Dúısenáli ÁLIMAQYN«Egemen Qazaqstan»
73 materıal tabyldy

Qazaqstan • 29 Maýsym, 2022

Ǵasyr burynǵy qazaq ómiri

Jasyl jaılaý, aq shań­qan boz úı, beldeýge baı­lanǵan tulparlar jáne tabıǵatpen etene ós­ken qazaq. Dál osyndaı kó­rinis beınelengen ashyq­hat­tar kezinde Eýropany shar­laǵany shyndyq. AQSh Kongresiniń kitap­hanasynan tabyl­ǵan qa­­zaq halqynyń ómi­rine qa­tysty sýretter le­gi biz­­­di beıjaı qal­­dyr­maýǵa tıis.

Ádebıet • 28 Maýsym, 2022

Jeti túrli sóz

Eýropada jyl saıyn qaıta-qaıta basylyp shyǵatyn elý kitap bolsa, sonyń basym kóbi baqyt týraly kitap eken. Nege baqyt jaıynda? Sonda eýropalyqtar baqytsyz ba, álde baqytty bolýǵa umtylyp júr me? Joq, másele munda emes. Munyń jaýaby baqyt izdeýshilerdiń ult pen ulysqa, násil men tekke bólinbeıtininde. Kitap sórelerinde myzǵyp jatqan kitaptar qanshama? Tipti sonyń keıbirin san jyldar boıy oqyrman qolyna almaıdy. Qalam ıesi men aq qaǵazdyń obaly kimge ekenin de eshkim dóp basyp aıta almaıdy. Oı men sezimniń júgin arqalaǵan sátti shyqqan týyndylar da adamzattyń bir dosy ispetti. Qaıta-qaıta oqısyń, syrlasasyń, sosyn oǵan máńgilik degen uǵymdy qatar qoıasyń. Kenetten qolǵa túsken kitaptyń biri Sultan Raevtyń «Janjaza» atty romany edi. Oqyrmanyn birden jetelep áketetin atalǵan týyndyny qazirgi kórnekti qyrǵyz jazýshysy jazǵanyn da eskere ketken jón sııaqty. Meıli, kim jazsa da, roman óz munarasyn ózi bıiktetip tur.

Ádebıet • 26 Maýsym, 2022

Maǵjannyń qarasózderi

Osyǵan deıin qarasóz degen uǵym Abaıǵa tıesili bolyp keldi. Sóıtsek, bizde basqa da aqyndar qarasóz jazyp, aıtar oıyn ashyp aıtqan eken. Solardyń biri – Maǵjan Jumabaev. Bylaıǵy jurt eń aldymen Maǵjan aqyndy otty óleńderimen, sosyn tartymdy prozalyq shyǵarmalary arqyly jaqsy biledi.

О́ner • 19 Maýsym, 2022

Margaret Kınniń «Úlken kózderi»

Siz rııasyz oıdyń, tózimniń týyndylaryna kózińizdi almaı bir mınýt qarasańyz, demalasyz, sosyn, uzaq qııaldarǵa shomasyz. Adamzat qoǵamy bastan keshken, tarıh tolqyny bizge jetkizgen ártúrli oqıǵa, uly jetistik, kún sáýlesi, túnniń túsi bári-bári kóz aldyńyzǵa elesteıdi. «Eger shyndyq bireý bolǵanda, men bir taqyryp tóńireginde júzdegen sýret sala almas edim» degen Pıkassonyń sózi bul saf ónerdiń qudiretin aıtyp tur.

Ádebıet • 15 Maýsym, 2022

Jalǵyz romandardaǵy jalǵyzdyq

Shyǵarma jazýdyń kópirtip kóp jazý emes ekenin dáleldep ket­ken­ talanttar qanshama?! Olar dúnıeniń jumbaq syrlaryn, aıtar sózin, tushymdy oılaryn, jeke kózqarastaryn tek jalǵyz ro­manǵa syıǵyzypty. Sózdiń sıqyry da, qadiri men qasıeti de sol «jalǵyzdyqta» salmaq basyp tur. Sebebi olar «sózdi de se­zim syndy únemdemese, taýsylyp qalatynyn» (Shyńǵys Aıt­ma­tov) erte bilgen de shyǵar. Múmkin olar ózderi bastan keshken jalǵyzdyqqa máńgilik eskertkish qoıýdy oılady ma eken? Sonymen biz búgin tek jalǵyz roman jazyp, esimderi ádebıet tarıhynda altyn árippen jazylǵan qalamgerler týraly oı bólisemiz.

Qazaqstan • 14 Maýsym, 2022

Qonaevtyń mınıstri

Qazaqtyń dalasy qandaı keń bolsa, oǵan qyzmet etken eńbekshil ul-qyz da sonshalyqty kóp. Qazaqtyń qoǵamyn, mádenıeti men rýhanııatyn «tiriltsek» dep ter tókken tulǵalardyń eńbek­teri ótken kúnniń tarıhy bolyp bizge jetti. Biz búgin Moldan Álderbaev týraly sóz qozǵaımyz. Onyń ómiri men at­qarǵan qyzmetteri týraly naqty derekter Almaty qalasy­nyń Memlekettik arhıvinde saqtalyp tur. Qorǵa túsken tulǵalardyń ómir joly erteńgi urpaq úshin ultymyz tarıhynyń mańyzdy bóligi bolmaq.

Ádebıet • 12 Maýsym, 2022

Jalǵyzdyq saǵattary

Ádebıet salasynyń eń úlken syılyǵyn alǵan sátte olar ne oılady deısiz? Biri, jaýapkershiligim aýyrlady, burynǵy jazǵandarymnan da bıik týyndylar jazýym kerek dep oılaǵan shyǵar, al endi biri eńbegim, aq qaǵaz ben qara sııaǵa tókken terim baǵalandy degendi aýjal etýi ábden múmkin. Rýhanı emniń dárisin «jasaǵan» qalam ıeleri árıne ártúrli oılaıdy, ártúrli jazady. Tipti olardyń ómirge, dúnıege, ónerge degen kózqarastary da ár alýan. Jyl saıyn Nobel ádebıet syılyǵynyń ıegeri jarııalana salysymen endi bul qandaı taqyrypta nobeldik dáris oqyr eken degen qyzyǵýshylyq týyndaıtyn. Búgin biz alpaýyt syılyqtyń ıegerleriniń Nobel minberinde oqyǵan dáristerine kóz júgirtip kórelik.

Tarıh • 08 Maýsym, 2022

Jıyrma jyldan soń aqtalǵan...

Búgingi sóz alǵashqy qa­zaq dárigerleriniń biri Alma­ty qalalyq № 5 emhana­nyń negizin qalaýshy ­jáne onyń tuńǵysh bas dári­geri Asylbek Juman­uly Seıitov haqynda bol­­maq. Ol tusta halqymyz­­dyń ul-qyz­da­rynyń kóbi ­dári­gerlik salaǵa kóp jýyq­taı qoımaǵan shaq ­edi. Eli­niń dárigerlik sala­sy­na kóp úles qosqan ­Juman Seıitov otbasyndaǵy úshin­­shi perzent.

Tanym • 06 Maýsym, 2022

Skaıler «Túrkistandy» nege jazdy?

О́zimiz ǵana emes, kúlli jurt Uly dala ataǵan bizdiń topyraqqa kimderdiń tabany tımedi deısiz?! Saıahattap, san túrli kitap jazǵan saıahatshy da, elinen bosyp, baspana suraǵan ǵarip te bizdiń elimizge kelip, dámin tatyp, sýyn ishken. Jasyl jaılaýy, janat ólkesi, móldir bulaǵy, bolashaǵynan úmitti halqy bar Uly dalanyń tósindegi ǵajaıyptar ár elden kelgen jıhangerlerdiń kóńilinen shyǵyp, kókeıine meıirim uıalatqany shyndyq. Bir aıyby – bári de bizdi «Qyrǵyzdar» (Kyrgyz) dep tarıhı derekterge, jolsapar estelikterine óshpesteı etip jazyp tastapty. Biraq bárin de ýaqyt kórsetti, keshegi Uly dalany meken etken erkin de bostan halyqtyń «qyrǵyzdar» emes, «qazaqtar» ekenin búginde álem ǵalymdary, zııalylary moıyndady. Saıasattyń salqyny tıgen jalǵyz sóz búkil bir ulttyń atyn, tarıhy men taǵdyryn, sanasy men saltyn tek ýaqytsha ǵana ózgertipti, buǵan da shúkir. Sonymen bizdiń dalamyzǵa kelip, bárin kórip, tom-tom kitap jazyp, artyna máńgilik mura qaldyrǵan saıahatshynyń biri – amerıkalyq jazýshy, tarıhshy, dıplomat Iýdjın Skaıler edi.

Referendým-2022 • 05 Maýsym, 2022

Daýys berýge jastar kóp kelip jatyr

Jalpy halyqtyq referendýmǵa daýys berýge kelgen el azamattary az emes, dep jazady Egemen.kz.