Tarıh • 06 Jeltoqsan, 2024
«Dala halyqtary» kitaby ne týraly?
Vashıngtondaǵy Katolık ýnıversıtetiniń kitaphanasynda saqtaýly turǵan brıtandyq tarıhshy, ǵalym, jazýshy Ralf Fokstiń 1925 jyly Boston jáne Nıý-Iork qalalaryndaǵy baspadan qatar shyqqan «Dala halyqtary» atty zertteý kitabyndaǵy ultymyzǵa qatysty derekter qyzyqty hám maǵynaly. Bir ǵasyr buryn jazylǵan kitapta «Qazaq bolmysy» degen arnaıy taraý bar.
Zerde • 06 Jeltoqsan, 2024
Jyraýlar poezııasyn amerıkalyqtar oqysa...
Tizgin qaǵar AQSh-tyń Pıttsbýrg ýnıversıtetindemiz. Álemniń ár qıyrynan kelgen ǵalymdar atalǵan oqý ordasynda bolatyn kezekti Ortalyq Azııa týraly halyqaralyq konferensııada oı bólispek. Sáti túskende, keıbirimen tanysyp úlgerdik.
Eń qysqa áńgime • 05 Jeltoqsan, 2024
Amerıkanyń «Amtrack» poıyzy zýlap keledi. Barar baǵytymyz – Delaware shtatynyń Wilmington qalasy. Qasymda otyrǵan qara jigit óte shydamsyz bolyp shyqty. Aıaqkıimin sheship alyp, terezege qoıyp sýretke túsirdi. Odan keıin qaıta kıip, oryndyqtardy aralap ári-beri júrdi.
Saıasat • 30 Qarasha, 2024
Ispanııa Koroldiginiń ordenimen marapattaldy
«Folıant» baspasy men Ispanııa Koroldiginiń Qazaqstandaǵy elshisi Ulttyq akademııalyq kitaphanaǵa 1000 kitap syıǵa tartty. Arasynda qazaq klassık jazýshylarynyń shyǵarmalary, álem ádebıetiniń ozyq týyndylary, úzdik shetel ádebıeti men non-fıkshn janryndaǵy kitaptarmen qatar, balalarǵa arnalǵan san túrli eńbek bar. Onyń ishinde Ispan elshiligi usynǵan ıspan tilindegi birqatar kitap qamtylǵan.
Taǵzym • 27 Qarasha, 2024
Ulty úshin boıyndaǵy baryn berip, jan aıamaı eńbek etken uly tulǵalarymyzdyń báriniń kúresker joly mekteppen baılanysty. Olardyń sanasynda mektep pen bilimdi túzeý – ultty oıatýmen birdeı degen tolǵaǵy pisken pálsapa boldy. Keshegi ker zamanda týyp, halqymyzdyń bilim alý, ǵylym jolyna túsý syndy kúreske toly ómirine tym erte aralasqan Alash ardaqtysy, aqyn Mirjaqyp Dýlatulynyń týǵan kúni qarsańynda elordadaǵy Abaı Qunanbaıuly atyndaǵy №87 mektep-gımnazııada «Alash – ultty oıatqan rýhty sóz» atty mazmundy is-shara ótti.
Tarıh • 22 Qarasha, 2024
Elızabet Bekon kórgen Qazaqstan
Batys ǵalymdarynyń halqymyz týraly ǵylymı eńbekter jazyp, ony Amerıka syndy alpaýyt eldiń baspalarynan shyǵarýynyń mańyzy zor ekenin buǵan deıin de aıtqanbyz. Bizdiń baı tarıhymyz, tabıǵı resýrstarymyz jáne otanymyzdyń geosaıası mańyzy álemdik zertteýshilerdiń qyzyǵýshylyǵyn týdyryp kele jatqanyna shamamen eki ǵasyrdan asty.
Bilim • 21 Qarasha, 2024
Ulttyq qundylyqtar – tárbıeniń tóresi
Ulttyq qundylyqtar – bir ulttyń tarıhy, mádenıeti, tili, dástúri, salt-sanasy arqyly ulttyq biregeılikti qalyptastyratyn negizder. Olardy saqtap qalý jáne damytý qoǵamnyń turaqtylyǵy men keleshegi úshin mańyzdy. Qazirgi jańa dáýirde dástúrge saı tárbıe arqyly ulttyq qundylyqtardy jas urpaqqa jetkizý – qoǵam men mekteptiń ǵana emes, ár otbasynyń da basty mindeti.
Rýhanııat • 20 Qarasha, 2024
Bizge Batys álemin zertteý ortalyǵy kerek
Búgingideı jahandaný zamanynda memleketter arasynda mádenıetaralyq dıalog pen tarıhı zertteýlerdiń mańyzy arta tústi. Ortalyq Azııa, sonyń ishinde Qazaq dalasy, ǵasyrlar boıy kóptegen Batys áleminiń saıahatshylary men ǵalymdarynyń nazaryn aýdarǵany ras. Olar Ortalyq Azııaǵa sapar shegip, osy óńir týraly qundy derekter qaldyrdy. Jazǵan eńbekteri biz úshin tarıhı mańyzdy aqparat kózi bolyp qana qoımaı, keı aqtańdaqtardy ashýǵa sep bolmaq. Biraq bul derekter áli tolyq zerttelmeı, júıelenbeı otyr. Batys áleminiń Ortalyq Azııaǵa qyzyǵýshylyǵy ótken ǵasyrda, búgin de, bolashaqta da mańyzdy bola bermek.
Tanym • 14 Qarasha, 2024
Shotland jıhankeziniń jazbalary
1902 jyly Londonda jaryq kórgen Jon Foster Frazerdiń «Naǵyz Sibir» atty kitabynan qazaqqa qatysty biraz derekti kezdestirdik. Jon Foster Freızer – shotlandyq saıahatshy ári jýrnalıst. 1896 jyly ol dostarymen birge velosıpedpen kúlli álemge saıahat jasap, sol saparyn negiz etip kitap jazǵan. Meniń qolyma túsken «Naǵyz Sibir» kitabynyń 4-taraýynda 1901 jyldyń 28 tamyzynda sársenbi kúni ol Sibir aımaǵyna jetkenin jazady. Osy kitabynyń alǵysózinde «Sibirge asa qyzyǵýshylyqpen bardym. Orystyq kózqarastaǵy álemdi qarapaıym brıtandyq retinde óz kózimmen kórý maqsatym edi. Jaıyqtyń arǵy jaǵyndaǵy ulan-ǵaıyr ólkege barý úlken táýekeldi qajet etti. Ejelden beri adamdardyń sanasynda Sibir aq qar, kók muz ben jer aýdarylǵandardyń mekeni degen túsinik bar», depti. Baıyptap oqysaq, avtordyń bul saparǵa aldyn ala daıyndalǵany seziledi.
Ádebıet • 12 Qarasha, 2024
Ádebıet áleminde keıde bir-birimen úndes, rýhtas shyǵarmalar kezdesip jatady. Mundaǵy negizgi másele – qoǵamdyq oıdyń, keı ulttardyń bostandyqqa, adaldyqqa umtylysy jolyndaǵy oqıǵalarynyń uqsas bolýy oqyrmandy oılandyrmaı qoımaıdy. Mysaly, siz «Uly Getsbıdi» oqyp otyryp «bundaı oqıǵalar qazaq dalasynda da kóp qoı» degen oıǵa qalýyńyz bek múmkin. Áńgime onyń kóptiginde emes, qashan, qalaı jazylýynda. Oı júgirte bersek, ádebı maıdandaǵy birtalaı qalamger shyǵarmalarynan oqıǵanyń berilýi, keıipkerdiń beınelenýi jaǵynan biraz uqsastyq tabamyz. Búginshe biz qazaq aǵartýshysy, qalamger Ybyraı Altynsarın men amerıkalyq «birtúrli» jazýshy Djek Londondy bir-birimen «sóılestirip» kórelik.
