Maman • 05 Qazan, 2024
Basqalar balalaryn qalaı oqytady?
Zaman damyǵan saıyn álemde bilim básekelestigi de arta tústi. Mundaǵy mańyzdysy kimniń qaıda bilim alǵany emes, qalaı bilim alǵany bolmaq. Sol sebepti ár memleket, ásirese damyǵan elder bilim salasyna basa nazar aýdaryp, eliniń erteńine ýaqyt talabyna saı oqytýǵa basymdyq beredi. Osy oraıda, keıbir sheteldiń bilim salasynyń naqty ádisi men tájirıbesi tóńireginde oı bóliskendi jón kórdik.
Marapat • 05 Qazan, 2024
Nobel syılyǵy qaı jazýshyǵa buıyrady?
Ár jyly ádebıet salasy boıynsha Nobel syılyǵy laýreatynyń esimi jarııalanatyn sát taıaǵan saıyn dúnıe júzindegi kóptegen oqyrman jeńimpaz retinde Mýrakamıdiń esimin kórgisi keledi. Biraq nege ekeni belgisiz, aty atalǵan japon qalamgeriniń bes jyldan beri baǵy janbaı keledi. Sonymen, bıylǵy úmitkerdiń aty atalatyn sát te taıady. Kelesi aptada, ıaǵnı 10 qazan kúni Nobel laýreaty atalǵan qalamgerdiń esimi jalpaq jurtqa jarııa bolady. «О́leńge árkimniń bar talasy» demekshi, 6 jyldan beri osy salaǵa úńilip júrgendikten, bıyl da oıymyzdy aıtyp kórelik.
Tanym • 04 Qazan, 2024
Ǵasyr burynǵy dala ómiri (AQSh ǵalymynyń kózimen)
«Myń ólip, myń tirilgen» qazaqtyń taǵdyry-talaıy týraly árkim óz shamasynsha tolǵady, jazdy, aıtty. Al alpaýyt elderde týyp-ósip, ózin ǵylymǵa arnaǵan tulǵalardyń qazaq haqynda qalam terbeýi, izdenis jasap, ony ǵylymı aınalymǵa engizýi, árıne, quptarlyq, qýanarlyq jaıt. Bizdiń qolymyzǵa túsken Garvard ýnıversıtetiniń muraǵatynda saqtalǵan qazaq týraly toptama sýretter saıyn dalanyń tósinde júrgen halqymyzdyń keı sátterin emis-emis eske salady. Osydan 97 jyl buryn, ıaǵnı 1927 jyly túsirilgen bul sýretter ótken ǵasyrdaǵy qazaqtyń qaz-qalpyndaǵy beınesin kórsetip tur.
Álem • 28 Qyrkúıek, 2024
Tórtinshi synypqa baratyn qyzym Láıláni jetelep, AQSh-taǵy Vırdjınııa shtatynyń Arlıńton qalasyna qarasty «Ashlawn» bastaýysh mektebiniń qabyldaý bólmesinde turmyz. Sálden soń, oqý-bilimge jaýapty qyzmetker qujatymyzdy qabyldap alyp, eki kúnnen keıin kelýimizdi aıtty. Mejeli ýaqytynda qaıtadan mektepke bardyq.
Ádebıet • 28 Qyrkúıek, 2024
Áýezovtiń amerıkalyq oqyrmandary
Djordj Vashıngton ýnıversıtetindegi álem ádebıeti týraly kezekti dáristen shyqtyq. Qarasha aıy demesek, qalanyń keshi tym sýyq emes. Syrt kózge Vashıngton stýdentter qalasy sııaqty bolyp kórinedi. Qaı kóshege, qaı buryshqa qarasań, top-tobymen júrgen stýdentter shoǵyry. Qasymda birge kele jatqan jetekshim, professor Pıter Rollberg: «Bylaı júrelik, ana jerde Pýshkınniń eskertkishi bar, sonyń qasyndaǵy oryndyqqa otyryp, az-kem áńgimeleselik», dedi. Dittegen jerine bardyq. Shynymen de, anadaıda Pýshkınniń alyp tas-beınesi qasqaıyp tur.
Rýhanııat • 27 Qyrkúıek, 2024
Aǵaıyndy Grımmder qazaqtan ertegi «urlaǵan» ba?
Sonaý 1968 jyly Nyıý-Iorkta «Stories of Steppes», ıaǵnı, «Dala ertegileri» atty kitap amerıkalyq jazýshy, zertteýshi ǵalym Merı Loý Maseıdiń avtorlyǵymen basylyp shyǵypty. Atalǵan kitapqa qazaqtyń 19 ertegisi enip, Amerıka jurtshylyǵyna keńinen taraǵan.
Basylym • 26 Qyrkúıek, 2024
О́ner darynynyń erekshe kitaby
«Ǵasyrlar boıy mýzykadaǵy dramalyq jańa ıdeıalar men formalardyń paıda bolýy týraly qyzyqty málimetter osy kitapta dep oılaımyn...». Bul fızıka salasy boıynsha 2004 jylǵy Nobel syılyǵynyń laýreaty Devıd Polıtserdiń qazaq mýzykanty Rahat-Bı Ábdisaǵınniń jaqynda ǵana Germanııanyń «Springer» baspasynan jaryq kórgen «Kvanttyq mehanıkalar jáne Avand-Gardtyq mýzyka» atty sý jańa kitabynyń muqabasyna jazǵan sózi.
Basylym • 25 Qyrkúıek, 2024
«The New York Times»: Áýezovke qazanama qalaı berildi?
Sonymen, siz Vashıngton qalasyndaǵy úlken kitaphananyń biri – Gelman kitaphanasynda otyrsyz. Jaı otyrmaı, AQSh syndy alpaýyt eldiń gazeti men jýrnaly qalaı shyǵady eken, olar neni jazyp, oqyrmanyna qandaı rýhanı azyq beredi eken degen suraqtarǵa jaýap izdeısiz. Ádettegideı, alyp Amerıkada mańyzdy da keń taralatyn gazettiń biri – «The New York Times». Osy gazettiń burynǵy sandaryn paraqtap otyryp, «ishinde Qazaq, Qazaqstan týraly ne bar eken?» degen oı da mazalaǵany ras.
Tarıh • 12 Sáýir, 2024
Amerıkalyq ınjener Nelson Fell qazaq dalasy týraly ne jazdy?
«Sultan Jáńgirdiń tórt myń jylqysy bar, Jumabek sultanda eki myń, al Adam baıda úsh myń jylqy bar, al siz bes-aq jylqym bar deısiz! Sonda neshe qoıyńyz bar?» «Meniń qoıym joq», dep jaýap berdim. - Áı!.. Basqa túlikterińiz kóp bolar? - «Eki sıyrym bar», dedim».
Zerde • 29 Aqpan, 2024
Myna jumyr jer betinde qanshama halyq ómir súrse, sonshama tarıh altyn áriptermen jazyldy. Mańyzdysy, kimniń tarıhy qalaı jazyldy, ýaqyt kemesi ony asaý aǵystar men bula bulqynystardan qalaı aman-esen alyp ótti degen uly saýalǵa kelip tireledi. Qalaı desek te, óz tarıhy men mádenıeti úshin kókiregin maqtanysh kerneıtin halyqtyń biri qazaq ekeni ras. Qadaý-qadaý ǵasyrlardan óz enshisin alyp, dalasynyń baılyǵyn, mádenıeti pen dástúriniń ózgesheligin, óleńi men jyrynyń ómirsheńdigin murat tutty. Áne, sonyń nátıjesinde artynda ushan-teńiz muralar qaldy.
