Shyǵys Qazaqstan oblysynda qarapaıym ǵana otbasynda týylyp, aýyl mektebin úzdik bitirgen soń, Almatydaǵy joǵary oqý oryndaryna túsip, elimizdegi jastarǵa jasalyp otyrǵan múmkindikterdi barynsha paıdalanyp, «Bolashaq» baǵdarlamasy arqyly bilimderin shetelde jalǵastyryp jatqan aǵaıyndy Qýanysh jáne Erjan Jumabekovterdiń jetistigi biraz jurtqa úlgi etýge turarlyq-aq.
QR Ulttyq kitaphanasynda jas ǵalym Qýanysh Jumabekovtyń «Let’s Learn to Speak English» atty oqýlyǵy men aqyn Erjan Jumabektiń túrik tiline aýdarylyp jaryq kórgen «Sonsuzluk Şûlesi» («Sheksizdik shuǵylasy») atty óleń jınaǵy kitapsúıer qaýymnyń nazaryna usynyldy.
Malaızııada bilim alyp, keıinnen Túrkııada RhD doktory atanǵan jas ǵalym, 8 tildi erkin meńgergen aýdarmashy Qýanysh Jumabektiń «Let’s Learn to Speak English» atty aıryqsha kitaby aǵylshyn tilin meńgerýge umtylǵan jastarǵa úlken kómek bolary sózsiz. Bulaı deıtinimiz, atalmysh kitap aǵylshyn grammatıkasyn basqa tilderge súıenbeı, tikeleı qazaq tilinde túsindiretin birden-bir oqý quraly bolyp tabylady. Bir bólimi aǵylshyn tilinde usynylǵan qazaq ertegilerinen turatyn úsh bólimdi kitapqa amerıkalyq aǵylshyn tilinde jıi kezdesetin sózder, sondaı-aq, brıtanııalyq aǵylshyn tili men amerıkalyq aǵylshyn tilindegi bolymsyz etistiktiń 277 túri engen eken.
«Aǵylshyn tilin alǵash úırenip júrgenimde barlyq aqparat kózi tek oryssha boldy. Sondyqtan qazaqsha sóıleıtin adamdardyń aǵylshyn tilin úırenýine yńǵaıly kitap shyǵarýdy jón kórdim. Kóptegen til úırený oqýlyqtaryndaǵy mysaldardyń shetelmen baılanysyp keletinin eskerip, men óz aýyz ádebıetimizdegi keıipkerlerdi engizdim. Kitaptaǵy mysaldardyń bárinde jer-sý, adam attaryn óz dúnıetanymymyzǵa qatysty etip jazyp, «Altyn saqa», «Jalǵyz kózdi jalmaýyz», «Qanshaıym men jeti ónerpaz» sııaqty qazaq halyq ertegilerin ulttyq boıaýyn buzbastan aǵylshyn tiline aýdaryp shyqtym. Bul basqa tilderge súıenbeı-aq aǵylshynsha úırenýge bolatyn, tikeleı qazaq aýdıtorııasyna arnalǵan oqýlyq», – degen Qýanysh Jumabekov atalmysh kitap aldaǵy ýaqytta elimizdegi joǵary oqý oryndary men orta bilim berý mekemeleriniń baǵdarlamalaryna ense degen úmitin jetkizdi. Ǵylymmen qatar, aýdarmashylyqty qatar alyp júrgen talantty jas qazaq ádebıetiniń jaýharlaryn da shet tiline ulttyq múddemizdi joǵary qoıatyn, eki tildi erkin meńgergen, qazaq ulty mádenıetiniń nárine sýsyndap ósken aýdarmashylardyń aýdarǵanyn qup kóretinin aıta kelip, bolashaqta Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» roman-epopeıasyn aǵylshyn tiline qaıta aýdaryp shyqsam degen armanymen bólisti.
Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasy aıasynda ótken atalmysh jıynda sondaı-aq, halyqaralyq «Shabyt» festıvaliniń dıplomanty, «Serper» jastar syılyǵynyń ıegeri, Túrkııada bilim alyp jatqan PhD doktor, aqyn Erjan Jumabektiń 2012 jyly «Jalyn» baspasynan shyqqan «Sheksizdik shuǵylasy» tańdamaly óleńder jınaǵynyń Túrkııada «Sonsuzluk Şûlesi» degen atpen jaryq kórgen aýdarma nusqasy kópshilikke tanystyryldy. Aqyn óleńderin túrik tiline aýdarǵan Samal Jumabek, ǵalym Serikqazy Qorabaı, aqyn Ádilǵazy Qaıyrbek, professor Temirhan Tebegenov, Ankaradaǵy Gazı ýnıversıtetiniń ókili Osman Habdaıy tusaýyn kesken kitap jaıynda belgili aqyn Dáýletbek Baıtursynuly: «Bul kitapty túrik álemimen túsinisýge degen talpynys desek bolar. Abaı, Qasym Amanjolov, Muqaǵalı Maqataev, Jambyl, Súıinbaı, Tólegen Aıbergenov, Temirhan Medetbekov, qazirgi aqyndardan Tanagóz Ilııasova, Dáýren Berikqajyuly syndy biren-saran ǵana aqyndardyń ǵana shyǵarmalary túrik tiline aýdarylǵan edi. Endi túrik álemindegi qazaq ádebıetiniń nasıhattalýyna úles qosar sondaı kitaptyń biri – Erjan Jumabektiń «Sonsuzluk Şûlesi» bolmaq. Kitapta aqynnyń poetıkalyq albyrttyǵy pen mahabbatqa degen adaldyǵy ańǵarylatyn óleńderiniń qazaqsha jáne túrikshe nusqalary qatar berilgen. Álemniń ár shalǵaıynda bilim alyp jatqan qazaq jastary kóp-aq, degenmen, shetelde tek bilimin jetildirip qana qoımaı, óz eline, qoǵamǵa paıdasyn tıgizip júrgen jastardyń mundaı bastamalary kóńil qýantady» – dep pikir bildirdi.
Túrkııanyń Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń qoldaýymen erli-zaıypty Samal jáne Qýanysh Jumabekovter aýdaryp shyqqan «Sonsuzluk Şûlesi» túrik ulttyq kitaphanalary men qorlaryna taratylǵan eken.
Mıra BAIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY