О́mir súrý úshin ózgere de bilý kerek

Bul joly Memleket basshy­sy syrlasýdyń pishinin jan te­bi­renterlik maqala túrinde dú­nıe­ge keltirdi. Respýblıkalyq «Ege­men Qazaqstan» gazetinde ja­rııa­lanǵ­an «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jań­­ǵyrý» atty bul eńbektiń ma­­ńyzdylyǵy sonda, ol bizdiń al­­daǵy ýaqyttardaǵy rýhanı baı­­lyǵymyzdy saqtaı otyryp, ult­­tyq qundylyqtarymyzdy jań­­ǵyrtý jónindegi oı-tol­ǵa­nyst­arǵa toly boldy. Osy jań­ǵy­­rý arqyly eldik maqsat pen mem­­leket qurylymyn, qazaq eli­­niń tarıhı muralaryn aldaǵy alys bolashaqqa jetkizýdiń jaıy ke­ńi­nen qamtyldy.   Prezıdent maqalasy qoǵamdy dúr silkindirgen orasan zor mańy­zy bar oqıǵalardyń biri boldy. Sonyń ishinde bizge ulttyń óziniń ult­tyq kodyn, genetıkalyq jadysyn saqtap qalý týrasynda aı­tyl­ǵan tujyrymdar qatty una­dy. Sebebi, óziniń bolmysynan, qu­narly topyraǵy men tamyrynan ajyraǵan halyqtyń keleshegi de kúmándi, erteńinen eresen eńse kútý qıyn.  Elbasynyń bul eńbegin jaı maqa­la deńgeıinde baǵalap qoıa salýǵa taǵy bolmaıdy. Ol maz­mu­ny men pishini, máni men ma­ńy­zy jaǵynan budan álde­qaı­da aý­qymdy. Sondyqtan óz basym rý­hanı jańǵyrý baǵytynda al­da atqarylatyn is-sharalar tal­­danyp kórsetilgen qujat deń­­geıindegi bul maqalany ult rý­­hanııatynyń keń kólem­di baǵ­dar­­lamasy retinde, qabyl­da­dym. Ol shynynda da bizdiń XXI ǵa­syr­dyń belesterinen ótip, bı­i­gine shyǵý jolyndaǵy ba­ǵyt-baǵ­da­rymyzdy kórsetetin ózin­dik bir manıfest sııaqty. D­e­mek, ul­ty­myzdyń jandaný sıpa­tyn­da­ǵy jańǵyrýyn, jańa zaman ta­lap­taryna saı damý dańǵylyna tú­sýin qalaıtyn elimizdiń árbir ozyq oıly, sanaly azamaty ult rýhanııatyn jańǵyrtýǵa óz úles­terin qosýdy qazirden bastap ketýleri kerek. Jańa qujattyń salmaǵy men sal­dary ekonomıkalyq, saıası jań­ǵyrýdan eshbir kem túspeıdi. Tip­ti, mańyzy jaǵynan solardan keıbir aspektileri boıynsha jo­ǵary turady. Sondyqtan da ol ult­t­yń jańǵyrýy retinde qa­byl­da­nyp otyr. Elimizdiń álemdegi báseke­les­tik dúrmegine qosyla otyryp, ja­handaǵy damyǵan 30 eldiń qa­ta­rynan tabylý maqsatyndaǵy um­ty­lysy da osy rýhanı baılyqty art­tyrýmen qatarlasa júrip oty­ratyn bolýy kerek. Osy ke­zeń­de ony kúsheıte túsken lázim. О́ı­tkeni, básekege qabiletti bolý tek qana ekonomıkaǵa baılanys­ty másele emes. Biz qurǵan qa­zaq memleketiniń, ıaǵnı bizdiń myń­da­ǵan jylǵy tarıhymyzdaǵy qun­dylyqtardyń barlyǵy boıy­myz­da bolǵany jón. Elbasy óziniń maqalasynda: «Biz HHI ǵasyrdyń jahandyq kar­tasynda eshkimge uqsamaıtyn, der­bes orny bar ult bolamyz de­sek, «Jahandaǵy zamanaýı qazaq­standyq mádenıet» jobasyn iske asyrýǵa tıispiz. Álem bizdi «qara altynmen» nemese syr­tqy saıasattaǵy iri bas­ta­ma­la­rymyzben ǵana emes, mádenı je­tis­tikterimizben de tanýy kerek» dep, taıǵa tańba basqandaı etip atap kórsetti. Rasynda da, biz­diń damýymyzdyń dińgegi rý­­­hanı baılyqtardan bastalady. Ony halqymyzdyń boıynda ǵasyrlar boıy qalyptasqan má­­denı, tarıhı qundylyqtary kó­­terip turady. Jahandaný ­dáý­i­­rin­de osylaısha óziniń bolmys-bitimin saqtap qalǵan ult qa­na ýaqyt tolqynymen birge ju­tylyp ketpeıdi. Prezıdent ma­qa­­lasynyń sońǵy jaǵynda bul má­se­lege salmaq sala kelip, ómir sú­re bilý úshin ózgere bilý ke­rek ekeni, ózgere bilmegen ha­lyq­tar­dyń tarıhtyń shań-tozańynda qa­lyp qoıatyny aıtylǵan. Olaı bol­sa, rýhanı jańǵyrý búgingi za­man talaby. О́rkenıet kóshine ile­se almaı, qalyp qoımaý úshin de bul bizge kerek. 

Bıbigúl NÚSIPJANOVA,  T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń rektory, professor

ALMATY