«Oıyl» ensıklopedııasy oqyrmannyń oljasy

Oıyl óńiri bizden burynǵy urpaqtardy da tur­mysqa qolaılylyǵymen kóńilin aýdarǵan qasıetti de qadirli meken. Bul óńirde aýzymen qus tistegen aqyndar da, jaýdyń betin qaıtaryp, elin-jerin aq naızanyń ushymen, aq bilektiń kúshimen qorǵaǵan batyrlar da, aqqýǵa ánin qosqan ánshiler de, býyn­syz bıshiler de ótken. Alaıda, osy  óńirdiń jer-sý ataýlary, osynda meken etken halqynyń qadirli tulǵalary, eńbegimen el órkendeýine úles qosqan aǵa býyn, óner juldyzdary, memleket qaırat­ker­leri týraly keıingi jas tolqyn bilip jarytpaıdy, bilgenderiniń ózi tym beriniń betin qalqıdy. Ras, buǵan deıin de Oıyldyń arǵy-bergi tarıhy jaıly kitaptar shyǵaryldy. Árıne, olardyń da óńir shejiresin jasaýda ózindik orny bar eńbekter ekeninde daý joq. Degenmen, buryn shyǵarylǵan ensı­klo­pedııalarda biraz jáıtter qamtylmaı qalǵan tus­tar da kezdesedi. Osyndaı olqylyqtyń ornyn tol­tyrý úshin dúnıege kelgen «Oıyl» ensıklo­pe­dııasy­nyń jańa kitaby úlken eńbektiń, tynymsyz izde­nis­tiń nátıjesi ekeni sózsiz, ári burynǵy kitap­tar­daǵylardy da qamtyǵan, tolyqtyrǵan tolymdy eńbektiń jıyntyǵy desek, shyndyqtan alshaq kete qoımaspyz. Sondyqtan da Aqtóbe memlekettik pe­da­gogıkalyq ınstıtýtynda  ótken «Oıyl» ensı­klo­­pedııasynyń  tusaýkeserine kóp adam jınaldy. Jıynda ensıklopedııanyń bas redaktory Almat Pangereev kitap mazmunyn slaıdtar arqyly kórsete otyryp, túsindirip shyqty. Oıyldyń aýdan bolyp qurylý, taratylý jáne qaıta qurylý jaıyn, bólek-bólek toptastyryp, qoljetken bıikterdi sol kezdegi  úles qosqan adamdardyń esimimen tyǵyz baılanys­tyra baıandady. Bir sózben aıtqanda, aýdannyń tarı­hy men  elge qyzmet etken adamdar ensıklopedııada tııanaqty saralan­ǵan­dyǵy kórinip tur. Bul ensı­klopedııada 1200-den astam jeke adamdardyń ómir­baıan­dary men eńbek joldary baıandalypty. Olar­dyń arasynda oıyl­dyq ǵalymdar, el basqarǵan azamatttar, el basyna kún týǵanda qolyna qarý alǵan Uly Otan soǵy­synyń ardagerleri, tylda eńbek etken qarapaıym jumysshylar, beıbit kezde el baılyǵyn eseleýge úles qosqan eńbektiń naǵyz maıtalmandary týraly mol maǵlumattar engizilgen eken. Ensıklopedııadan Oıylda tabylǵan balbal tas, Qyryqoba aýmaǵynda júrgizilip jatqan qazba ju­mys­tary,bizdiń dáýirimizge deıingi  IV-V ǵasyr­lar­da­ǵy obalar, aǵaıyndy Aral-Ájibaı batyrlar, batyr qyz Botagóz, onyń kesenesi aýdan ortaly­ǵyn­daǵy kó­ne tarıhı eskertkishter, kóne Kókjar jár­meń­kesi men Kókjar meshiti, tuńǵysh «Erkin» gazeti­niń Oıyl­da shy­­ǵarylǵany, arqaly aqyndar Shernııaz Jaryl­ǵa­suly, Qyzyl Turdalyuly, aq tarynyń atasy Shy­ǵa­naq Bersıev, synyqshy-emshi Súleımen Qarabala­uly týraly jáne basqa derekter men dá­ıek­terge qa­nyǵ­a alady. Biz osy bir shaǵyn maqalada ondaǵy de­rek­ter­diń biren-sara­nyn ǵana tilge tıek ettik. Qyzy­ǵý­shy­lyq tanyt­qan adamǵa munan da mol málimetter kezdesetini sózsiz. Ensıklopedııanyń quryltaı­shy­sy  «No­bel» JShS-niń dırektory, oıyl­dyń Atym­taı­ jo­mart azamaty Nurlan Ju­maǵalıevti aıta ketken jón. Ol ózi baspa ustap otyr­ǵanyna qaramastan,  kitapty 2000 taralymmen Almaty qalasynan shy­ǵar­dy, bezendirilýi men kórkemdelýine, sapaly qaǵazǵa basy­lyp, túptelýine kóp kóńil bólgeni kórinip tur. Ishki mazmuny men syrtqy-ishki kórkemdelýi  kóz tartady. Satybaldy SÁÝIRBAI, Aqtóbe oblysy.