova. Boıyndaǵy «bári de elim úshin» degen qaısar rýh pen óshpes jalyn, kókeıindegi izgi sáýle ony talaı bıikke kóterdi.
Suhbat • 05 Maýsym, 2023
Aıgerim Esenǵalıqyzy: Ákem «Gamletti» aǵylshyn tilinen tikeleı tárjimeledi
Shúkir, halqymyz aqynǵa kende emes. Sonaý arǵy ǵasyrlardaǵy jyraýlar zamanynan bastaý alatyn bul saf ónerdiń jolynda eńbek etip, el esinde esimi qalǵandar barshylyq. Jurtshylyqqa jyry unaǵan aqyndarda arman bolýshy ma edi? Solardyń biri de, biregeıi – Esenǵalı Raýshanov. Qazaqtyń «degdar» degen sózin osy kisige qııar edik, sebebi sózi de, ózi de degdar bola aldy. Aqynnyń qyzy Aıgerim Esenǵalıqyzy bul suhbatynda áke bolmysy, shyǵarmashylyǵy týraly aıtyp berdi.
Ǵalym • 01 Maýsym, 2023
Bul keıipkerimniń esimimen erteden tanys edim. Onyń muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy alyp Amerıkada uzaq jyldan beri ǵylymmen aınalysyp, óz salasynda kóptegen jetistikke jetkeni týraly súıinshi habarlar aýyq-aýyq estilip turatyn. «Shirkin, qazaq balasy sondaı bolsa» degen izgi tilekterdiń oǵan kóp aıtylǵany belgili. Ol – «neni ekseń, sony orasyń» degen eski sózdiń astarynda bir shyndyqtyń jatqanyn kúshimen de, isimen de dáleldegen arda azamat. Onyń esimi – Nurshat Nurajy.
Bilim • 31 Mamyr, 2023
«Bolashaqqa» ótinim qabyldaý bastalady
Osy jyldyń 5 maýsymynda «Bolashaq» baǵdarlamasyna qujat qabyldaýdyń úshinshi legi bastalady. О́tinimder 7 shildege deıin eGov.kz memlekettik qyzmetter portaly arqyly qabyldanady. Jyldyń sońyna deıin ótinim qabyldaýdyń taǵy bir legi 17 shilde men 15 qyrkúıek aralyǵynda ótetin bolady.
Tarıh • 30 Mamyr, 2023
«Ámirqan bıdaıyǵynda» ne jazylǵan?
Biz búgingi jazbamyzda sulý sózdiń súleıi atanyp, ádebıetimizde oıyp otyryp oryn alǵan uly jazýshy Ǵabıt Músirepovtiń bireý bilse, bireý bilmeıtin alǵashqy kitaby týraly sóz qozǵamaqpyz. Bul kitap «Ámirqan bıdaıyǵy» dep atalady. 1928 jyly Qyzylordadaǵy «Qazaqstan memleket» baspasynan 5000 tırajben basylǵan tanymdyq dúnıesinde jazýshy ne jazdy eken degen saýal týýy, árıne, zańdylyq.
Tehnologııa • 24 Mamyr, 2023
«ChatGPT» ómirimizdi ózgerte ala ma?
Qazir qarqyndy damyp jatqan álemdik tehnologııa kúndelikti ómirimizdiń mańyzdy bóligine aınaldy. Keıingi jyldary paıda bolǵan jańa tehnologııalyq jetistikterdiń biri chat-bottardy damytý ekeni ras. Chat-bottar – paıdalanýshylarymen sóılesýdi ımıtasııalaýǵa arnalǵan kompıýterlik baǵdarlamalar. Bul rette «OpenAI» júıesiniń «ChatGPT» ónimi chat-bottardyń adam ómirin ártúrli jolmen jaqsarta alatynynyń tamasha úlgisi ekenine esh kúmánimiz qalmady.
Ǵylym • 17 Mamyr, 2023
Ekologııa dese, bizdiń esimizge ata-ájelerimizdiń «qustyń uıasyn buzba», «kók shópti julma», «sýdy laılama» sııaqty tárbıe sózderi esimizge túsedi. Saıyn dalada erkin ǵumyr keshken ejelgi babalarymyz «bulaq kórseń, kózin ash» dep urpaqtaryna ekologııalyq máni zor ósıetter qaldyrǵany qazaq halqynyń ejelden tabıǵatpen etene ekenin aıǵaqtaıdy.
Suhbat • 12 Mamyr, 2023
Temirhan Medetbek: Men de «kúndiz otyrmadym, túnde uıyqtamadym»
Ataqty Ýılıam Folkner bir sózinde: «Naǵyz óleń jıyrma alty jasqa deıin ǵana jazylady», depti. Jıyrma alty jas, bylaı qarasań, qysqa ǵana ýaqyt. Al osy folknerlik aksıomany buzyp, ǵumyr boıy óleń jazǵan aqyndar bizdiń ádebıetimizde kóp kezdesedi. Solardyń biri – qalamynan naızaǵaıdyń jarqyly esetin aqyn Temirhan Medetbek. «Kók túrikter sarynymen» qazaq poezııasynda tyńnan túren salǵan aqyn bizge bergen suhbatynda óleńdegi stıli, izdenis joly, qazirgi qoǵamdyq máseleler týraly búkpesiz aıtyp berdi.
Ǵylym • 11 Mamyr, 2023
O zamanda bu zaman aıda ósimdik egilipti degendi estip pe edińiz? Qazirgi jańa ǵylym men tehnıka biz estip kórmegen ǵajaıyptyń bárin jasap jatyr. Sonyń biri – aıǵa ósirilgen ósimdikter.
