Fýtbolda, hokkeıde, jalpy, komandalyq sport túrlerinde qazaqtyń balasy nege az dep qara aspandy tóndiretinimiz bar. Álbette, indete berseń munyń sebepterin izdep taba almaısyń. Basqa ulttyń bapkeri balamdy keýdeden ıterdi dep, atty alysqa aıdaýǵa da bolýshy edi. Biraq, kóp jaǵdaıda másele sheshiminiń kilti myna ózimizdiń qolymyzda ekenin moıyndaı bermeımiz. Buǵan bizdiń kózimiz Nurbolat Týysbaıuly esimdi azamatpen tanysyp, az-kem áńgimelesken kezde ábden jetti.
Astanada turatyn Nurbolattyń tórt balasy bar. Úshinshi balasy Nurádildi mektep jasyna jeter-jetpesinde fortepıano úıirmesine alyp barǵan. О́zi bala kezinen mýzykaǵa áýes bolyp, degenine jete almaǵan soń balam men shyqpaǵan bıikti baǵyndyrar ma eken degen ákeniń úmiti-daǵy. Biraq, mýzyka álemi Nurádildi óziniń sıqyrymen arbaı almady, balanyń da qulshynyp turǵany shamaly edi...
«Sol ýaqyttarda, – dep syr aqtarady Nurbolat, – Reseıde túsirilgen «Molodejka» degen hokkeı týraly serıaldyń turaqty kórermeni edim. Jastar hokkeı lıgasynda oınaıtyn bozbalalardyń hokkeıdegi qıly taǵdyryn otbasylyq dramamen, mahabbatpen, tárbıemen ádemi shendestirip túsirilgen serıaldan basymdy ala almaı qaldym. Komanda ishindegi tatýlyq pen arazdyq, dostyq pen satqyndyq, bapker tárbıesi, tártip, bári sheber qamtylǵan. Qazir sanany turmys bılegen zaman. Sportta da aqshanyń aıtqany júredi. О́zge klýbtar tańdaýly oıynshylarǵa syrttan kelip qomaqty aqsha usynyp jatady. Sondaıda óziń tárbıe alǵan komandanyń namysyn qorǵap, sheshimdi bolý da erlikti, belgili bir dárejede turaqtylyqty talap etedi eken. Osyndaı syndardan ótken sportshy jigitterge kádimgideı baýyr bastym. Solar arqyly ózimde bólek kózqaras qalyptasty da, Nurádilimdi hokkeıge berem dep sheshtim. Mundaı tárbıeni kórip, sporttaǵy nebir shyrǵalańnan shyńdalyp ósken bala jaman bolmaýy tıis dep oı túıdim».
Ol kezde Nurádili alty jasta-tuǵyn. Ákesi buryn bas suǵyp kórmegen hokkeı dúkenderin túgel aralady. Bes-alty jastaǵy balanyń bir jabdyq kıim-keshegi 200-250 myń teńge turady eken. Bala ósken saıyn onyń da baǵasy qymbattaı túsetin kórinedi.
Áýelde basyna neshe alýan kúmándi oılardyń kirgeni ras edi. Qyp-qyzyl aqshaǵa muzdaı etip kıindirip, muzǵa jibergen bala bir aptadan keıin «hokkeıi qurysyn!», dep tastaı qashsa qaıtedi?
Degenmen, balasy senimin aqtady. Hokkeıdiń qyzyǵyna tereń boılap, jatpaı-turmaı sporttyń osy túri týraly oılaıtyn boldy. Qolyna smartfon tıse boldy, ıýtýbtan hokkeıdi ǵana qaraıtyndy shyǵardy. Tańǵy saǵat altyda kıinip alyp, muz ústinde turady. Qysy-jazy osylaı...
Nurádilmen quralyptas 60 balany alty jasynan baptap júrgen «Astana-2009» hokkeı klýbynyń jattyqtyrýshysy Ádil Álmenov qazir saıdyń tasyndaı iriktelgen 30 qaradomalaqty Reseıde ótip turatyn jarystarǵa jıi aparyp júr. Chelıabi, Ekaterınbýrg, Bashqurtstanǵa deıin baryp, oljaly qaıtqan kezderi az emes. О́zge elde bas júldeni jeńip alý qıyn bolsa da, bul kúnde balalardyń kúmis pen qoladan taqqan júldeleri ájeptáýir jınalyp qalǵan. Kúni keshe ǵana qazaqtyń hokkeıshi balaqaılary Chelıabi oblysynyń Pervomaıskıı aýdanynda ótken maýsymaldy týrnırden keldi. Álmenovtiń shákirtteri júldeli úshinshi oryndy jeńip alyp, táp-táýir óner kórsetip qaıtty. Sol dodanyń sheshýshi oıynynda Nurádil Nurbolatuly «Matchtyń úzdik oıynshysy» atanyp, arnaıy kádesyımen marapattaldy. Eńbeginiń jemisin kóre bastaǵan ákeniń qýanyshyn tilmen aıtyp-jetkizý tipti múmkin emes. Bolashaǵynan úmit kútken balasynyń jeke oıynshy retinde alǵan tuńǵysh syılyǵy ákeni qanattandyryp jibergeni ras edi.
Ákesi Nurádildiń oıynyna qashanda syn kózben qaraıdy, qoıatyn talaby da qatańdaý. Jasyratyny joq, komandada balasynan asyp túsetin daryndy hokeıshiler bar. Sol sebepti, Nurbolat qandaı da bir bıikke tek eńbekpen ǵana jetýge bolatynyn balasynyń qulaǵyna quıýdan áste jalyqqan emes.
Iá, hokkeı degenińiz qymbat turatyn sport túri. Kıiminiń qansha turatynyn joǵaryda aıttyq. Budan bólek, jarysqa baratyn balanyń jol shyǵynyn ata-ananyń ózi kóteredi. Shotqa qaǵyp sanar bolsaq, balǵyn hokkeıshiniń bir jarysqa degen saparynyń ózi 100-150 myń teńgeniń aralyǵyn qamtıdy eken. «Ras, hokkeı degen qymbat sport, – deıdi Nurbolat Týysbaıuly. – Biraq, qazaq ta hokkeı oınaı alady degen namys odan da qymbat!».
Bir baǵytynyń ózi myń shaqyrym, keıbiri eki myńǵa taıaý shaqyrym bolatyn qashyqtyqty júrip ótip, jarysqa keletin qazaq komandasynyń qajyr-qaıratyna reseılik ata-analar kádimgideı tańdanatyn kórinedi. Al komandanyń bapkeri bolsa, balalarǵa tájirıbe kerektigin alǵa tartyp, jarystarǵa jıi shyǵyp turýdyń paıdasyn aıtýdan jalyqqan emes. Onyń aıtqanyna qarsy kelip jatqan ata-ana joq. О́ıtkeni, bári de kóz aldarynda – balǵyn hokkeıshiler ýaqyt ozǵan saıyn býyn bekitip, kók muz ústindegi dodanyń kókbórilerine aınalyp keledi. Bul jerde kóńildi semirtetin taǵy bir dúnıe bar. Ol – hokkeıge qazaq balalarynyń kóptep kele bastaǵandyǵy.
Eger, Ádil Álmenovteı eńbekqor bapker bastap, Nurbolat Týysbaıuly sııaqty namysshyl ata-analar qoshtaı bilse, qazaq hokkeıindegi qalyń shoǵyrdyń qaýlaı ósip shyǵatyny, olardyń baǵyndyrary da bıik shyńdar bolatyny aıdan anyq. Hákim Abaıdyń ózi «Qyran búrkit ne almaıdy, salsa baptap?», dedi emes pe?!
Qaırat ÁBILDA, «Egemen Qazaqstan»