Rýhanı qundylyq qaınary

Búgin – Dúnıejúzilik kitap kúni Qazirgi tańda aǵa býyn ókilderi tarapynan «Keıingi jastar kitap oqymaıtyn bolyp bara­dy» degen pikirdi jıi estıtin bol­dyq. Zamandastarymyz­dyń qoly­nan qoldan-qolǵa ótip tozǵan tom-tom kitaptardy kór­meı­tin bolǵan­dyqtan, bul pikir­diń jany bar. Endi sońǵy kezde qalyptas­qan «Kitap oqymaǵannyń ne zııa­ny bar, onsyz da mal taýyp, adam bolasyń ǵoı» degen syńarjaq pikirdi teristep kórelik. Birinshiden, kitap oqyp, ilim izdemegen adam mindetti túrde, aqsha tabýǵa, kez-kelgen nárseden paıda tabýǵa úıir bolady. Bar aqyl-esi qalaı­da mal tapsam degen nıetke aýǵan mundaı adam aıanysh, ókinish degen uǵymdardy sezbeıtin, órkóki­rek, menmen, saýatsyz kúıinde qa­latyny belgili. Osydan otyz-qyryq jyl bu­ryn qazaq kitapty kóp oqıtyn. El aýzynda jańadan shyqqan ki­tap­tyń aty júretin. Jurttyń bári jappaı sony izdep, taýyp alyp oqýǵa qumartatyn.  Aldyń­ǵy ur­paq adal mahabbatty bastan keship, shynaıy sezimniń ne ekenin túı­si­nip ósken. О́zgelerdiń aldyn­da bilimsiz kórinbeý úshin, namys­qa ty­rys­qan.  Qysqasy, olar kitap oqy­ǵandyqtan, minezderinde bııa­zy­lyq, baıandy ómirge umty­la­tyn­daı jumsaqtyq, elgezektik bar edi. Endi kitap oqý kisige ne beredi degenge kelsek, kitap – eń al­dymen, adam taǵdyryna alań­daý­dy úıre­tedi. Ondaǵy sandaǵan keıip­ker­ler­diń tartysty ómiri, shytyr­manǵa to­ly taǵdyry oı­lantady.  О́zge­ler­diń ómirine beıjaı qaramaıdy. Kitap – beıbitshilik ornyq­tyrý­shy qural. Eger biz osy qalpymyzben kitap oqymaı kete beretin bolsaq, kókireginde ómir órnegi azaıǵan, ıdeıa, moral qa­ıyrshylyǵyna ushyraǵan urpaq ósip shyǵýy múmkin. Endigi bir másele – bizde oqı­tyn kitap bar ma? Ádebıetshiler ańsaıtyn burynǵy ádebıettiń al­tyn dáýirinde týǵan týyn­dy­lar­dy da qazir eshkim oqymaıdy. Ha­lyq­tyń kitap oqýǵa qulqy joq. Abaı men Shákárimdi, Mahambet, Muh­tar Áýezov pen Ǵ­abıt Músi­repov­ti,  Ilııas Esenberlın men Ber­dibek Soqpaq­baevty, Muqa­ǵalı Ma­qataevty, Muhtar Ma­ǵaýın men Tahaýı Ahtanovtardy oqymaǵan adam – búgingi ádebıet ókilderiniń de týyndylaryn oqy­maıdy. Al, ádebıet buqaranyń yǵyna jy­ǵyl­sa,  búgingi jastar jabylyp oqıtyn «dúnıeler» jazyla berse, onda rýhanı quldyraý bastalar. Endi naqty ne isteý kerek degenge kelsek: eger, sizdi beıbit ómir men otbasyńyzdyń erteńgi baqyty alańdatatyn bolsa, búgin birinshi «qurbandyǵyńyzdy» shalyńyz. Ol «qurbandyq» 1-2 myń teńgeniń mólsherinde ǵana bolmaq. Baryńyz da, kitap dúkeninen «Batyrlar jy­ryn» nemese Muhtar Áýezovtiń «Abaı jolyn» satyp alyp, bala­ńyzǵa oqytyńyz. Oqymasa, «Erteń­gi qasiretten jaqsylyqqa bastaı­tyn búgingi aıǵaı artyq», dep jo­lyn tabyńyz. Kúni boıy teledıdar men kompıýterden kóz almaıtyn balany uzaq otyryp kitap oqýǵa bir úıret­seńiz, otbasy baqytynyń kepili sol. Rýhanı turǵyda baıyǵan, qazaqtyń salıqaly minezin unatqan bala – erteń bále-jaladan aman bolady. Shyńǵys ÚMBETAEV, Semeı memlekettik pedagogıka­lyq ınstıtýtynyń qyzmetkeri.