Aýdan ortalyǵy týraly «aıtys» aıaqtala ma?

Qazir Pavlodarskoe aýyly oblys ortalyǵy aýmaǵy qura­my­nan shyǵaryldy. Aýyldy Pav­lodar aýdanynyń ortaly­ǵy­na aı­naldyrý máselesin qala, aý­dan bas­­shylyǵy, oblys­tyq máslıhat de­pýtattary talqylap, núkte qoı­ǵandaı boldy. Endi oblystyq más­lıhat pen ákimdik bir­lesken qaý­ly qabyldap, Úki­met qaraý­yna jiberiledi. Bul aýdannyń or­ta­­­lyǵy osy kúnge deıin oblys or­talyǵynda or­­nalasqan-dy. En­digi másele aýdan orta­lyǵyn aýylǵa kóshirý.

Máseleniń mánisine kelsek, eger Pavlodarskoe aýylyna aýdan ortaly­ǵy mártebesi be­ril­se jo­ba-jos­par úl­ken: orta­lyq­tan­dyrylǵan sý júıesi, jy­lý be­retin ortalyq qazandyq qu­ry­­­ly­sy, mádenıet úıi, avtovokzal, dene­shy­­nyqtyrý-saýyqtyrý ke­sheni, jańa balabaqsha, energııa qýa­tyn ulǵaıtý úshin qosymsha stansa salynady. Jańa aýdan ortalyǵyn qurý kezinde halyqqa qyz­met kórsetý ortalyǵy, jer­gilikti atqarý organdary, aý­dandyq ishki ister bólimi, proký­ra­týra, sot ornalasatyn ákim­shi­lik qalashyq boı kóteredi. Aýy­l­daǵy 97 shaqyrym jolǵa asfalt tóselip, saıabaq jobasy jú­zege asyrylady. Klımattyq jaǵ­daılarǵa beıim aǵash­tar men ósim­­dikter egiledi, gúlzarlar ja­­salady. Kásipkerler bas­­tamasymen akva­park salý jos­­parlanýda. Ertis ózeni­niń ja­­ǵalaýynda týrıstik qyzmetter kór­setetin ınfraqurylymdary bar demalys úıleri salynady.

Osy ózgerister barysyn es­­tip, biz de aýdan ákimi Alek­san­­­­dar Babenkomen kezdes­tik. Ákim­­­niń aıtýynsha, elektr qý­a­ty­n­yń qosalqy stansasyn sa­­lý­ǵa 3-4 mlrd teńge, sý qu­by­ry­na 2,5 mlrd teńge, kóshe­ler­­­di asfalttaýǵa shamamen 800 mı­llıon teńge jáne taǵy sol sı­ıaqty shyǵyndardy eskersek, al­dyn ala esepteý boıynsha, bar­lyq joba-josparlardy jú­ze­­ge asyrýǵa 10 mlrd teńgeden as­tam qarajat qajet eken.

Jeke aýdan ortalyǵynyń bolýy aýdandy bógde aýmaqtan basqarýdan bas tartýǵa jol ashady. Aýdannyń áleýmet­tik, mádenı jáne ekonomıkalyq damýyna qy­rýar ınvestısııa quıylady. О́sý bola­sha­ǵy zor, aýyldyqtardyń ómirin sapa­lyq turǵydan jaqsartý úshin aýdan orta­lyq­tarynyń bel­gi­lengen standarttaryna sáı­kes ja­samaqpyz, deıdi aýdan ákimi.

Aýdandyq konferensııa qo­ry­tyndysy boıynsha aýdan tur­ǵyndarynyń basym bóligi, ıaǵ­nı 87 paıyzy bul ózgeriske oń kózqarasta, 4 paıyzy qarsylyq tanytsa, 9 paıyzy daýys berýden qalys qa­lypty. Al 2009, 2010, 2014 jylda­ry biz ár taqyrypta «Egemende» «aýdannyń tur­ǵandary – aýyldyqtar – aýylda, al, aýdan ákimdigi basshylary – qalada, aýdandyq ákimdik qurylymdary oblys ortalyǵynda ornalasqan, qalada qyz­met etedi. Aýdan ortalyǵy aýylǵa kósh­se, Krasnoarmeıka aýyly laıyqty bo­lar...», dep jazdyq. Jazǵan oılarymyz oı saldy ma, ár jyldary aýdan orta­ly­ǵyn birtindep Krasnoarmeıkaǵa kóshi­rý­ge daıyndyq jumystary da bastalǵan-dy. Qazir nege ekeni belgisiz, jospar kúrt óz­gerdi. Aýdan ortalyǵy oblys orta­ly­ǵy­na qaraıtyn Pavlodarskoe aýylyna kósh­pekshi.

Pavlodarskoe aýylynyń tur­ǵyn­da­ry­nyń birazy aýdan ortalyǵy bolsyn degen she­shimge qarsylyq bildirse, ara-arasynda qoldaǵandar da kez­des­ti. Aýyldyń burynǵy ákimi V.Zabegalına bolsa bul ózgeriske kú­mánmen qaraıtynyn jasyrma­dy.

– Usynylǵan damý jospary jaqsy-aq. Biraq onyń oryndalaryna sený qıyn. Jyldar boıy ortalyqtandyrylmaǵan sý men jylý júıesi endi qalaı qolǵa almaqshy, – deıdi. Taǵy bir másele, oblys ortalyǵynan aýyldyń 162 turǵyn turǵyn úı alý kezeginde tursa kerek.

Bizge de, basqa aýyldarǵa da aýdan ortalyǵyn aýylǵa kóshirý týraly kon­ferensııa ótetini jaıly aıtqan da joq. Aýdan ákimimen kezdestik, aýdanda osy másele boıynsha referendým ótkizý ke­rektigin aıttyq. Kóshý jaıyn qara­paıym halyqpen aqyldaspaı basshylar qalaı sheshedi? Bizdiń de aıtarymyz bar.Úkimet te bizdiń ja­zǵanymyzǵa, ótini­shimizge qu­­laq salar, deıdi Krasno­ar­meıka aýylynyń turǵyndary, Jo­laman Qystaýbaıuly basta­ǵan belsendi top músheleri.

Buǵan deıin jyl saıynǵy ákim­­derdiń esep berý kezdesý­le­­ri Krasnoarmeıka aýylyn­­­da ótip, jalpy, aýdan jurt­shy­­­lyǵy aldaǵy ýaqytta aýdan or­talyǵy bolady dep, kú­­­tip júr­gen edi. Bul jerde «Qaz­Agro­Innovasııa» AQ qu­ra­myndaǵy aýyl sharýa­shy­lyǵy ınstıtýty jumys  isteıdi. Áli kún­ge deıin Krasnoarmeıka ata­lyp turǵan agrokolledjde 540 stýdent, Krasnoarmeıka ata­latyn mekteptiń 400-deı oqý­shy­sy bar. Jataqhanada 150 ba­la turady. Ekinshiden, kolledj­de «Serpin» baǵdarlamasymen oqyp-bilim alyp jatqan ońtús­tik­ten kelgen 100-deı jas bar. Or­ta toltyratyn bolashaq tur­ǵyn­dar deýge bolar. Aýyl oblys or­ta­lyǵyna jaqyn, Sharbaqty aý­dany arqyly Reseıdiń aý­dan­daryna baratyn halyqaralyq ma­ńyzdaǵy jolǵa jalǵasady. Buryn qala tıp­tegi kent bolyp esepteldi. Kelesi jy­ly or­ta­lyqtandyrylǵan sý júıe­si­niń qu­rylysy bastalady dep jos­­parlanýda. Shet­ten kelgen aǵaı­yndar, shalǵaıdaǵy aýyl­dar­daǵy otbasylary jer alyp, úı turǵyzýda.

Máseleniń mánisi sol, aý­dan­dyq ákimdik qyzmet­ker­le­ri­niń Krasnoarmeıka aýyly­na barǵylary kelmeıtin sı­ıaq­ty. Aýdan ortalyǵyn qala ir­gesindegi aýylǵa kóshirip, qa­lyp­tas­tyrý úshin respýb­lı­kalyq bıýd­jetten 10 mlrd teńge bó­li­n­ý kerektigin, onyń iske asý-as­paýyn qyz­metkerler esepke alyp kórse, aýdan ortalyǵy bolýǵa Krasnoarmeıka aýy­lynyń laıyqty ekenin túsiner edi.

 Farıda BYQAI,

«Egemen Qazaqstan»

Pavlodar oblysy,

Pavlodar aýdany,

Pavlodarskoe aýyly