Jyrlaımyn zamanymdy jańa týǵan,
Azattyq kindiginen jaratylǵan!
Elbasy baǵdarymdy aıqyndady,
Tórt bólip tún uıqysyn tań atyrǵan.
Júrektiń mazdap úmit tórindegi,
Tabyldy eń keregim ómirdegi.
Qalyń el, baıtaq dala tebirenip,
Babalar aýnap tústi kórindegi.
Shattyǵym nurǵa bólep shańyraqty,
Kóńildiń kók aspanyn jadyratty.
Asqaqtap Báıteregim odan saıyn,
Jaıqalyp, japyraǵyn jamyratty!
Armannyń kóppen birge astym belin,
Berekem – ortamdaǵy tas dińgegim.
Shappaıdy birlik barda – irgem berik,
Qoıyma qoradaǵy qasqyr meniń.
Jasymnan elim dedim, jurtym dedim,
Ishimdi qaıdan uqsyn syrtym meniń.
Ultymnyń ókpesine qurt túskende,
Kóksaýdaı kúndiz-túni kúrkildedim.
Aıtpasań ulttyń sózin ne bolasyń,
Sýdaı bop qumǵa sińgen joǵalasyń.
Qyrandaı kókke shyrqap shyǵa almaıdy,
Qanatyn qarǵa qansha sabalasyn.
Ejelgi elim de azdy, jerim de azdy,
Ata salt qashan erkin belin jazdy?
Bir-birin oqqa baılap kúni keshe,
Bir qazaq bir qazaqtyń kórin qazdy.
San qıly basymyzdan zaman ótken,
Taptyrmas qustyń sútin talap etken.
Qaıtadan oralmasyn ol zobalań,
Sumdyǵyn sý túbine ala ketken.
Taǵdyrdyń qatýlansa qas-qabaǵy,
Úıirer qara bultyn aspan áli.
Boljaǵan Elbasymyz bolashaqty,
Bekerge jańartqan joq astanany.
Dúnıe jańarady, eskiredi,
Bireýler eskirgenin kesh biledi.
Eline tutqa bolǵan erte týyp,
Erlerdiń dańqy alysqa estiledi.
Aınalsa shaýqarǵaǵa qyran-namys,
Basynar qyzyl túlki bulańdaǵysh.
Irkitteı iritedi berekeńdi,
Urda-jyq áýlekiler urandaǵysh.
Kıeli elim ańyz, jerim ańyz,
Qaıtalap aıta berip neǵylamyz.
Azaıyp aqsaqaldar sóz ustaǵan,
Kóbeıdi keritartpa kóbik aýyz.
Jarqyrap jaınamaımyz jańarmasaq,
Eskini eregesken tabanǵa sap.
Kóldeneń jurt kúlmeı me júrer joldy,
Adasyp ashyq kúnde taba almasaq.
Jas urpaq, túptegi asyl zatyńdy izde,
Jalǵasqan babalardan hatyńdy úzbe!
Jahandyq uly kóshke ilese bil,
Jat emes keshe kórgen «latyn» bizge.
О́zinen kórsin árkim kóz aldasa,
Zamannyń ózgergenin seze almasa.
Shań jutyp eski jurtta otyramyz,
Sanamyz saf altyndaı tazarmasa.
Qazaǵym, ortań ala, tiliń shubar,
Bolǵanda biriń egiz, biriń syńar.
Kósilip óz tilińde sóılemeseń,
Tań atyp, qalaı erte kúniń shyǵar?
Jumylsaq qaısymyzǵa tis batqandaı,
Birliktiń bileginde kúsh batpandaı.
Elbasy kemeńgerlik oıyn aıtty,
Kúńgirtte qolyńa sham ustatqandaı.
Babalar búgingi urpaq umytpasqa,
Taǵdyryn jazyp ketken tilip tasqa.
Túskende ult múddesi tarazyǵa,
О́zara ókpe-nazdy syryp tasta!
Qaıtemiz maqtan etip jer ólshemin,
Kıeli ár súıemi keń ólkeniń.
Bolǵany jurtyń azat azdyq eter,
Bolmasa rýhyń azat eger seniń.
Alashtyń ashylmaǵan kimge esigi,
Dástúrli qurǵamasyn jyr besigi.
Saqta dep Elbasymyz eldigińdi,
Qulaqqa quıyp otyr kúnde osyny.
Ishtegi aıyqtyryp myń kúmándi,
Bul joly kúlli qazaq shyn qýandy.
Súıinip tileýlester sálem joldap,
Dushpandar bir qabaryp, bir qýardy.
Elbasy jónge salyp, áı, demese,
Qaıtady jatqa ketken qaıdan ese?
Elshińde ne qasıet, ne qadir bar,
Tilińde memlekettik sóılemese?
Basyp júr bul jalǵandy qonyshynan,
Jalǵasqan paraqorlar jeń ushynan.
Baıyndaı baıaǵynyń jyljymaıdy,
Quıqaly, shóbi shúıgin qonysynan.
Ýaqyttan jelden júırik ozarsyń ba,
Qalady baılyq emes sóz artyńda.
Jurtynyń júreginen oryn alsa,
Kisiniń aınalady ózi altynǵa.
Arzanǵa taptyrmaıdy qymbat baqyt,
Jiberseń saıtan menen jyn qaptatyp.
Otyrar arý qyzyń albasty bop,
Kómeıden kók tútinin býdaqtatyp.
Dushpany beıǵam eldiń jalaqtamaq,
Qasqyrdaı qozyńdy kep tamaqtamaq.
Dástúrli dinimizdiń shyrqyn buzdy,
Shoshaıǵan teke saqal, sholaq balaq.
Kúrsinem osylardy oılaǵanda,
Qazandaı kókiregim qaınaǵanda.
Jeringen jórgeginen mundaı sumdyq,
Iаpyr-aý, bolyp edi qaı zamanda?
Buǵynar bultqa baryp adasqan aı,
Indetti ishke kirgen alastamaı.
Jumylǵan ashylmaıdy gúldiń kózi,
Uıtqyǵan qara quıyn tolastamaı.
Arylyp shań-tozańnan, qyl-qybyrdan,
Qyrsyqtan qutylaıyq tildi býǵan.
Qurdymǵa ketkenimiz kóne bersek,
Qoǵamnyń minezine myń qubylǵan.
Elbasy silkinbese tosyn búgin,
Jurtym-aý, jıǵyzady esińdi kim?
Qadirin tal besiktiń qaıdan bilsin,
Ulanyń estimegen besik jyryn.
Kóbeımes tórt túligiń tóldemese,
Shóp shyqpas kókten jańbyr seldemese.
Ýyzǵa ul men qyzyń jarymaıdy,
Úkili óz besigiń terbemese.
Urpaǵyń boılamasa asyl oıǵa,
Kóńiliń jarqyldaǵan jasymaı ma?
Bilmese nemereńe ókpeleme,
Jatqanyn babasynyń basy qaıda.
Kináli keshegi ótken ǵasyr buǵan,
Kól-kósir tógildi jas, shashyldy qan.
Atańnyń umyt qalǵan basy túgil,
Ataýsyz qaldy qansha asyl murań.
Shyǵa almas tyǵyryqqa tirelgen oı,
Joǵalǵan joǵymyzdy túgendemeı.
Táýelsiz kóshtiń joly túzelmeıdi,
Júgensiz ketkenderdi júgendemeı.
Tunshyqsa kúı-muramyz, án-muramyz,
Biz qalaı jańaramyz, jańǵyramyz?
Tórine saltanatty saraılardyń,
Shyqpasa aldymenen dombyramyz?
Balasy ákesinen týǵan asa,
Bıikke arman bolmas tý qadasa.
Qazaqpyn degenińe kim senedi,
Qazaqy qanyń boıda týlamasa?
Jaılaǵan erkin qonyp, erkin kóship,
Atajurt – kúmis qundaq, altyn besik.
Qusadan jarylady naǵyz qazaq,
Turmasa dala terbep, taý tildesip.
Halqynyń qasıetin tanyta alǵan,
Qazaqtyń bári kókjal, bári tarlan.
Topyraq olar úshin qudiretti,
Bir tamshy kindiginiń qany tamǵan.
Aralap týǵan jerdiń saı-salasyn,
Urpaǵyń ata jolyn qaıtalasyn.
Izińdi ishten shyqqan ulyń qýmaı,
Qalaısha qazaqpyn dep aıta alasyń?
Ákeniń izin bala tanymasa,
Ataǵa tartpaǵany onyń asa.
Kim bolar kókiregi nurǵa tolyp,
Dalanyń darhandyǵy darymasa?
Álemdi kezbe bolar shıyrlaǵan,
Kózine jat kórinip qıyr dalań.
Beıshara atanady elden bezgen,
Baqyttan bir túıir dán buıyrmaǵan.
Balańnyń týǵan jerge kózin úıret,
Atadan qalǵan asyl sózin úıret!
Men kepil, top jarmasa, báıge almasa,
Bozókpe bolmasa eger ózi kúırek.
Qamshylap súıreseń de neshe jerden,
Shyǵa almas tulpar shyqqan esek órden.
Nar uldar áke kórgen oq jonady,
Arýlar ton pishedi sheshe kórgen.
Bilimniń bıigine qulash urǵan,
Kútedi halqym úmit shyn asyldan.
Alysqa uzaı almas alaıaqtar,
Qýlyǵyn qysqa kúnde myń asyrǵan.
Sharlaǵan shartarapty ulandaryń,
Oıǵa alǵan oryndasyn uly armanyn.
Alaıda esterinen shyǵarmasyn,
Shaǵatyn tobyǵynan jylan baryn.
Qasqaıyp qarsy júrse daýylǵa kim,
Kóterer qıyndyqtyń aýyr jaǵyn.
Saqtaı bil bet-beıneńdi qazaqqa tán,
Tússeń de ot pen sýǵa, baýyrlarym!
Súımeıdi sergek halyq jalǵandyqty,
Tektiniń tuqymynda talǵam myqty.
Alyp shyq asqar taýdyń jotasyna,
Otanyń ıyǵyńa salǵan júkti!
Tógilip zerdesinen altyn bulaq,
Qazaqqa kúlli dúnıe salsyn qulaq.
Júrseń de qaı qıyrda, qaı túkpirde,
Týǵan el júregińde bolsyn biraq!
Jaınasyn jetkinshektiń bári túlep,
Qudaıdan jalynamyn sony tilep.
Tursa eken keýde kerip, asqaq qarap,
Myna taý, myna dala meniki dep!..
О́z ulyń bastap otyr jarqyn jolǵa,
Túpki oıyn túsine bil, halqym, qolda!
Zerdesi zeńgir kókteı tunyq elge,
Bereri táńiriniń taýsylǵan ba?!
Bıiktep usham deseń alǵa sirá,
Qam jasa qanatyńnyń talmasyna.
Qyrandaı dúr silkinip qaıta túlep,
Serik bol samǵaǵanda Elbasyǵa!..
Jyrlaımyn zamanymdy jańa týǵan,
Azattyq kindiginen jaratylǵan!
Elbasy baǵdarymdy aıqyndady,
Tórt bólip tún uıqysyn tań atyrǵan.
Júrektiń mazdap úmit tórindegi,
Tabyldy eń keregim ómirdegi.
Qalyń el, baıtaq dala tebirenip,
Babalar aýnap tústi kórindegi.
Shattyǵym nurǵa bólep shańyraqty,
Kóńildiń kók aspanyn jadyratty.
Asqaqtap Báıteregim odan saıyn,
Jaıqalyp, japyraǵyn jamyratty!
Armannyń kóppen birge astym belin,
Berekem – ortamdaǵy tas dińgegim.
Shappaıdy birlik barda – irgem berik,
Qoıyma qoradaǵy qasqyr meniń.
Jasymnan elim dedim, jurtym dedim,
Ishimdi qaıdan uqsyn syrtym meniń.
Ultymnyń ókpesine qurt túskende,
Kóksaýdaı kúndiz-túni kúrkildedim.
Aıtpasań ulttyń sózin ne bolasyń,
Sýdaı bop qumǵa sińgen joǵalasyń.
Qyrandaı kókke shyrqap shyǵa almaıdy,
Qanatyn qarǵa qansha sabalasyn.
Ejelgi elim de azdy, jerim de azdy,
Ata salt qashan erkin belin jazdy?
Bir-birin oqqa baılap kúni keshe,
Bir qazaq bir qazaqtyń kórin qazdy.
San qıly basymyzdan zaman ótken,
Taptyrmas qustyń sútin talap etken.
Qaıtadan oralmasyn ol zobalań,
Sumdyǵyn sý túbine ala ketken.
Taǵdyrdyń qatýlansa qas-qabaǵy,
Úıirer qara bultyn aspan áli.
Boljaǵan Elbasymyz bolashaqty,
Bekerge jańartqan joq astanany.
Dúnıe jańarady, eskiredi,
Bireýler eskirgenin kesh biledi.
Eline tutqa bolǵan erte týyp,
Erlerdiń dańqy alysqa estiledi.
Aınalsa shaýqarǵaǵa qyran-namys,
Basynar qyzyl túlki bulańdaǵysh.
Irkitteı iritedi berekeńdi,
Urda-jyq áýlekiler urandaǵysh.
Kıeli elim ańyz, jerim ańyz,
Qaıtalap aıta berip neǵylamyz.
Azaıyp aqsaqaldar sóz ustaǵan,
Kóbeıdi keritartpa kóbik aýyz.
Jarqyrap jaınamaımyz jańarmasaq,
Eskini eregesken tabanǵa sap.
Kóldeneń jurt kúlmeı me júrer joldy,
Adasyp ashyq kúnde taba almasaq.
Jas urpaq, túptegi asyl zatyńdy izde,
Jalǵasqan babalardan hatyńdy úzbe!
Jahandyq uly kóshke ilese bil,
Jat emes keshe kórgen «latyn» bizge.
О́zinen kórsin árkim kóz aldasa,
Zamannyń ózgergenin seze almasa.
Shań jutyp eski jurtta otyramyz,
Sanamyz saf altyndaı tazarmasa.
Qazaǵym, ortań ala, tiliń shubar,
Bolǵanda biriń egiz, biriń syńar.
Kósilip óz tilińde sóılemeseń,
Tań atyp, qalaı erte kúniń shyǵar?
Jumylsaq qaısymyzǵa tis batqandaı,
Birliktiń bileginde kúsh batpandaı.
Elbasy kemeńgerlik oıyn aıtty,
Kúńgirtte qolyńa sham ustatqandaı.
Babalar búgingi urpaq umytpasqa,
Taǵdyryn jazyp ketken tilip tasqa.
Túskende ult múddesi tarazyǵa,
О́zara ókpe-nazdy syryp tasta!
Qaıtemiz maqtan etip jer ólshemin,
Kıeli ár súıemi keń ólkeniń.
Bolǵany jurtyń azat azdyq eter,
Bolmasa rýhyń azat eger seniń.
Alashtyń ashylmaǵan kimge esigi,
Dástúrli qurǵamasyn jyr besigi.
Saqta dep Elbasymyz eldigińdi,
Qulaqqa quıyp otyr kúnde osyny.
Ishtegi aıyqtyryp myń kúmándi,
Bul joly kúlli qazaq shyn qýandy.
Súıinip tileýlester sálem joldap,
Dushpandar bir qabaryp, bir qýardy.
Elbasy jónge salyp, áı, demese,
Qaıtady jatqa ketken qaıdan ese?
Elshińde ne qasıet, ne qadir bar,
Tilińde memlekettik sóılemese?
Basyp júr bul jalǵandy qonyshynan,
Jalǵasqan paraqorlar jeń ushynan.
Baıyndaı baıaǵynyń jyljymaıdy,
Quıqaly, shóbi shúıgin qonysynan.
Ýaqyttan jelden júırik ozarsyń ba,
Qalady baılyq emes sóz artyńda.
Jurtynyń júreginen oryn alsa,
Kisiniń aınalady ózi altynǵa.
Arzanǵa taptyrmaıdy qymbat baqyt,
Jiberseń saıtan menen jyn qaptatyp.
Otyrar arý qyzyń albasty bop,
Kómeıden kók tútinin býdaqtatyp.
Dushpany beıǵam eldiń jalaqtamaq,
Qasqyrdaı qozyńdy kep tamaqtamaq.
Dástúrli dinimizdiń shyrqyn buzdy,
Shoshaıǵan teke saqal, sholaq balaq.
Kúrsinem osylardy oılaǵanda,
Qazandaı kókiregim qaınaǵanda.
Jeringen jórgeginen mundaı sumdyq,
Iаpyr-aý, bolyp edi qaı zamanda?
Buǵynar bultqa baryp adasqan aı,
Indetti ishke kirgen alastamaı.
Jumylǵan ashylmaıdy gúldiń kózi,
Uıtqyǵan qara quıyn tolastamaı.
Arylyp shań-tozańnan, qyl-qybyrdan,
Qyrsyqtan qutylaıyq tildi býǵan.
Qurdymǵa ketkenimiz kóne bersek,
Qoǵamnyń minezine myń qubylǵan.
Elbasy silkinbese tosyn búgin,
Jurtym-aý, jıǵyzady esińdi kim?
Qadirin tal besiktiń qaıdan bilsin,
Ulanyń estimegen besik jyryn.
Kóbeımes tórt túligiń tóldemese,
Shóp shyqpas kókten jańbyr seldemese.
Ýyzǵa ul men qyzyń jarymaıdy,
Úkili óz besigiń terbemese.
Urpaǵyń boılamasa asyl oıǵa,
Kóńiliń jarqyldaǵan jasymaı ma?
Bilmese nemereńe ókpeleme,
Jatqanyn babasynyń basy qaıda.
Kináli keshegi ótken ǵasyr buǵan,
Kól-kósir tógildi jas, shashyldy qan.
Atańnyń umyt qalǵan basy túgil,
Ataýsyz qaldy qansha asyl murań.
Shyǵa almas tyǵyryqqa tirelgen oı,
Joǵalǵan joǵymyzdy túgendemeı.
Táýelsiz kóshtiń joly túzelmeıdi,
Júgensiz ketkenderdi júgendemeı.
Tunshyqsa kúı-muramyz, án-muramyz,
Biz qalaı jańaramyz, jańǵyramyz?
Tórine saltanatty saraılardyń,
Shyqpasa aldymenen dombyramyz?
Balasy ákesinen týǵan asa,
Bıikke arman bolmas tý qadasa.
Qazaqpyn degenińe kim senedi,
Qazaqy qanyń boıda týlamasa?
Jaılaǵan erkin qonyp, erkin kóship,
Atajurt – kúmis qundaq, altyn besik.
Qusadan jarylady naǵyz qazaq,
Turmasa dala terbep, taý tildesip.
Halqynyń qasıetin tanyta alǵan,
Qazaqtyń bári kókjal, bári tarlan.
Topyraq olar úshin qudiretti,
Bir tamshy kindiginiń qany tamǵan.
Aralap týǵan jerdiń saı-salasyn,
Urpaǵyń ata jolyn qaıtalasyn.
Izińdi ishten shyqqan ulyń qýmaı,
Qalaısha qazaqpyn dep aıta alasyń?
Ákeniń izin bala tanymasa,
Ataǵa tartpaǵany onyń asa.
Kim bolar kókiregi nurǵa tolyp,
Dalanyń darhandyǵy darymasa?
Álemdi kezbe bolar shıyrlaǵan,
Kózine jat kórinip qıyr dalań.
Beıshara atanady elden bezgen,
Baqyttan bir túıir dán buıyrmaǵan.
Balańnyń týǵan jerge kózin úıret,
Atadan qalǵan asyl sózin úıret!
Men kepil, top jarmasa, báıge almasa,
Bozókpe bolmasa eger ózi kúırek.
Qamshylap súıreseń de neshe jerden,
Shyǵa almas tulpar shyqqan esek órden.
Nar uldar áke kórgen oq jonady,
Arýlar ton pishedi sheshe kórgen.
Bilimniń bıigine qulash urǵan,
Kútedi halqym úmit shyn asyldan.
Alysqa uzaı almas alaıaqtar,
Qýlyǵyn qysqa kúnde myń asyrǵan.
Sharlaǵan shartarapty ulandaryń,
Oıǵa alǵan oryndasyn uly armanyn.
Alaıda esterinen shyǵarmasyn,
Shaǵatyn tobyǵynan jylan baryn.
Qasqaıyp qarsy júrse daýylǵa kim,
Kóterer qıyndyqtyń aýyr jaǵyn.
Saqtaı bil bet-beıneńdi qazaqqa tán,
Tússeń de ot pen sýǵa, baýyrlarym!
Súımeıdi sergek halyq jalǵandyqty,
Tektiniń tuqymynda talǵam myqty.
Alyp shyq asqar taýdyń jotasyna,
Otanyń ıyǵyńa salǵan júkti!
Tógilip zerdesinen altyn bulaq,
Qazaqqa kúlli dúnıe salsyn qulaq.
Júrseń de qaı qıyrda, qaı túkpirde,
Týǵan el júregińde bolsyn biraq!
Jaınasyn jetkinshektiń bári túlep,
Qudaıdan jalynamyn sony tilep.
Tursa eken keýde kerip, asqaq qarap,
Myna taý, myna dala meniki dep!..
О́z ulyń bastap otyr jarqyn jolǵa,
Túpki oıyn túsine bil, halqym, qolda!
Zerdesi zeńgir kókteı tunyq elge,
Bereri táńiriniń taýsylǵan ba?!
Bıiktep usham deseń alǵa sirá,
Qam jasa qanatyńnyń talmasyna.
Qyrandaı dúr silkinip qaıta túlep,
Serik bol samǵaǵanda Elbasyǵa!..
Nesipbek AITULY, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Astana