Elorda ákimdiginiń úlken májilis zalynda Astana qalalyq qoǵamdyq keńesi qaladaǵy qoǵamdyq kóliktiń jaǵdaıy jáne damý kókjıegi, avtobýstar men qalalyq taksılerdiń jumysyn taldaý, jol júrý aqysyn tóleýdiń elektrondyq júıesin (JATEJ) jetildirý, orynturaq ınfraqurylymy jáne aqyly orynturaqtar máselesi, bir baǵytty qozǵalysty uıymdastyrý, qalanyń jol-kóshe ınfraqurylymyn damytý máseleleri boıynsha qoǵamdyq tyńdaý ótkizdi. Oǵan qalalyq máslıhattyń depýtattary, elorda ákiminiń orynbasarlary, aýdan ákimderi, departament basshylary jáne qala jurtshylyǵynyń ókilderi qatysty.
Astana qalalyq qoǵamdyq keńesi otyrysynyń kún tártibindegi máseleler boıynsha elorda ákiminiń orynbasary Sergeı Horoshýn, qalalyq jolaýshylar kóligi basqarmasynyń basshysy Edil Súleımenov, qalalyq avtokólik joldary basqarmasynyń basshysy Symbat Myrzaǵulov jáne «Astana LRT» JShS basqarma tóraǵasy Talǵat Ardan jeke-jeke baıandama jasady. Infraqurylym – qala tirshiliginiń qan tamyry. Sáýleti kúnnen-kúnge aıshyqtanyp, kelbeti kóz tartqan Astanadaı iri megapolıstiń áleýmettik-ekonomıkalyq tirshiliginiń irkilissiz jumys isteýi úshin ozyq tehnologııaǵa saı jetilgen jol-kólik ınfraqurylymynyń bolýy aýadaı qajet. Elordany odan ári órkendetý máselesinde Elbasy qalanyń bazalyq ınfraqurylymyn, onyń ishinde qala joldary men jol aıryqtaryn barynsha damytýǵa basymdyq berip kele jatqandyǵy da sondyqtan.
Mine, búgin Astana qalasy qoǵamdyq keńesiniń kezekti otyrysy da osy bir ózekti máselege arnalyp otyr. Qoǵamdyq tyńdaýda alǵash sóz alǵan qala ákimniń orynbasary Sergeı Horoshýn kólik strategııasynyń tıimdiligi tek jol-kólik ınfraqurylymyn damytýmen shektelmeıtindigin atap kórsetti. Bul oraıda qala kóshelerindegi qoǵamdyq kólik qatynasynyń jáne jolaýshylarǵa kórsetiletin qyzmet sapasynyń da aıryqsha máni bar ekendigi daýsyz. Sondyqtan, elordadaǵy qoǵamdyq kólik qatynasyn jaqsartý jáne jolaýshylarǵa barynsha tıimdi de sapaly qyzmet kórsetý jaıy barǵan saıyn júıeli túrde jetildirilip keledi. «Jalpy alǵanda bizdiń negizgi maqsatymyz qoǵamdyq kólikti paıdalanatyn turǵyndar úlesin 33 paıyzdan 45 paıyzǵa deıin kóterý bolyp tabylady. Salystyrmaly túrde aıtatyn bolsaq, Vena qalasy turǵyndarynyń 35 paıyzy qoǵamdyq kólikti paıdalanady, Sıngapýrda bul kórsetkish 63 paıyzdy, Máskeýde 66 paıyzdy, Londonda 37 paıyzdy qurasa, Nıý-Iork turǵyndarynyń 54,3 paıyzy qoǵamdyq kólikpen júredi eken. Sonymen birge, biz kóshe-jol jelisiniń ótkizý qabilettiligin 37,5 myń kq/saǵ-tan 43 myń kq/saǵ-qa deıin arttyrýǵa umtylamyz», dedi qala ákiminiń birinshi orynbasary Sergeı Horoshýn.
Elordanyń jol-kólik ınfraqurylymyn jańǵyrtý maqsatynda sońǵy kezde keshendi sharalar is júzine asyrylǵan. Osyǵan baılanysty júrgizilgen taldaý qorytyndylaryn saralaı kelip, jolaýshylar kóligi basqarmasynyń basshysy Edil Súleımenov atqarylǵan aýqymdy jumystardy tilge tıek etti. «Is júzine asyrylǵan sharalardyń nátıjesinde qazirgi kezeńde mynandaı jetistikterge qol jetkizildi: kólik baǵyttary 73 paıyz (81 birlik); qoǵamdyq kólik quramyn jańartý 40 paıyz (1 025 birlik); baǵyttar jelisin ósirý 47 paıyz (3 748 shaqyrym); kúndelikti qatynaıtyn jolaýshylar sanyn 40 paıyz (875 myń); avtobýstardyń júktemesin tómendetý 70 paıyz kóleminde júzege asyryldy», dep atap kórsetti ol óz sózinde.
Elordanyń avtokólik joldary basqarmasynyń basshysy Symbat Myrzaǵulovtyń aıtýynsha, ústimizdegi jyly qalada jalpy uzyndyǵy 30,87 shaqyrymdy quraıtyn 39 kóshede kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilmek. Búgingi kúnge deıin jalpy uzyndyǵy 16,6 shaqyrymdy quraıtyn 20 kóshede jóndeý jumystary aıaqtaldy. «Qazir biz qalanyń oń jaǵalaýynda kóshelerdi kúrdeli jóndeý jumystaryn júrgizýmen aınalysýdamyz. Búginge deıin Jangeldın, Máskeý, 9 mamyr kóshelerinde ınfraqurylymdardy jańǵyrtý jumystary júrgizildi. Aldaǵy ýaqytta Jeltoqsan jáne Áýezov kóshelerin keńeıtý jáne ınfraqurylymyn jańǵyrtý jumysy josparlanyp otyr», dedi ol óz sózinde. Jyl saıyn elordada orta eseppen alǵanda 10 shaqyrym jańa kóshe joldary salynady, jol tósenishteri aýystyrylyp, jańǵyrtý jumystary júrgiziledi. 7 shaqyrym kóshe joldarynyń ınjenerlik jelileri jańǵyrtylady. Qazirgi kezde elordada jalpy uzyndyǵy 1038,4 shyqyrymdy quraıtyn 953 kóshe bar. Onyń 705,2 shaqyrymy nemese 73,1 paıyzyna asfaltbeton jamylǵylary tóselgen.
Qalalyq avtokólik joldary basqarmasynyń basshysy óz sózinde elordadaǵy kóshe ınfraqurylymyn jańǵyrtý maqsatynda atqarylyp jatqan keshendi jumystardy atap kórsetti. Máselen, qazirgi kezde Komsomol, Kóktal-2, Iýgo-Vostok turǵyn úı alaptarynda, Tilendıev dańǵylynyń ońtústiginde ınfraqurylymdy jańǵyrtý jumystary júrgizilýde. Elordada 10,5 shaqyrym jańa kóshe joldary qurylysyn salyp, 2015 jyly bastalǵan qurylysty aıaqtaý josparlanyp otyr. Sonymen birge, 2017 jyly 10 shaqyrym kóshe joldary qurylysyn aıaqtap, Kóktal-2, Kóktal-1, Iýgo-Vostok, Komsomol turǵyn úı alaptarynda jalpy uzyndyǵy 25 shaqyrym ınjenerlik jelilerdi iske qosý josparlanýda. Baıandamashy atap kórsetkendeı, Astanada 2011 jyldan 2016 jylǵa deıin jalpy uzyndyǵy 101 shaqyrym jol qurylysy salynyp, uzyndyǵy 275,25 shaqyrymy ınjenerlik jeliler paıdalanýǵa berilgen.
Sońǵy ýaqytta elordada ozyq tehnologııaǵa saı jetilgen jol-kólik ınfraqurylymyna basymdyq berilýde. Osy maqsatta birqatar mańyzdy jobalardy iske asyrý qolǵa alyndy. Atap aıtqanda, «Astana LRT» JShS ITS jobasyn usyndy. ITS jobasy birneshe kishi jobalyq júıelerden turady. Olar: baǵdarsham nysandaryn beıimdep basqarý, júrgizýshilerdi habardar etý júıesi, qoǵamdyq kólikti dıspetcherlik qyzmetpen qamtamasyz etý júıesi, jol júrý aqysynyń elektrondyq júıesi, jol qıylystaryn beınebaqylaý júıesi. «Astana LRT» JShS basqarma tóraǵasy Talǵat Ardannyń aıtýynsha, elordada endi kólik orynturaqtaryn basqarý júıesi engiziletin bolady. Iаǵnı orynturaqtar úshin aqy alatyn arnaýly qondyrǵylar ornatylady. Alǵashqy qanatqaqty joba boıynsha Nurjol jelekjolynyń ekijaqty uzyna boıyna Orynbor kóshesinen Qabanbaı batyr dańǵylynyń shyǵys bóligine deıin 910 kólikke arnalǵan orynturaqtar jasaý is júzine asyrylmaq. «Jalpy, qala boıynsha 2 aımaqta – jańa ákimshilik ortalyqta jáne dástúrli eski ortalyqta jalpy sany toǵyz myń kólikke arnalǵan avtoturaq jasalynady. Biz aldaǵy ýaqytta kólik quraldarynyń 30-40 paıyzǵa deıin ósýin, qoǵamdyq kólikke degen suranystyń 21 paıyzǵa artatynyn, jol jelisine júktelimniń 30 paıyz tómendeıtinin, jol-kólik erejelerin buzý oqıǵalarynyń 80 paıyzǵa deıin tómendeıtinin jáne orynturaq oryndaryna degen suranystyń 50 paıyzǵa artatyndyǵyn kútýdemiz», dedi «Astana LRT» JShS basqarma tóraǵasy. Sonymen birge, onyń aıtýynsha, búginde elordada jalpy uzyndyǵy 38,4 shaqyrymdy quraıtyn «Bus Lane» arnaıy avtobýs joldary jabdyqtalǵan. Arnaıy bólingen «Bus Lane» avtobýs joldary 2015 jyly qalamyzdyń 6 kóshesinde júzege asyrylsa, bıyl taǵy da 5 kóshede júzege asyrylatyn bolady.
Astana qalalyq qoǵamdyq keńesi otyrysynda qaralǵan taǵy bir ózekti másele – qala kóshelerindegi «birjaqty qozǵalys» jobasy boldy. Qala jurtshylyǵy habardar bolǵanyndaı, bul jobanyń eki kezeńi is júzine asyrylyp, 4 kóshede birjaqty qozǵalys júıesi jasaldy. 20 tamyzdan bastap bul jobanyń úshinshi júıesi júzege asyrylyp, Bókeıhan jáne Aǵybaı batyr kóshelerinde (Abaı dańǵylynan Respýblıka dańǵylyna deıin) jalpy uzyndyǵy 0,99 shaqyrymdy quraıtyn «Birjaqty qozǵalys» jelisi engiziledi. Talǵat Ardannyń aıtýy boıynsha, eki jobany júzege asyrǵannan beri jasalǵan monıtorıng boıynsha kóshelerdegi ortasha jyldamdyq 30 paıyzǵa artqan. Jol qıylysynda turyp qalý merzimi 78 sekýndtan 40 sekýndqa deıin tómendep, kólik quraldarynyń jyldamdyǵy 20 paıyzǵa artqan.
Astana qalalyq qoǵamdyq keńesi qoǵamdyq tyńdaýlarynyń kún tártibine engizilgen máseleler boıynsha otyrysqa qatysqan qala turǵyndary da belsendilik tanytty. Olar baıandamashylarǵa birqatar suraqtar qoıyp, qoǵamdyq keńes músheleriniń nazaryn búginde oryn alyp otyrǵan keıbir keleli problemalardy sheshýge aýdardy.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan»