Suhbat • 28 Aqpan, 2024
Izabel ALENDE, jazýshy: Kitaptarym 77 mıllıon danamen satyldy
Ol bala jasynda ońashalyqty qalap, Shekspırdiń kitaptaryn oqyp ósipti. О́mirdiń san qatparly syryna, ǵajaıyp álemniń ózgeshe qubylystaryna erte qyzyqqan ol keıin óse kele magııalyq realızm stılinde qalam terbeıtin úlken jazýshy boldy. Chılıdiń ádebıettegi Sholpan juldyzy atanǵan Izabel Alende bir ǵana «Rýhtar úıi» atty romanymen álemge tanyldy. Romannan saıası astar izdegen onyń týǵan eli atalǵan shyǵarmany basyp shyǵarýǵa tyıym saldy, tipti sol tusta ózge ıspan tildi elder de Izabel Alendeniń esiminen at-tonyn ala qashty. Bul kúnderi Kalıfornııada turyp jatqan oǵan suhbat alý oıymyz bar ekenin aıtyp habarlasqanymyzda, tuńǵysh ret qazaq jýrnalısine suhbat berip otyrǵanyn aıtyp, kelisim berdi.
Tarıh • 15 Aqpan, 2024
О́tken ǵasyrdyń 40-jyldarynda arnaıy Qazaqstanǵa kelgen Ýıllııam jáne Zelda Koýtester birigip jazǵan kitabynda buryn jarııalanbaǵan kombaıynshy qazaq qyzynyń sýretin jarııa etedi. Sýrettiń astynda «Qyzyl kombınat» keńsharyndaǵy qazaq áıeli Qudııash Ábnımasova» degen aǵylshynsha túsindirme berilgen.
Zerde • 07 Aqpan, 2024
Jambyldyń bir sýreti Amerıkadan tabyldy
AQSh astanasyna oqýǵa kelgeli meniń eń kóp baratyn jerim – qaladaǵy úlken kitaphanalar. Osy saparǵa attanǵandaǵy maqsatym boıynsha kitaphanalar men arhıvterden qazaq týraly derekter izdeýden jalyqpaımyn, nátıjesi de jaman emes. Nebári úsh aıda halqymyz týraly derekteri bar jıyrmadan astam kóne kitap pen sýret qorjynyma tústi.
Rýhanııat • 07 Qarasha, 2023
Úndi qaıratkeri Qazaqstan týraly ne jazdy?
Keıde aına-tarıhtyń betin súrtken saıyn onyń ar jaǵynan ótken dáýirdegi alýan túrli oqıǵa, tarıhı shyndyqtar, tipti zamannyń aǵysyna tótep berip, óz eńbegimen el jadynda qalǵan tulǵalar týraly derekter kezdesedi. Sol úshin de keshegi kúnniń oqymystysynyń biri Henrı Glassı: «Tarıh – ótken kún ǵana emes, ol qazirgi jıhankezge paıdasy zor belgili bir kózqarasqa ıe karta» dep bekerge aıtpasa kerek. Qalaı desek te, qazaq tarıhy qazǵan saıyn qazynasy qoparylyp shyǵa beretin sarqylmas baılyqqa uqsaıdy. Árıne, tamyry tereń, salty men dástúri bekem eldiń ótken ýaqyttyń enshisinde óz úlesi bolary daýsyz. Otarlyq saıasat qansha jerden buǵalyq salsa da, tarıhty eshkim tunshyqtyra almaıtynyna kóz jetti. «Tarıh suraq qoıa bilgen adamǵa ǵana jaýap beredi». Bul parasatty sózdi osydan bir ǵasyr buryn dúnıege kelgen Hadjo Holborn aıtypty. Onyń bul paıymy óz tarıhyńdy izdeýden jalyqpa degendi aıtyp turǵandaı. Árıne, izdeımiz de. О́tken dáýirge, qyzyl kóz qoǵam men solaqaı saıasatqa bizdiń kóbirek esemiz ketti.
Kitaphana • 04 Qazan, 2023
Álqısa, kúlli álemniń taǵdyry sheshiletin osy alpaýyt shaharǵa kelgeli aınalamyzǵa tańyrqaýmen júrmiz. Typ-tynysh qala, ári-beri tynymsyz aǵylǵan kólikter, aǵy bar, qarasy bar san túrli turǵyndar bári-bári biz úshin ózgeshe. Ásirese adamdardyń júzindegi jylylyq birden seziledi. Biz munda «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda álemge áıgili Djordj Vashıngton ýnıversıtetine bilim alýǵa keldik. Sonaý 1821 jyly irgetasy qalanǵan bul oqý ordasy búginde aıdaı álemge aty tanylyp úlgergen alyp ýnıversıtet. Bir aptalyq sabaqtan keıin otbasymyzben qalany aralaýǵa shyqtyq. Árıne, eń aldymen ataqty Kongress kitaphanasyn betke aldyq.
Tanym • 14 Qyrkúıek, 2023
Áldebir saıttan álem jańalyqtaryn oqyp otyryp, BUU-nyń «Jahandyq jylyný bitti, endi jahandyq qaınaý bastalady» degen pikirin oqydym. Ańdasaq, bul – adamzatqa úlken eskertý. Jyl saıyn jaz bastalysymen álemde qanshama orman men jaıylym órtke oranyp, onsyz da tozyp jatqan tabıǵat odan saıyn búlinip, Jer-Ananyń júregi jaralanady. Osydan on shaqty jyl buryn álem ǵalymdary adamzat bolashaqta jahandyq jylynýdan zardap shegetinin aıtyp, dabyl qaqty. Japan dalada boztorǵaıdyń shyrylyn eshkim estimeıtini sııaqty, álgi ǵalymdardyń da eskertýin estigen qulaq az bolǵan syńaıly.
Ǵylym • 09 Tamyz, 2023
Bir qolymen besikti, bir qolymen ǵylymdy terbetken qazaq qyzdary týraly únemi aıtylýǵa, jıi jazylýǵa tıis. О́ıtkeni olar otbasyna, aınalasyna qandaı meıirimdi bolsa, óz isine de dál sondaı adal. Búgingi keıipkerimiz balalyq shaqta úı jınaýǵa kómektesetin robottar bolsa dep armandapty.
Tanym • 22 Maýsym, 2023
Ǵylymnyń bir aty – izdenis. О́tken ǵasyrlarda bizdiń dalamyzǵa kimder kelip, kimder ketkeni týraly izdenisimiz nátıjeli bolyp jatyr. Búgin biz Sven Andres Hedın (1865-1952) jáne onyń «Azııa arqyly» atty saıahat kitaby týraly aıtamyz. Eń aldymen, biz Sven Hedınniń kim ekenin oqyrmanǵa tanystyra keteıik. Jer-jahanǵa aty tanys shved geografy, topograf, zertteýshi ǵalym jáne saıahatshy Sven Anders Hedın ómirinde otyzdan astam kitap jazǵan óz zamanynyń zııalysy bolatyn. Tipti ol óz shyǵarmalarynyń ıllıýstratory da boldy. Nebári 15 jasynda Hedın Soltústik teńiz jolyndaǵy alǵashqy navıgasııasynan keıin Arktıka zertteýshisi Adolf Erık Nordenskıoldtiń óz ortasyna aman oralǵan sátine kýá bolady. Áne, sol sátten bastap jas Svenniń zertteýshi bolýǵa ańsary aýady. Nemis geografy jáne qytaıtanýshy Ferdınand Freıher von Rıhthofenniń jetekshiligimen keı zertteýleri onyń Germanııaǵa degen súıispenshiligin oıatyp, Azııanyń jumbaqqa toly aımaqtaryn zertteý úshin Ortalyq Azııaǵa ekspedısııa jasaýǵa nıettenedi. Kóp ótpeı ol doktorlyq dárejesin alyp, birneshe til men soǵan baılanysty dıalektilerdi úırenedi. Parsy dalasyna eki ret saparǵa shyqqannan keıin onyń oıy men kózqarasy túbegeıli ózgeredi. Tipti ol geografııalyq zertteý ádisnamasymen tanysýǵa osy saladaǵy zertteýlerdi jalǵastyrý týraly ustazy Ferdınand fon Rıhthofenniń keńesine qulaq asqan joq.
Suhbat • 16 Maýsym, 2023
Oljas SÁKENOV: «Bolashaq» – eldiń brendi
Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary elimizdiń ekonomıkasy damyp, bir arnaǵa túspese de, sol tusta bilim men ǵylymǵa kóńil bólinip, elimiz jastarynyń damyǵan elderde bilim alyp, otanymyzdy damytýǵa óz úlesterin qosýǵa jigerlendirildi. Áne sol tusta otandyq tańdaýly bilim jobasy «Bolashaq» baǵdarlamasy jarııalandy. Sodan beri otyz jyl ótip, 12 myńnan astam jas mamandar álemniń úzdik ýnıversıtetterinde bilim alyp, el ekonomıkasy men qoǵamynyń damýyna tyń serpin berdi. «Bolashaq» Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵynyń Basqarma tóraǵasy Oljas Sákenov bizge bergen suhbatynda ortalyqtyń keshegisi men búgini, aldaǵy jospary jáne elimiz jastarynyń bilim deńgeıi týraly aıtyp berdi.
Tanym • 14 Maýsym, 2023
Elle Maılarttyń Túrkistan sapary
Sheteldik saıahatshylardyń qazaq dalasyna jasaǵan alýan túrli saparlary týraly serııaly maqalamyzdy búgin shveısarııalyq avantıýrıst, saıahatshy, jazýshy, fotograf Ella Maılarttyń «Túrkistan ólkesi» atty kitaby jóninde jarııalanymmen jalǵastyramyz.
