Kórmege daıyndyq joǵary deńgeıde

Sanaýly ýaqyttan soń qazaqtyń elordasynda shymyldyǵyn túretin EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesine ázirlik jumystary áldeqashan bastalyp ketkeni ras. Sharanyń uıymdastyrylý deńgeıi Qazaqstannyń álemdik arenadaǵy ımıdjin aıqyndaı túsetinin sezinemiz. Osy jaýapkershilik irgeli de ilkimdi isterdiń bastaýyna jol salyp jatyr. Kórmedegi saýda pavılondary men qonaqtardyń jatyn oryndary tolyqtaı daıyn desek, qatelese qoımaımyz. О́ıtkeni, «Astana EKSPO-2017» UK» AQ basqarmasynyń tóraǵasy Ahmetjan Esimovtiń «Bizdiń tarapymyzdan atqarylatyn sharýalar aıaqtaldy. Endi qatysýshy memleketter belsendilik tanytsa» degeni esimizde. Kórme bıletteriniń kassalary Astanamen qatar, elimizdiń jer-jerinde ashylýda. Mádenı sharalarǵa daıyndyq barysy da kóńil kónshitedi. Qaýipsizdik salasynda qolǵa alynǵan jumystar udaıy nazarymyzda. Reti kelgende aıtalyq...

Uzyn sonar kezek oryn almaıdy

«Astana EKSPO-2017» ult­tyq kompanııasy qaýipsizdik de­par­tamentiniń dırektory Rús­tem Chakenovtiń aıtýynsha, kór­meniń kireberis beketterinde ornatylatyn tehnıkalyq qural-jabdyqtar xalyqty jyldam ári yńǵaıly ótkizýge múmkindik beredi. «Múgedek adamdar, júkti jáne balasy bar áıelder úshin arnaıy kireberister bolady. Biz ol jaǵynan da yńǵaıly jaǵdaılar jasaıtyn bolamyz. Uzyn sonar kezekter bolmaıdy dep oılaımyz. Sebebi, biz álemdik tájirıbeni jan-jaqty zerdelep, sonyń negizinde tıisti sharalardy qolǵa alyp otyrmyz. Oǵan sáıkes, bir adamdy ótkizýge 20-40 sekýnd ketýi tıis. Árıne, demalys pen meıram kúnderi kezekter bolýy ábden múmkin. Degenmen, ju­mys kúnderi ondaı qıyndyqtar týyn­damaıdy. Jalpy, kórme aýma­ǵynda shamamen 20 myń san alýan dabyl qaǵý tetikteri men 2 myń­nan astam beınebaqylaý kame­ralary ornatylady», deıdi kom­panııa ókili. Búginde kórme aýmaǵyna áke­lýge tyıym salynǵan zattard­yń tolyq tizimi bıletterdi satý saı­tynda kórsetilgen. «Aldymen qarý-jaraq, san alýan zııan­dy, hımııalyq jáne radıoaktıvti zattardy ákelýge tyıym salynǵan. Al balalarǵa arnalǵan tamaq ónimderin ákelý jaǵynan shekteý­ler bolmaıdy. Alaıda, shyny shólmektegi ondaı ónimderdi kir­gizýge bolmaıdy. Sondyqtan plas­tıkalyq ydystardy qol­daný­ǵa keńes beremin», deıdi qaýip­sizdik departamentiniń basshysy. Osy oraıda, ol gadjetter, temeki men sirińkeni ákelýge tyıym salynbaıtynyn jetkizdi.

9 myń saqshy tynyshtyq kúzetedi

Halyqaralyq kórme aýma­ǵyn­da Esil aýdandyq ishki ister basqarmasynyń polısııa bó­lim­shesi qyzmetin bastady. Eki qa­batty ǵımaratta ornalasqan tártip saqshylary ujymynyń jer asty parkıngi, sport zaly, son­daı-aq, jatty­ǵatyn arnaıy tıri bar. «Osy bólim­shede kezek­­shi bólim, tergeý toptary, shuǵyl áreket jasaqtary men krı­mı­nalıs­ter otyrady. Olar­dyń barlyǵy kórme kezindegi qoǵamdyq qaýipsizdikke jaýap beredi. Al kórme ótkennen keıin bólim­sheniń qyzmetkerleri osy aýmaqta jáne oǵan jaqyn terrıtorııada jumystaryn jalǵastyra beredi», deıdi Astana qalalyq ishki ister departamentiniń basshysy Amantaı Áýbákirov. Mamandardyń málimetinshe, kórme kezinde 9000 tártip saqshysy qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etedi. Olardyń ishinde 1500 adam astanalyq departamenttiń mamandary bolsa, qalǵandary basqa departamentterden jiberilgen saqshylar, Ishki ister mınıstrligine qarasty joǵary oqý oryndarynyń kýrsanttary, Ulttyq ulan men kúzet qurylymdary. Polısııa bólimshesiniń aǵylshyn tilin meńgergen tártip saqshylary tildi bilý deńgeıin de kórsetti. «Biz halyqaralyq shara aýmaǵynda qyzmet atqarý úshin arnaıy aǵylshyn tili kýrstarynan ótkenbiz. Úsh aı boıy daıyndaldyq. Aldymen adamdarmen sóılesýdi, odan keıin mátindi qaǵazǵa túsirýdi úırendik. Sebebi, tergeý barysynda xattama toltyrylady. Shetelden keletin týrıs­termen aǵylshyn tilinde erkin sóılesip, ol kisilermen jumys jasaý barysynda áńgimelesýge ázirmiz», deıdi tergeýshi, aǵa leıtenant Aıdos Súleımenov. Astana qalalyq ishki ister departamentiniń basshysy Amantaı Áýbákirovtiń aıtýynsha, osy ýaqytqa deıin myńǵa jýyq qyz­metker aǵylshyn tili kýrstarynan ótken. Degenmen, olarǵa shet tilderin biletin volonter stý­dentter de kómektesetin bolady.

Keshendegi nysandar qaýipsiz

Aıta ketken jón, EKSPO qalashyǵy aýmaǵynda salynǵan nysandar qaı jaǵynan da qaýipsiz. «Astana EKSPO-2017» UK jurt­shylyqpen baılanys depar­tamentiniń dırektory Sergeı Kýıanovtyń sózinshe, birneshe aı buryn konstrýksııanyń opyrylyp qulaý sebebin anyqtaý boıynsha arnaıy komıssııa jasaqtalǵan. Oǵan Qazaqstannyń eń bedeldi uıymdarynan jetekshi mamandar shaqyrylǵan. Olar – almatylyq Qazaq qurylys já­ne sáýlet ǵylymı-zertteý já­ne jobalaý ınstıtýty men qara­ǵan­dylyq Qazaqstan qaıta jańartý jáne damý kópbeıindi ınstıtýty. «Kez kelgen jaǵdaıda mer­diger, ıaǵnı «BI Group» qury­lys kompanııasy óziniń kelisim­sharttyq mindettemeleri boıyn­sha bizge qaýipsizdik talaptaryna tolyqtaı sáıkes keletin ny­sandy tapsyrýǵa mindetti. Osy oqıǵadan keıin barlyq kons­trýk­sııalardyń beriktigi boıyn­sha qosymsha sharalar qabyl­danǵanyn eske salǵym keledi. Búginde bizde keshenniń qaýip­sizdigine kúmán keltiretin esh sebep joq», deıdi S.Kýıanov. Al EKSPO uıymdastyrýshylary ult­tyq kompanııanyń bul oqı­ǵadan eshqandaı shyǵynǵa ushy­ra­maǵandyǵyn aıtady. Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan»