Ádebıet • 20 Sáýir, 2023
Aspan paraǵyna jazylǵan jyrlar
Jaqsy óleńderdiń bári «meni oqy» dep ózine shaqyryp turady. Biraq «aıqaılap» aınalasyna jar salmaıtyny taǵy bar. Bul – shyndyq. Jarty álem jarysa oqyp, tipti jattap alǵan poezııalyq shyǵarmalardyń kóbi osy baǵytty ustanady. Poezııanyń óner ataýlynyń tunyq bastaýy ekeni de – moıyndalǵan pátýa. Sol úshin de ataqty Martın Haıdegger: «Saıyp kelgende óner bitkenniń báriniń ózeginde poezııa jatyr», dep atalǵan ónerdiń dárejesin aspandatady.
Tarıh • 18 Sáýir, 2023
Iisi qazaqtyń sanasynda «Abaıdy sabaǵan» degen ańyzben qalǵan Orazbaı Aqqululynyń nemeresi kim bolǵanyn bul kúni bireý bilse, bireý bilmes. «Birinshi Qudaıyma, ekinshi Shunaıyma senemin» dep úsh myń jylqysy órisinde jýsaǵan jomart Orazbaıdy uly jazýshy Muhtar Áýezov óziniń «Abaı joly» epopeıasynda: – Asqan eken Qunanbaı balasy. Tipti mundaı qorlyqty Qunanbaı da kórsetken joq. Tegi, bizdiń ózimiz bulardy buzyp bolǵan ekenbiz. Qudaıyn umytqan eken myna Qunanbaılar. Tap osy joly tuıaq serippesek, bárimizdi de atanyń arýaǵy atsyn! It bolaıyq, endi qybyrlamasaq! – dep Orazbaı jalǵyz kózin jaltyldatyp, aınala qarap, qanyn ishine tartyp sóıledi, dep sýretteıdi. Sonymen birge el aýzynda da Orazbaı týraly ańyzǵa bergisiz áńgimeler óte kóp aıtylady.
Qoǵam • 12 Sáýir, 2023
1992 jyly elimizge qonaqqa kelgen japon prınsi Takemýra Qazaqstan Prezıdentinen japon tutqyndarynyń Qazaq dalasynda qalǵan qabirleri týraly derekterdi suraıdy. Sol kezde áskerı tarıhshy Asqanbek Saparulyn kezdesýge shaqyrady. Tarıhshy Japon eliniń Qazaq topyraǵyndaǵy áskerı tutqyndarynyń qabirin izdestirip taýyp berýge sóz beredi. Soǵys ardageri, áskerı tarıhshy Asqanbek Saparuly «Qazaq jerindegi japon beıitteri» atty kitap jazyp, japon eliniń zııalylary men týys-týǵandarynyń qabirin izdep álekke túsken japondyqtarǵa úmit otyn syılap edi.
Ǵylym • 11 Sáýir, 2023
Ǵylymǵa yjdaǵattylyq kerek degendi jıi aıtamyz. Al sol tájirıbeni basynan ótkizgen ǵalymnyń biri marqum Sulýken Rahmadıeva edi. Ol otandyq farmasevtıkany damytýǵa zor eńbek sińirgen edi. Bir ózi 45 túrli dári jasap shyqty.
Suhbat • 05 Sáýir, 2023
Adamzat saqtalsa, sóz saqtalady
Ádebıettiń shekarasyz álem ekenin bári moıyndady. Al endi onyń sapasy men ýaqyt talabyna, zamana kóshine ilesýine de nazar aýdaratyn kez keldi. Artyq aıtpasaq, aptasyna búkil dúnıejúzinde neshe júz myń kitap baspadan shyǵyp, oqyrmanǵa taraıdy eken. Al onyń keıingi hali neshik? Ol týraly da suraq kóp, saýal san. Búgingi dóńgelek ústel basynda biz qazirgi romandar, balalar ádebıetiniń mańyzy jáne kórkem shyǵarma ultty tárbıeleı ala ma degen ózekti saýal týraly oı qorytamyz. Qatysýshylar alty memlekettiń qalamgerleri. Olar – Ibrahım Farǵalı (Iran), Andre Babın (Kanada), Lıý Lıanchen (Qytaı), Aıgúl Kemelbaeva (Qazaqstan), Eto Tedıashvı (Grýzııa), Javlan Joılov (О́zbekstan).
Ǵalym • 05 Sáýir, 2023
Teńizdegi tirshiliktiń tamyrshysy
Bizdiń búgingi keıipkerimiz, jas ǵalym Altynaı Qaıdarova – elektronıka jáne kompıýterlik ınjenerııa boıynsha PhD, Kaspıı ıtbalyǵyn zertteý jáne ońaltý ortalyǵynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. Ol qazir áriptesterimen birge teńiz janýarlaryn baqylaýǵa arnalǵan arnaıy kópfýnksııaly sensorlar ázirleýmen aınalysady. Qurylǵy janýarlardyń dene temperatýrasyn, tipti olardyń qorshaǵan ortadaǵy kúızelis deńgeıi men jyldamdyǵyn qadaǵalaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar atalǵan ázirlemeniń kómegimen sırek kezdesetin sútqorektilerdiń qonys aýdarýy týraly málimetter jınalady.
Suhbat • 04 Sáýir, 2023
Iаarkko Tonttı: Dástúrli kitapta mıstıkalyq saryn bar
Iаarkko Tonttı – fın jazýshysy. Ýnıversıtette zańger mamandyǵy boıynsha oqysa da, ol ádebıetpen aınalysýdy ómirlik maqsatyna aınaldyrǵan. «Jara», «Mura», «Samǵaý», «Bı zaly», «Qaıta qaýyshqan klass» sııaqty romandary jaryq kórgen. Fın qalamgerimen áńgimemiz aǵylshyn tilinde órbidi.
Álem • 03 Sáýir, 2023
Turkiy adabiyot durdonalari – bul túrki ádebıetiniń jaýharlary degen sóz. Osyndaı ataýmen О́zbekstanda jaryq kórgen 100 tomdyq antologııanyń 10 tomy qazaq ádebıetine arnalǵan.
Kitaphana • 28 Naýryz, 2023
Ǵaısha hanymǵa jazylǵan hattar
Hattar. Neshe túrli tereń oı men san qıly kóńil kúıdi sýretteıtin osy bir syrly álemde kimniń júrek sózi aıtylmady deısiz? Adamzat balasy tehnokrattyq zamanǵa ıek súıemeı turǵanda qarym-qatynastyń eń keremeti aq qaǵaz ben qara sııa bolǵany shyndyq. Ásem oılardy, aqjarma tilekter men aǵyl-tegil sezimderdi jerdiń myna betinen ana shetine jetkizetin hattar legi keshegi kúnderdiń kýágeri ekenin umytqan joqpyz. Uly Tolstoı Chehovqa jazǵan bir hatynda: «Bárin oılap tabýǵa bolady, tek psıhologızmdi oılap taba almaımyz» dep jazǵany bar-dy. Osy bir salmaqty sózdi, árıne, bir danyshpan kelesi bir talant ıesine hatpen jetkizdi. Bul da bolsa qusnı hattardyń kókjıeginiń keńdigin, onyń oıdy tusamaı, erkin samǵatatynyn bildirmek.
Ǵylym • 27 Naýryz, 2023
Ǵylymy ozyq memlekettiń órisi keń
Qoǵamnyń qozǵaýshy kúshi – ǵylym men ekonomıka. Memlekettiń damýy da ulttyq ǵylym kókjıeginiń keńeıýine baılanysty. Qýanarlyǵy, qazir osy salaǵa dendep kirip, ǵylymı bilimin shyńdap, óz salasynyń maıtalman mamany bolýǵa umtylǵan jastar kóbeıip keledi. Olardyń álemniń ár qıyrynan bilim alyp, tájirıbesin elimizdiń ǵylymyn damytýǵa baǵyttaıtyny qýantady.Osy oraıda otandyq ǵylymnyń qazirgi jaı-kúıi men keleshegin baǵamdaý maqsatynda dóńgelek ústel uıymdastyrǵan edik. Oǵan Londondaǵy «HEAD Aerospace Group» kompanııasynyń kommersııalyq dırektory Sapar SATAI, Prezıdenttik jastar kadrlyq rezerviniń ókili, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Bıomedısına ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory Álibek YDYRYSULY, Nazarbayev University Energetıkalyq ǵarysh zerthanasynyń postdoktoranty, Halyqaralyq astronomııa odaǵynyń múshesi Bekdáýlet ShÚKIRǴALIEV qatysyp, oı-pikirin ortaǵa saldy.
