Memleket pen jekemenshik áriptestiginiń áleýeti

Sońǵy jyldary áriptestik uǵy­mynyń aıasy men sheńberi keńeıip keledi. Aıtalyq munyń mánisin memle­ketaralyq deńgeıde qarastyrsaq búgingi kúni TMD aýqymyndaǵy jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketter bir-birimen strategııalyq áriptester bolyp tabylady. Bulardyń bári teń quqyly strategııalyq árip­tester. Osy arada ejelgi kórshiler Qazaq­stan men Reseı memleketteri arasynda strategııalyq áriptestik qarym-qatynastar basym sıpatqa ıe ekeni de anyq. Buǵan deıin tek qarapaıym adamdardyń qarym-qatynasy men baılanysyna tán bolyp kelgen áriptestik uǵymy 2015 jyldyń 31 qazany kúni res­pýblıkamyzda memleket-jekemen­shik áriptestigi týraly zań qabyldan­ǵan­nan keıin óz arnasy men aýqymyn odan ári kóterip, múldem jańasha sıpat­qa ıe boldy. Osy kezden bastap til­dik qorymyzda memleket-jekemenshik áriptestigi degen tirkes paıda boldy. Tujyrymdap aıtqanda, munyń ózi birqatar memlekettik qyzmetter kór­setý mindetin bıznespen bólisý degen sóz bolyp shyǵady. Qazirgi kúni mem­­leket-jekemenshik áriptestigi eko­no­mıka­nyń barlyq salasyndaǵy ınfra­qurylymdardy, sonyń ishinde áleý­mettik ınfraqurylymdy damy­týdyń, onyń órisin ósirýdiń basty tetik­teriniń birine aınalyp kele jatqany da atar tańdaı, batar kúndeı shyndyq.  О́mir bir ornynda turmaıdy. Ol únemi alǵa damý, jyljý ústinde. Osy oraıda Qazaqstanda ómirdiń óziniń qajet­tiligi týǵyzǵan, solaı bolǵan soń da arnaıy zańmen bekitilgen mem­leket-jekemenshik áriptestigine de osyndaı oı oramy turǵysynan kel­genimiz jón sekildi. Buǵan sońǵy jyl­­dary respýblıkamyzdyń batys óńirinde qarqyndy túrde damyp kele jatqan Aqtóbe oblysynan da kóp­tegen mysaldar keltirýge bolady. О́ńir­de bul baǵytta júzege asa bas­taǵan jobalardyń aıasy men arnasy keń. Memlekettik múlikti senimdi túrde bas­­qarýǵa berilgen nysandardyń basym bó­ligin áleýmettik ınfraqurylymdar qu­­­raıdy. Osy maqsatty júıeli jolǵa qoıý úshin tartylǵan ınvestısııa kólemi 28 mıllıard teńgeni qu­raıdy.  Bıyl oblysta memleket-jekemenshik áriptestigi aıasynda ekijaqty kelisim­sharttar boıynsha 38 joba qolǵa alyn­ǵan. Qazir sonyń eleýli bóligine qol qoıylǵan. Tutastaı alǵanda, túbegeıli kelisimder men saraptaýlarǵa, sonyń ishinde jobalaý-smetalyq qujattar ázirleý satysyna 8 balalar baqshasy ǵımarattaryn turǵyzý men qaıta jańǵyrtý jobalary engizilgen. Qalaı degende de, qazirgi kúni memleket-jekemenshik áriptestiginiń basty «ju­lyny men júıkesi» Aqtóbe qala­synda ekenin kóremiz. Endi eki jyldan keıin qurylýynyń 150 jyldyǵyn atap ótkeli otyrǵan shyraıly shaharda mektepke deıingi bilim berý mekemeleriniń jaı-kúıi men materıaldyq-tehnıkalyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa jan-jaqty kóńil bólingen.  Onyń basym bóligi memleket-jeke­menshik áriptestigi aıasynda iske asýda. Búgingi kúni oblys ortalyǵynda mektep jasyna deıingi balalardyń balabaqshamen qamtylýy 92 paıyz qurasa, aldaǵy jyldary bul kórsetkishti 100 paıyzǵa deıin jetkizý belgilengen. Bul úshin qazirgi kezde kásipkerler men bıznesmender jer telimderin satyp alyp, aldaǵy kezde turǵyzylatyn ári 2018 jyly aıaqtalatyn balabaqsha qurylystarynyń jobalaý-smetalyq qujattaryn ázirleýge kirisip ketti. Aqtóbe qalasynda bıylǵy jylǵa joba­lanǵan balabaqsha qurylystary men qaıta jańǵyrtylǵan ǵımarattardyń alǵashqy kezegi paıdalanýǵa berile bas­tady. О́tken aptada elimizdiń barlyq óńirlerinde Balalardy qorǵaý kúni keńinen atalyp ótkeni málim. Osy kúni memleket-jekemenshik sheńberinde qyzmet jasap, tárbıe beretin bala­baqshalar paıdalanýǵa berildi. Sonyń biri – «Raıgúl» mektepke deıingi mem­leket-jekemenshik mekemesi. 12 toptan turatyn balabaqsha 300 orynǵa laıyqtalǵan. Qaıtadan jańǵyrtylǵan ǵımaratta 3-6 jas arasyndaǵy balalar úshin barlyq jaǵdaılar jasalǵan. Olar­dy oqytý men tárbıeleý eki tilde júrgiziledi. Munda jańa úlgidegi jıhazdar, mýzyka, deneshynyqtyrý zaldary jasaqtalǵan. Medısınalyq blok, logopedııa jáne psıholog kabınetteri bar. Balabaqsha tóńiregi men aýmaǵy kógaldandyrylǵan oıyn alań­darymen qamtylǵan. Aqtóbede 1 ma­ýsym kúni ashylǵan mektepke deıingi uıymdarǵa tárbıelenýshiler tıisti joldamalar arqyly qabyldanady. «Raıgúldegi» barlyq ister onyń qu­ryltaıshysy, óńir bıznesiniń qa­byr­ǵaly ókilderiniń biri Erjan Kenjebaevtyń senimdi basqarýyna berilgen. Ol qyzmet kórsetý jóninde jasalǵan kelisimsharttar talabyna saı is-qımyl tanytady dep sengimiz keledi. Aglomerasııalyq aımaqqa ótken 1 maýsym kúni memleket-je­kemen­shik áriptestigi aıasynda ashyl­ǵan respýblıkada balamasy joq áleýmettik nysandardyń biri –hokkeı modýli. Eń bastysy, áleýmettik ın­fra­qurylym sanatyna kiretin aıy­ryqsha qurylystyń aıaqtalýy jas­óspirimderdiń shaıbaly hokkeı, short-trek jáne mánerlep syrǵanaý sekildi qysqy sport túrlerimen shu­ǵyldanýyna keń múmkindikter beredi. Modýlge hokkeı-jattyǵý sport kesheni degen ataý berilgeni de onyń osy ereksheliginen týyndaǵany anyq.  Jańa nysannyń ashylý rásimi kezinde táýelsizdikke qol jetkizgen ýaqyttan beri Aqtóbe qalasynda ja­byq ǵımarattaǵy muz aıdyny bolyp kórmegeni aıtyldy. Mundaǵy muz aıdyny óziniń kólemi men aýmaǵy jáne sapalyq kórsetkishteri boıyn­sha halyqaralyq standarttarǵa tolyqtaı sáıkes keledi. Ony ornatý men quıý jumystaryn Reseı astanasy Máskeýden arnaıy shaqyrtylǵan kásibı biliktiligi joǵary mamandar toby atqarǵan. Dál osy fırma buǵan deıin Sochıde ótken qysqy Olımpıada jáne Almaty qalasynda ót­kizilgen búkilálemdik qysqy Ýnı­versıada oıyndarynyń muz aıdyndaryn quıý isin júzege asyrǵan eken.  Memleket-jekemenshik áriptestigi sheńberinde paıdalanýǵa berilgen hokkeı-jattyǵý sport kesheniniń jal­py quny – 544 mıllıon teńge. Atalǵan qomaqty somanyń teń jartysy jergilikti bıýdjetten bólinse, qalǵan 50 paıyzdyq bóligi Aqtóbe qala­syndaǵy «KTP» JShS bas dırektory Vsevolod Shegelskııdiń qoldaýymen qurylysqa quıylǵan. Atalǵan ǵımarat Aqtóbe oblysynyń deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasy memlekettik mekemesiniń qysqy sport túrleri boıynsha oblystyq balalar-jasóspirimder sport mektebi kommýnaldyq mem­lekettik mekemesiniń quzyryna berildi.  Osy oraıda óńirde memleket-jekemenshik áriptestigi aıasynda turǵyzylyp jatqan sporttyq ny­sandardyń lentasyn qııý rásimderi aldaǵy aılarda da odan ári jalǵasa beretinin aıtqymyz keledi. Onyń aldyńǵy qatarynda jekpe-jek kúresi saraıy tur. Onyń ashylý saltanatyna oraı dzıýdo kúresinen eresekter arasynda Qazaqstan chempıonatyn ótkizý belgilengen. Budan keıingi kezekte oblys ortalyǵynda quny 3,5 mıllıard teńge turatyn  muz saraıynyń qurylysy bastalmaq.  Biz hokkeı modýliniń ashylý rásimi kezinde Aqtóbeniń Atymtaı jomart atanýǵa ábden laıyqty, týyp-ósken eli men jerine jany ashıtyn, oǵan qolynan keletin kómegin kórsetýge ázir turatyn asyl azamat, «KTP» JShS bas dırektory Vsevolod Shegelskııge jolyǵyp, hokkeı modýliniń paıdalanýǵa beri­lýine oraı bir-eki aýyz pikirin aıtyp berýin ótingen edik. Aqjarqyn, er kóńildi óndiristiń kásiporyn basshysy, biliktiligi mol kásipker buǵan esh tartynbastan kóńildegi kórikti oıyn bylaısha jetkizdi.  – Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev elimizde bıznestiń damýyna úlken qoldaý kórsetip keledi. Sonyń nátıjesinde kóptegen baǵdarlamalar qabyldanyp, isti alǵa jyljytýdyń tıimdi tetikteri jasaldy. Bıznespen shuǵyldanyp júrgen bizderge osyndaı qamqorlyq kórsetilmegende osy deńgeıge jeter me edik, jetpes pe edik?! Tabys pen paıdanyń basyn biriktire alar ma edik, almas pa edik. Sondyqtan men el kásipkerleriniń búgingi jetis­tik­terin Elbasynyń kásipkerlikti damy­týǵa jasaǵan qamqorlyǵy men qol­daýynan bóle-jara qaraı almaımyn. Biz­derdiń buǵan qaıtarym beretin, osy oraıdaǵy paryzymyzdy sezine alatyn kezimiz keldi dep esepteımin. Hokkeı modýli qurylysyna qosqan úlesim osy paryzdyń óteýi dep bilińizder, – dedi ol.  Memleket-jekemenshik áriptestigin damytý men qalyptastyrý, respýblıka Prezıdenti N.Á.Nazarbaev bıylǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda atap kórsetkendeı, ákimderdiń naqty jáne kásibı jumysyna da baılanysty. Osy eki mindetke Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev shań tıgizbeı, oıdaǵydaı atqaryp kele jatqanyna qol qoıa alamyz. Qandaı iske bolsa da onyń ádil baǵasyn beretin halyq emes pe?! Olar qashanda sharshaýdy bilmeıtin, tipti demalys kúnderi kezinde de memleket-jekemenshik áriptestigi talaptaryna saı turǵyzylyp jatqan nysandardyń jaı-kúıin baqylap, onyń sándi de sapaly túrde aıaqtalýy úshin tıisti talaptar qoıýdan da tanbaıtyn oblys basshysynyń is-qımy­ly­na dán rıza ekenin kórip júrmiz. Biz osy materıaldy gazet óndirisine ázirleý barysynda búgingi kóterilip otyrǵan taqyrypqa qatysty Berdibek Máshbekulynan óz oı-pikirin aıtyp berýin ótingen edik. Onyń qaıtarǵan jaýabynyń túp-tórkini tómendegideı bolyp shyqty.  Memleket-jekemenshik áriptestigi birinshi kezekte qandaı salalar úshin tıimdi ekenin aıqyndap alýdyń paıdasy mol. Memleket basshysy bul baǵytta áleýmettik ınfraqurylym­ǵa basymdyq berý qajettigin aıt­qany belgili. Sondyqtan da óńirde ekijaq­ty áriptestik aıasynda boı kóterip mem­lekettik múlik senimdi basqarýǵa berilip jatqan jańa nysandardyń negizgi bóligin osy áleýmettik tur­ǵydaǵy qurylystar quraıdy. Sondaı-aq, bul baǵytta ekonomıkanyń barlyq býyndaryna tán normatıvtik jáne qujattyq bazany memleket-jekemenshik áriptestigi qyzmetine berik túrde ornyqtyrý tetigi jasalǵan. Sonymen birge, bul isti udaıy jetildirý máselesi de nazardan tys qalǵan emes.  Mine, zamana talaby júktegen syndarly mindetti aqtóbelikter osylaısha abyroımen atqaryp keledi.

Temir QUSAIYN,  «Egemen Qazaqstan»

AQTО́BE Sýretti túsirgen  Haıredın RAÝShANOV