Tarıh • 22 Qarasha, 2024
Elızabet Bekon kórgen Qazaqstan
Batys ǵalymdarynyń halqymyz týraly ǵylymı eńbekter jazyp, ony Amerıka syndy alpaýyt eldiń baspalarynan shyǵarýynyń mańyzy zor ekenin buǵan deıin de aıtqanbyz. Bizdiń baı tarıhymyz, tabıǵı resýrstarymyz jáne otanymyzdyń geosaıası mańyzy álemdik zertteýshilerdiń qyzyǵýshylyǵyn týdyryp kele jatqanyna shamamen eki ǵasyrdan asty.
Bilim • 21 Qarasha, 2024
Ulttyq qundylyqtar – tárbıeniń tóresi
Ulttyq qundylyqtar – bir ulttyń tarıhy, mádenıeti, tili, dástúri, salt-sanasy arqyly ulttyq biregeılikti qalyptastyratyn negizder. Olardy saqtap qalý jáne damytý qoǵamnyń turaqtylyǵy men keleshegi úshin mańyzdy. Qazirgi jańa dáýirde dástúrge saı tárbıe arqyly ulttyq qundylyqtardy jas urpaqqa jetkizý – qoǵam men mekteptiń ǵana emes, ár otbasynyń da basty mindeti.
Rýhanııat • 20 Qarasha, 2024
Bizge Batys álemin zertteý ortalyǵy kerek
Búgingideı jahandaný zamanynda memleketter arasynda mádenıetaralyq dıalog pen tarıhı zertteýlerdiń mańyzy arta tústi. Ortalyq Azııa, sonyń ishinde Qazaq dalasy, ǵasyrlar boıy kóptegen Batys áleminiń saıahatshylary men ǵalymdarynyń nazaryn aýdarǵany ras. Olar Ortalyq Azııaǵa sapar shegip, osy óńir týraly qundy derekter qaldyrdy. Jazǵan eńbekteri biz úshin tarıhı mańyzdy aqparat kózi bolyp qana qoımaı, keı aqtańdaqtardy ashýǵa sep bolmaq. Biraq bul derekter áli tolyq zerttelmeı, júıelenbeı otyr. Batys áleminiń Ortalyq Azııaǵa qyzyǵýshylyǵy ótken ǵasyrda, búgin de, bolashaqta da mańyzdy bola bermek.
Tanym • 14 Qarasha, 2024
Shotland jıhankeziniń jazbalary
1902 jyly Londonda jaryq kórgen Jon Foster Frazerdiń «Naǵyz Sibir» atty kitabynan qazaqqa qatysty biraz derekti kezdestirdik. Jon Foster Freızer – shotlandyq saıahatshy ári jýrnalıst. 1896 jyly ol dostarymen birge velosıpedpen kúlli álemge saıahat jasap, sol saparyn negiz etip kitap jazǵan. Meniń qolyma túsken «Naǵyz Sibir» kitabynyń 4-taraýynda 1901 jyldyń 28 tamyzynda sársenbi kúni ol Sibir aımaǵyna jetkenin jazady. Osy kitabynyń alǵysózinde «Sibirge asa qyzyǵýshylyqpen bardym. Orystyq kózqarastaǵy álemdi qarapaıym brıtandyq retinde óz kózimmen kórý maqsatym edi. Jaıyqtyń arǵy jaǵyndaǵy ulan-ǵaıyr ólkege barý úlken táýekeldi qajet etti. Ejelden beri adamdardyń sanasynda Sibir aq qar, kók muz ben jer aýdarylǵandardyń mekeni degen túsinik bar», depti. Baıyptap oqysaq, avtordyń bul saparǵa aldyn ala daıyndalǵany seziledi.
Ádebıet • 12 Qarasha, 2024
Ádebıet áleminde keıde bir-birimen úndes, rýhtas shyǵarmalar kezdesip jatady. Mundaǵy negizgi másele – qoǵamdyq oıdyń, keı ulttardyń bostandyqqa, adaldyqqa umtylysy jolyndaǵy oqıǵalarynyń uqsas bolýy oqyrmandy oılandyrmaı qoımaıdy. Mysaly, siz «Uly Getsbıdi» oqyp otyryp «bundaı oqıǵalar qazaq dalasynda da kóp qoı» degen oıǵa qalýyńyz bek múmkin. Áńgime onyń kóptiginde emes, qashan, qalaı jazylýynda. Oı júgirte bersek, ádebı maıdandaǵy birtalaı qalamger shyǵarmalarynan oqıǵanyń berilýi, keıipkerdiń beınelenýi jaǵynan biraz uqsastyq tabamyz. Búginshe biz qazaq aǵartýshysy, qalamger Ybyraı Altynsarın men amerıkalyq «birtúrli» jazýshy Djek Londondy bir-birimen «sóılestirip» kórelik.
Ǵylym • 08 Qarasha, 2024
«Scopus» ǵylym damýyna qanshalyqty áser etedi?
Jaqynda oı-sanasynyń ozyq qýatymen álemdik ǵylymǵa, ekonomıkaǵa ólsheýsiz úles qosyp otyrǵan Ilon Mask eki jańa ónimin jurtshylyqqa tanystyrdy. Birinshisi – júrgizýshisiz jańa turpatty kólik, ekinshisi – bárin isteýge daıyn robot. Osyny kórip «bizdiń ǵylym qaı deńgeıde?» degen úlken saýaldyń tuńǵıyǵyna shyrmalyp qalasyń.
Ǵylym • 08 Qarasha, 2024
Jas ǵalymdar klýbynyń aıryqsha bastamasy
Astanada Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Ǵylymı-sarapshylyq keńesiniń keńeıtilgen otyrysy ótti. Jıynda jańadan qurylǵan Jas ǵalymdar klýbynyń jobalary men ǵylymı sarapshylyq keńes músheleriniń rotasııasy máseleleri talqylandy.
Rýhanııat • 07 Qarasha, 2024
Rýhanı quldyraýdyń ashy shyndyǵy
Qazir álemdegi az halyqtardyń rýhanı quldyraýǵa ushyraýy haqynda zertteýler júrip jatyr. Bul – búgingi jahandaný dáýirinde kóptegen halyq úshin eń ózekti máselelerdiń birine aınaldy. At tóbelindeı az ulystar ózderiniń baı mádenıetin, tilin, dinin jáne ulttyq bolmysyn joǵaltý qaýpimen betpe-bet keldi. Baǵzy zamandardan beri ómir súrip kele jatqan úndis pen mádenı assımılıasııa barysyn basynan ótkizgen Soltústik Amerıkadaǵy kóptegen osy tektes taıpalar taǵdyry bárimizge belgili. Sany kún saıyn azaıǵan keıbir taıpalarda óz tilderinde sóıleıtin adamdardyń shoǵyry da sırep, eń sońynda umyt bolyp qala berdi.
Aımaqtar • 06 Qarasha, 2024
Shaǵyn jınaqty bilim ordasy ashyldy
Batys Qazaqstan oblysy Bórli aýdany Jarsýat aýylynda «Karachaganak Petrolıým Opereıtıng B.V.» (KPO) kompanııasy salǵan shaǵyn jınaqty mektep paıdalanýǵa berildi.
Qoǵam • 01 Qarasha, 2024
Áleýmettik jeli bizdiń ómirimizge aralasqaly onyń paıdasy men zııany týraly da túrli kózqaras bar. Qalaı desek te, ınternettiń kúndelikti ómirimizdi ózgertip jatqanyn joqqa shyǵarmaımyz.
