Iranǵa ýran kerek

Almatyda Qazaqstan men Iran arasyndaǵy saýda-eko­no­mıkalyq baılanysty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan basqosý ótti. Jıyn barysynda Qazaqstan ónimderiniń Iran men Uly Jibek joly boıyndaǵy elderge eksporttyq kólemin ulǵaıtý máseleleri talqylandy. Ekijaqty kezdesýge qos eldiń bıznes ókilderi men joǵary shendi memlekettik qyz­met­kerleri qatysty. Qazaqstan ónimderiniń taıaý jáne alys memleketterge eksporttalýy – otan­d­yq ónerkásip salasyn damytýdyń bir­den-bir mańyzdy máselesi. О́tken jyl­dyń jeltoqsan aıynda Iran prez­ı­denti Hasan Roýhanıdiń elimizge res­mı sapary kezinde eki memleket arasyndaǵy saýda-ónerkásiptik qatynasty damytýǵa baılanysty bir­qa­tar sharalar jos­par­landy. Sonyń biri – eksporttyq-ım­port­tyq se­r­ik­tes­­tikti nyǵaıtýǵa negiz bo­­latyn za­man talabyna saı baı­lanys alań­­da­ryn uıym­­das­tyrý. Keńes barysynda eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıta otyryp, metall ónim­de­ri, azyq-túlik taýarlary, ma­shına jasaý men hımııa óner­kásibin jan­dandyrýǵa ba­symdyqtar berý ke­rektigi aı­tyldy. Iran men elimiz ara­syn­daǵy alys-beris pen barys-ke­lis kún saıyn nyǵaıyp, kóp­tegen saladaǵy bir­lesken jo­balardyń tyń serpin alyp ke­­le jatqandyǵy sóz boldy. Ji­bek jo­ly boıyndaǵy mem­leketter na­ry­ǵ­yna úzdik V2V onlaın-alańynyń kó­me­gi­­men ın­ternet arqyly eki el­diń is­­ker­lik baılanysyn qa­lyp­tas­tyrý máselesi de nazardan tys qalmady. Iran men Qazaqstannyń saýda-eko­nomıkalyq, ǵylymı-teh­nıkalyq jáne mádenı-gý­­manıtarlyq tereń baı­la­ny­sy tolastaǵan emes. Osy ret­te kó­lik-tranzıt salasyn da­­mytýǵa da jańa serpin beril­mek. «Qazaqstan men Iran ara­syndaǵy taýar aınalymy 2016 jyly 600 mln teńgege teń boldy. Onyń 90 paıyzy Qazaqstannan Iranǵa eks­­port­ta­latyn ónimderdiń úlesi. Bul saý­­da teńgeriminiń biz jaq­ta ekenin kór­­se­tedi. Demek, Iran­ǵa alatynymyz­dan góri sataty­ny­­myz áldeqaıda kóp», – deıdi «Kaznex Invest» agenttigi bas­qar­ma ba­s­shysynyń orynbasary Meıirjan Maıkenov. Basqosý barysynda mem­le­ket­tik qu­jattardy retteý men saý­da jasaý joldaryn tıimdi etý máseleleri keń mazmunda aı­tyldy. Bıylǵy jyl­dan bas­tap taýar aınalymyn arttyrý kóz­delgen. Tehnıkalyq jospar be­kitilse, elimiz Iranǵa ýran eks­porttaýdy bastamaq. «Biz aldaǵy úsh jylda Qazaqstannan ýran eksport­taýdy bas­taımyz dep josparlap otyr­myz. En­di qajetti qujattardyń re­sim­de­lýin kútemiz. Bári oıdaǵydaı bol­sa, jos­­pardy júzege asyryp, úsh jylda Iranǵa 950 tonna ýran jetkizýdi kóz­dep otyrmyz», – deıdi Iran Islam Res­pýb­­­lıkasynyń Qazaqstandaǵy el­shisi Mojtaba Damırchılý. Jınalǵan taraptardyń bas­ty maq­saty – dıalog ornatý. Ázir­ge esh­qan­daı qu­jatqa qol qoıý jospary joq. De­gen­men, ke­leshekte birlesip at­qa­rat­yn ke­leli ister búginnen bastaý al­maq, deıdi taraptar. Arman OKTIаBR, jýrnalıst ALMATY