Ystyqkóldegi ystyq yqylas

Sońǵy bes jyldyń óne boıynda «Jibek jolyndaǵy suhbattar» semınary turaqty jumys istep kele jatqandyǵynan qulaǵy túrik jurt habardar bolsa kerek. Jalpy, joba muryndyǵyn ustaýshy, semınar moderatory mádenıettanýshy Murat Áýezovtiń aıtýynsha, onyń alǵashqysy Aqsý-Jabaǵylyda ótip, oǵan Reseıden Evgenıı Sıdorov, Nıkolaı Anastasev, Qazaqstannan Muhtar Qul-Muhammed sııaqty qaıratker tulǵalar, Tájikstan men Qyrǵyzstannan oıly da bedeldi azamattar qatysqan. Sol kezdegi Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Darhan Myńbaı sondaǵy mazmundy áńgimeniń óristeýine jaǵdaı jasaǵan. Odan soń Muhtar Áýezov qory Qazaqstan halqy Assambleıasymen tize qosa otyryp, keıingi suhbattardy Taraz ben Qapshaǵaıda ótkizgen. Al, bıylǵy talqy ózegine «Ortalyq-azııalyq tarıhı-mádenı ózindik daralaný» taqyryby tańdalyp alynǵan eken. Mine, osy taqyrypqa arnalǵan suhbattardyń birinshi kezegi ja­qynda Qazaqstan men Qyrǵyzstannyń shyǵarmashyl hám gýmanıtarlyq zııaly­larynyń, Qazaqstan halqy Assambleıasy jáne Qyrǵyzstan halqy Assambleıasy ókilderiniń qatysýymen Ystyqkól jaǵalaýynda ótti. Atalmysh semınardyń maqsaty qazirgi geosaıası ahýal-talabyna saı Ortalyq Azııa óńiri elderi men halyqtary arasyndaǵy jemisti rýhanı baılanystardy jańǵyrtyp, nyǵaıtýǵa septesý bolǵandyǵyn da súıinishpen aıtar edik. Osynaý kókeıkesti áńgimeniń ekinshi kezegi taǵy da Ystyqkól jaǵalaýynda, keler jyldyń tamyzynda Qazaqstannyń, Qyrǵyz­stannyń, Tájikstannyń, Túrkimenstan men О́zbekstannyń zııaly qaýy­mynyń qatysýymen ótedi dep josparlanýda. Murat Áýezovpen saparlas bolyp jol júrý jannyń rahaty ekenin bilsemshi. Almatydan shyqqannan-aq Ystyqkólge jet­kenshe aǵyl-tegil áńgimeniń maıdaqońyr samalymen jelpigen de otyrǵan. Yrǵala jóńkigen avtobýstaǵy otyz adamdy uıy­typ, baýrap aldy. Úsh myń jyldyq baba tarıhtan bastap baıyptaıdy. Jumsaq ál­dılegen barqyt úniniń áýezi qandaı, áýeni qandaı! Qazirgi elaralyq máselelerde ekono­mıka men saıasat alǵa shyǵady. «Olaı bol­masyn», deýge áddińiz de joq. Biraq adamzatta mádenıet degen uly uǵym bar. Mádenıet bólinbeıdi. Mysaly, memleketter óz shekaralaryn belgilep, bekitedi. Ekonomı­kańyzdyń qulaǵynan ustaǵan ıesi bar. Saıasattyń múddeli taraby she?.. Al endi mádenıetke shekara qoıýǵa, ortasynan bó­lip, tasqorǵan ornatýǵa bolmaıdy. Qoıa almaısyz, ornata almaısyz. Mine, baýyr­las halyqtardyń, týysqan elderdiń mádenı baılanystary men birlik-berekesin jań­ǵyr­týdy kózdegen Murat Áýezov basta­mashy moderatory bolyp otyrǵan bizdiń Jibek jolyndaǵy suhbattarymyzdyń mánzel-mánisi osyndaı eken. Jibek joly eń áýeli tarıh qoı. Tarıh­tyń tereń qoınaýyna boılaý úshin jol-jónekeı Jambyl aýdany, Mátibulaq aýyly janyndaǵy ashyq aspan astyndaǵy mura­jaı-qoryq Tańbalyǵa atbasyn burdyq. Munda tas betine bederlenip tańbalanǵan 3 myńnan asa sýretterdiń eń ejelgisi bizdiń dáýirimizge deıingi XIV-XIII-shi ǵasyrlarǵa jatady. Demek, bul shatqaldan 3300-3400 jyldyq tarıh syr shertedi. Adamnyń tabany. Shoqpar ustaǵan adam. Sadaqpen ań aýlaǵan adam. Ańdar. Kúnbasty adam. Ádet-ǵuryp rásimderi. Qazirde Tańbaly shatqaly jalpyadamzattyq mádenıet órkenıetiniń eń eleýli eskertkishteriniń biri bolyp tabyla­tyndyǵyna eshkim kúmán keltirmeıdi. Mun­daǵy sýretterdiń mıfologııalyq mazmuny, fılosofııalyq paıymy, ásemdigi men erkindigi keremet. Ǵasyrlar boıy osyny jasaǵan Ortalyq Azııa halyq­tarynyń ortaq baba­lary netken daryn ıeleri bolǵan deseńizshi! Osynaý ǵasyrlar túkpirinen ún qatqan ǵajaıyp jádigerlerdi tereń bilikti máde­nıet­tanýshy Murat Áýezovtiń zamanalar jelisin úzbegen ýaqyt shyńyraýy dep ataǵany óte oryndy-aq. Iá, Tańbalydaǵy tas bederleri kúlli adamzatqa tıesili, barsha halyqta­rymyzǵa ortaq asyl mura. Olaı bolsa, beınelep aıtqanda, Jibek jolynyń Ystyqkól kerýen saraıynda óter halyqtar suhbatyna bara jatqan Qazaqstan halqy Assambleıa­synyń ókilderi – evreıler, koreıler, uıǵyr, túrkimen, orys, sonymen birge, árıne, qazaq­tardyń osy qasıetti jerde kıege janas­qandaı, júrekterin birdeı lúpildetip, birge tol­ǵanyp, tebirenip turǵandyǵy qandaı jara­symdy edi dep oılaǵanbyz ishteı. Iá, bizdiń baba tarıhymyzda biriktirýshi, birlestirýshi, baýyrlastyrýshy qasıet bar. Osyn­daı baýyrlastyqty, taǵdyrlastyq pen ta­myrlastyqty alǵa tarta otyryp, osy joly Jibek jolynyń kezekti suhbaty qazaq-qyr­ǵyz taqyrybyn tańdaýy óte oryndy bol­ǵandaı. Taǵy da Murat Muhtarulyna júgin­sek, bizdiń baýyrlarymyz qyrǵyzdar alma­ǵaıyp eki tóńkeristi bastan keshirdi, alda prezıdent saılaýy kele jatyr. О́tpeli kezeń qıyndyǵyna syr bermeı shydaǵan qaısar qyrǵyzstandyqtar, sóıtip, taǵy da jolaıy­ryqta tur. Olar uly tańdaýdyń aldynda tur, bolashaqqa jol izdeý ústinde. Bul degenińiz, óte qıyn izdenister. Osyn­daı tolǵaqty shaq­ta ne bolsań o bol dep baýyr halyqty oq­shaýlap, jalǵyz qaldyrý úlken ádiletsizdik bolar edi, obal bolar edi. Ásili, Qazaqstan ótpeli kezeńniń ón boıynda qyrǵyz halqy oraıynda óziniń týysqandyq paryzynan jańylǵan emes. Sóz retine qaraı aıtsaq, buǵan ótken jylǵy Parlament saılaýynyń aldynda EQYU-ǵa tóraǵalyq aıasynda Qazaq eli Prezıdentiniń arnaıy ýákili Jánibek Káribjanovpen Bishkekke birge barǵan saparda da kóz jetkizgen bolatynbyz. Ystyqkóldiń qarasy kóringende jol boıy jelisin úzbegen qazaq-qyrǵyz baýyr­lastyǵy týraly tolqyn atqan, tolqyp aqqan áńgimeni bir qorytyp tujyrǵandaı «Qyrǵyz­stan-Astana» etnomádenı ortalyǵy­nyń tóraǵasy Shafkat Ismaılov: «Qazaq degenimiz – dalalyq qyrǵyzdar, qyrǵyz degenimiz – taýlyq qazaqtar» dep aıtqan ádemi tám­sil barshamyzdyń kókeıimizge qona ketken. Qalaı desek te, taýyp aıtylǵan osy sózder Ys­tyqkól semınarynda jalǵasqan oı-pikir­lerdiń altyn arqaýyna aınalǵandaı edi. Shynymen de, shyn yqylastan shyqqan ystyq lebizder, júrekjardy sózder qaıta jańǵyrtýǵa turarlyq. Ásirese, qyrǵyz topyraǵynda qaı áńgime bolsa da «Manaspen» bastalyp, Aıtmatovpen ádipteledi emes pe. Myń jyldan astam ýaqyt jyrlanyp kele jatqan álemdegi nómir birinshi máńgilik epostyq jyrda qazaq ertegisiniń keıipkeri Er Tóstik pen onyń tulpary Shalquıryqtyń, Manastyń jaqyn dosy qatarynda qazaq batyry Er Kóksheniń júrýi týystyq tamyrynyń qanshalyq tereńdigin ańǵartar bolar. Al endi sol «Manas» jyryn alǵash jazyp alyp, eýropalyq hám jalpyadam­zattyq órkenıettiń altyn tórine engizgen qazaq ǵalymy Shoqan Ýálıhanov ekendigin qyrǵyz baýyrlar únemi qasterlep, este tutatyndyǵyn osy joly da tanytpaı qalǵan joq. Qyrǵyzstannyń qoǵam qaıratkeri Osmonakýn Ibraımovtyń aıtýyna júginsek, kúlli qyrǵyz halqynyń qasıeti men tarıhyn boıyna jıǵan «Manasty» dala «Ilıadasy» dep Shoqannan artyq baǵalaı alǵan da eshkim joq eken. Qazaqtyń Áýezoviniń qyrǵyzǵa degen kóńili múldem bólek, Muhańnyń: «Ys­tyqkólge sonshalyqty yntyzarmyn. Qaıta týsam taǵy da Ystyqkóldi tańdar edim» dep tebirenýi de tegin emes-aý. Áýezovtiń qyzyl saıasattyń qyzylkózdenip qyzǵan shaǵynda qaımyqpaı «Manasty» qorǵap shyǵýy erlikpen barabar-tyn. «Abaı jolynda» Zere, Uljan analardan keıingi minsiz unamdy keıipker de qyrǵyz Yzǵutty eken-aý. «Qıly zamanynda» qyrǵyz da, ózbek te bar. Iá, munyń syrtynda Ahmet Baıtursynovtan tálim alǵan Áýezovtiń Alash arystaryna tán túrkishildigi jatqany da anyq. Sol «Qıly zamanda»: «Qyrǵyz bir isti bastasa jerine jetpeı toqtamaıdy» degen sóz baryn Murat Muhtaruly eske salyp ótti. Baýyrlas halyq­tyń osy birbetkeı de batyr, namysshyl da qaısar minezi túbi qaıyrly bolaryna laıym senimmen qaraımyz. M.Áýezovtiń qyrǵyz ádebıetiniń alyp­tary Aaly Toqombaev, Túgelbaı Sydyq­bekovtermen rııasyz dostyǵy, bir kezderi jas talap, has talant Shyńǵys Aıtmatovty Odaqtyń uly báıgesine qosyp úkileýi de qos halyq baýyrlastyǵynyń taǵylymdy jarqyn betterine aınalǵaly qashan. Odan soń Shyqańnyń uly ustazynyń qyryq jyldan astam jabyq jatqan «Qıly zamanyn» «Novyı mırde» kútpegen jerden jańa ty­nysyn ashyp, óz alǵysózimen ádebı ekinshi ómiriniń alamanyna qaıta qosqany, shetke shyqqanda alyp júrer qasterli qos qym­batym – «Manas» pen «Abaı joly» dep jalpaq jahanǵa jar salýy qazaq jadynan qalaı umytylar? Taǵy da zańǵar qalamgerdiń jalpy qazaq ádebıetimen, Zeınolla Qabdo­lov, Qaltaı Muhamedjanovtarmen shyǵarma­shylyq, hám adamı dostyǵy eske túsedi. Osynda qyrǵyzdyń zııaly azamattary Aıt­matov júreginiń jartysymen ómir boıy Qazaqstanda boldy dese, al Áýezovti búkil qyrǵyz halqy jan-júregimen súıetinin aıtsa, ol da qaltqysyz shyndyq. Bir kezdegi Jambyl men Kenenniń ishek-qaryny aralas­qan týystyǵy qandaı edi qyrǵyzdarmen. Qyrǵyzdyń kıno óneriniń sańlaqtary Bolot Shámshıev, Tólemish О́keev, Súımenqul Choq­morovtardyń qazaq mádenıetine sińirgen eńbegin qalaı aıtpaı tura almaqpyz? Aıta berse, mysal kóp. Biraq qazirde sonyń barlyǵy joıylyp bara jatqany, ádebıet pen óner salasyndaǵy baılanystardyń úzi­lip bara jatqany úlken ókinish. Munyń ózi, Murat Áýezov aıtsa aıtqandaı, esi bar azamattardy oılanýǵa májbúrleıdi. Osy arada shylbyryn súıretken, uzyn arqan, keń tusaýmen tasada turǵan geosaıası jaǵdaıdy da eskermeske áste bolmaıdy. Mine, osy turǵydan kelgende, semınar barysynda birinshiden, Ortalyq Azııa óńi­rindegi geosaıası jaǵdaıdy topshylap tú­sinýge talpynys jasaldy. Ekinshiden, óńir­degi jas táýelsiz memleketter arasyndaǵy qarym-qatynas jaıy qalaı? Qaıshylyqtary nede? Qandaı túıtkilderi bar? Bir-birine degen ókpe-naz, renishteri qandaı? Sonyń áýeli ba­syn ashyp, sosyn jaımashýaqtaý úshin ne istemek kerek? Úshinshiden, ortaq mura, mádenı muraǵattar. Ár elde tarıhtyń ulttyq nusqa­lary jasalýda. Árkim óz tarıhyn ózine qaraı ıkemdep jazýda. Sóıtip, tarıhtardyń oqý­lyqtar betindegi soǵysy bastalyp ketti dese de bolǵandaı. Onyń ar jaǵynda qolǵa qarý alyp, qan tógip, soǵysý ǵana qalmaq. Olaı bolsa, Ortalyq Azııanyń birtutas tarıhyn nemese onyń mádenıetiniń tarıhyn barynsha ádil de aqıqat túrde jańǵyrtyp jazyp shyǵýǵa bolmas pa eken? Qos taraptan da sóıleýshiler osy jaılarǵa basa kóńil bóldi. Qyrǵyzstan halqy Assambleıasy keńesi­niń tóraǵasy, akademık Bektemir Mýrzýbraımov, Qazaqstan halqy Assambleıasy hatshy­ly­ǵynyń ınspektory, ǵylym doktory Natalıa Kalashnıkova, Qyrǵyzstan Prezıdenti ákimshiligi basshysynyń orynbasary Shýhrat Sabırov Ortalyq Azııa birliginiń qajettigine aıryqsha den qoıdy. Osydan úsh aı shamasy buryn Qazaqstan halqy men Qyrǵyzstan halqy Assambleıalary yntymaqtasyp ju­mys isteý týraly kelisimge qol qoıǵan eken. Sóıtip, qazirde Assambleıalar arasyndaǵy birlesken is-qımyl órisi keńeıip keledi. Álbette, týysqan eki halyq arasyndaǵy áleý­mettik, mádenı, ǵylym men bilim salala­ryndaǵy ózara baılanystardy odan ári damytýdyń mańyzdylyǵyna eshkim kúmán keltirmek emes. Osy rette Ortalyq Azııa­daǵy azamattyq jáne ultaralyq tózimdilik, sabyrlylyq, turaqtylyq, ynty­maq pen dostyq jóninde osy jazda Bishkek pen Almatyda bastalǵan keleli áńgime odan ári jalǵasyn tabýy kerek. Qyrǵyzdar ertede «Yıyq kól», ıaǵnı áýlıe kól, qasıetti, kıeli kól dep ataǵan, quzar taýlar qorshaǵan jaǵasynda tabıǵattyń tórt mezgili qatar ómir keshetin Ystyqkól osyndaı únqaty­sýlardyń alańy, Jibek jolyndaǵy suhbat­tardyń zamanaýı kerýen saraıy bola alady dep tujyrymdaldy. Qazirgi jahandaný kezeńinde týys halyqtar arasynda da kóp túıtkilder týyn­dap jatqanyn jasyryp jabýdyń qajeti qansha? Ortalyq Azııa halyqtaryna bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵara aqyldasyp, kelisip, aǵaıyndyqty joǵalt­paı, ortaq mámilemen, bereke-birlikpen, yntymaqpen birlese ómir keshý naq osy kezde kerek. Endeshe, «Túrkistan», «Turan» dep atalǵan ortaq ataýymyzdy bir aýyq jadymyzǵa oraltyp otyrý artyqtyq etpeıdi. Osy turǵydan kelgende, ásirese, Qazaq­stan men Qyrǵyzstannyń ortaq erekshelikteri, uqsastyqtary jetip artylatyn kórinedi. Ondaı uqsastyq barshamyzdan tabylady. Olaı bolsa, ortalyqazııalyq ortaq rýh pen tutastyqqa jol ashý, bázbireýler oılaıtyn­daı, tym qıyn da bolmas. Osy oraıda Shýhrat Sabırovtyń Qazaq­stan halqy ulttyq birliginiń doktrınasy ózine qatty unaǵanyn aıtýy tegin emes. Sebebi, qazaq elinen basqa ult ókilderi de óz baqytyn tabady. Qyrǵyz elinde de solaı. Endi bir sát moderator Murat Áýezov konferensııadaǵy pikirtalastyń sharyqtaý shaǵy kelgenin málimdep, eki jaqtan saıysker sheshenderdi ortaǵa shaqyrdy. Sózsaıysqa qyrǵyz tarabynan halyq­aralyq Kemal Ata­túrik qorynyń prezıdenti Osmonakýn Ibraımov, Ystyqkól qory­nyń prezıdenti Tursen­bek Chyngyshev, Bishkek memlekettik ýnıversı­tetiniń profes­sory Ishenbaı Abdrazaqov, qazaq tara­bynan belgili saıasattanýshylar Nurlan Erimbetov pen Aıdos Sarym jáne M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, fılologııa ǵylymdary­nyń doktory Álimjan Hamraevtar bıik óre men belsendilik, aıtysta ádildik pen aqıqatshyldyq tany­typ, kóptiń kókeıinen shyqqan oı-paıym men zerdeli pikirlerin ushtastyra, asa bir salıqalylyqpen sabaq­taǵanyn aıta ketken abzal. Qyrǵyz jaǵynyń tap osy jolǵy saıysqa qatysqan azamattary ıntel­lek­týaldyq deń­geıiniń bıiktigimen tánti etkendeı. Sóılegen adamdardyń úsheýi de bıik qyzmetterde bol­ǵan. Bireýi premer-mınıstr, ekinshisi memlekettik hatshy, taǵy biri Japonııada elshilik qyzmet atqarǵan. Bizdiń jigitter de osal emes. Eshkim de qyńyr tartyp bura sóıle­meı, jónsiz aıtysqa jol bermeı, qaıta úlken máselede eki jaq ta irilik pen birlikti pash etti, bir-biriniń pikirin qostap, tolyq­tyryp, son­shalyq jarasym­dylyqpen úıles­tire órbitip otyrdy. Jı­nalǵandar tilektes, nıettes bolyp shyǵyp, jalpy oılary bir arnada toǵysty. Osy arada ortalyqazııalyq ózindik daralaný degende qate túsinip qal­ǵan­nan saqtasyn. Qazaq qazaqtyǵyn, qyrǵyz qyrǵyzdyǵyn, árbir ult eldigin, memlekettigin, derbes táýelsizdigin saqtaı bermek. Tek biz árqaısymyz qazaq, qyrǵyz, ózbek, tájik, túrkimen bolyp qana qoımaı, soǵan qosa Ortalyq Azııa halyq­tarymyz, Ortalyq Azııa azamattarymyz degen ortaq maqtanysh sezimine de bólene bilsek, sol bıik keýdeli qasıetti turanshyl­dyqtyń, túrkishildiktiń jalǵasyndaı jelbiregen Týymyz etip kó­tere bilsek, eń ǵanıbeti de sol bolar edi. Bútin ortalyqazııalyq biregeı tutastyq, Jibek jolynyń dástúr­lerine adaldyq bizdiń mereı-mártebemizdi, kúsh-qýatymyzdy, bereke-birligimizdi art­tyra túspek. Solaı etsek biz az dep sanalmaımyz, osydan bir ǵasyr shamasy buryn Ahań abyz aıtqandaı, alhamdıllıa, túrki tektesterdi, ortalyqazııalyqtardy bárin qosqanda 60 mıllıondaı bolamyz. Osy 60 mıllıon baýyrlastyń qýaty – yntymaq pen birlikte. Pikirtalas saıyskerleri máseleni, mine, osy turǵydan qarastyrdy. Pikirsaıysty bastaǵan Nurlan Erimbetov: «Qanǵa sińgen dostyǵymyzdy, tarıhı ortaq dilimizdi óz múddesine basqalar paı­dalanyp ketip jatyr. Shyn máninde Amerıkaǵa da, Eýropaǵa da biz kerek emespiz. Bizdi ózimizden basqa eshkim qut­qarmaıdy», dep qyzýqandylyqpen alańdaı sóılese, Osmonakýn Ibraımov: «Bizge ózara ıntegrasııa týraly bar daýyspen aıtatyn ýaqyt jetti. Uly mádenıet ja­saǵan Samarqand, Buhara, Tashkent, Alma­ty, Astana sııaqty uly qalalary bar Orta­lyq Azııa endigi jerde bir-birimen utymdy, rııasyz da ashyq qatynas jasamaıynsha damı almaıdy. Osyny, shyn máninde bir halyq ekenimizdi túsineıik te, sóz emes, is júzinde ıntegrasııalanǵan Odaq bolýymyz úshin sózden iske kósheıik» dep tujyrdy. Aıdos Sarym eshkim enshilespeıtin basty ıgiligimiz Táýelsizdigimiz ekenin aıta kele, sonymen birge ortaq tamyr, ortaq tarıhy­myzdan, uqsas daralyǵymyzdan, dildegi ortaq qasıet­terimizden qol úzbeý qajettigin eskertti. Jahandanýdy úzeńgi men er-turmandy oılap taýyp, arǵymaqpen alty aıshylyq joldy alǵan bizdiń babalar bastaǵan. Endi kelip Júsip Balasaǵundy ózbek, uıǵyr, qazaq, qyrǵyz jeke-jeke bólip almaı, ǵulamany IýNESKO-da ortaq túrkilik dep qorǵaǵany­myz durys emes pe. Osyndaı arman bar jerde is-qımyl da paıda bolady. Endeshe, eshqaısymyzdyń da birigýden basqa amal-áddimiz joq. Al, ol úshin saıası oı-paıym men parasat kerek degen Aıdos inimizdiń osy arada Iýrıı Býnokov­tyń: «KSRO túrindegi Reseı ımperııasyn qaıta qurý kerek bolar» degenine maqtamen baýyzdaǵandaı toıtarys bergenine qyrǵyz­shalap aıtqanda men de «ábden razy boldym». Egemen Qyrǵyzstannyń tuńǵysh premer-mınıstri bolǵan Týrsenbek Chyn­gy­shev Ortalyq Azııa elderi birikpeıinshe, birlikti bolmaıynsha Amerıka men Batys­tyń qoı terisin jamylǵan qorqaý ekspan­sııasynan qutylmaıtynyn, kolonııa bolyp qala beretinin qadap aıtty. Bizdiń Álimjan Hamraev óz sózin túrki halyqta­rynyń rýhanı turǵydan birigýine arnady. «Meniń boıymda ulttyq shekara joq. Olonho, Qorqyt Ata, Manas, Oǵyznama, Alpamys jyrlary barlyq túrki halyqtarynyń mektepterinde oqytylýy kerek» deı kele, ol Qazaqstanda «Babalar sóziniń» 100 tom­dyǵy shyǵýyn úlgi retinde usyndy. «Ma­nas­tyń» 1000 jyldyǵyn nege qyrǵyz­dar ǵana atap ótýi kerek? degen suraqty da tótesinen qoıdy. Túrki halyqtarynyń tym qurysa HÚI ǵasyrǵa deıingi mádenı tarı­hyn ortaqtas­tyrý jónindegi Álimjan­nyń pikiri oılanar­lyq. Al, Ishenbaı Abdraza­qov: «Tarıhtan sabaq almasaq, ol bizdi jaza­laıdy. Biz mádenı sıntezderdiń mura­ger­­lerimiz. Sol murany joǵaltpaıyq. Kitap almasý, ádebı-mádenı baılanystar joıyl­ǵa­nyna nege tózip otyrmyz?» dep naza­landy. Solaı deı kele, ol Jibek jolynyń kelesi suhbatyna kórshilerdi de shaqyrý ıdeıasy ózine unap turǵanyn jasyrmady. Ystyqkóldegi ystyq yqylasty ún qatysý, ózara túsinistik Sholpanatadaǵy Muh­tar Áýezovtiń murajaı-kitaphanasynda odan ári jalǵasty. Maýsym aıynda munda Prezıdent Roza Otýnbaeva atbasyn burǵan eken. Elý jylda Qyrǵyz eli basshysynyń birinshi ret uly jazýshy jaıyna bas suǵýyn jaqsy yrymǵa baladyq. Sebebi, Ishenbaı aǵa aıt­qandaı, Áýezov sııaqty ulylar bir halyqtyń ǵana mańdaıyna syımaıdy, olar búkil adamzattyń maqtanyshy. Olar halyq­tar­dy biriktiredi. Biz osyndaǵy aýlaǵa uly Muhań óziniń toǵyz balasyna balap óz qolymen ekken, jarqyraı boılap ósken symbatty, toǵyz qaıyńǵa qarap, oıǵa shomdyq. Qorǵanbek AMANJOL, Almaty-Ystyqkól-Almaty.