Pavlodarǵa Ońtústikten bir aıda bes otbasy qonys aýdardy

Iаǵnı Ertis aýdanyna 3 otbasy (16 adam), Aqtoǵaı aýdanyna 1 otbasy (3 adam), Ýspen aýdanyna 1 otbasy (3 adam) ornalasqan. Biz jumys saparymen Ertis aýdanyna barǵanymyzda onda 8 otbasy (34 adam) kóship kelgenin bildik. Osyndaǵy Golýbovka aýylyna Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Túlkibas aýdanyndaǵy Yntymaq aýylynan qonys aýdarǵan Azat Demesinovtiń óz mamandyǵy ın­jener bolsa, áıeli muǵalim eken, otbasynda 3 balasy bar. Birden úıli bolǵan Azat «Abaı» JShS-ine ınjener-baqy­laýshy, al Lıýdmıla mektepke jumysqa ornalasyp, 35 aılyq eseptik kórsetkish kólemindegi járdemaqyǵa ıe boldy. Olardyń 1 jylǵa deıin kommýnaldyq tólemder men jalǵa alý shyǵyndary ótelip, basqa da kómekter berilmek. Osy aýdannyń Bulanbaı aýyly­na jergilikti kásipker Aman­taı Mýsınniń uıytqy bolýymen Ońtústik Qazaqstan men Qyzylorda oblysynan jáne О́zbekstannan 5 otbasy kóship keldi. Olar 3 myńdaı jylqysy bar «Altaı», «Qarpyq», «Saı­daly», «Sartoqa» sharýa qoja­lyq­tarynda eńbek etýde. Kóship kelgenderge úı berilgen. Alda­ryn­da maly da bar.

Amantaı aǵa­myz jyl sońyna deıin taǵy 3 otbasyn qabyldap alýǵa ázir. Qazir aýdan ortalyǵy Ertis pen Aǵashoryn aýylynda 24 páterli, Severnyı men Golýbovka aýyldarynda 2 páterli 4 úı salynýda. Golýbovka men Bulanbaıdan basqa Ertis, Amangeldi aýyl­dary­na da ońtústiktegi Maqta­aral, Túlkibas, Saryaǵash aýdan­­darynan kelgen birdi-ekili otbasylar ornalasypty. Aýdan ákimdigi kelesi jyly 200 ot­basyn ornalastyrýǵa ázir­lenýde.

Sonymen birge Pavlo­dar aýdanyna da Nátı­jeli jumys­pen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damy­týdyń 2017-2021 jyldarǵa ar­nalǵan baǵdarlamasy sheńberinde Almaty, Jambyl, Mańǵystaý jáne Ońtústik Qazaqstan oblystarynan 1200-ge jýyq adam kelip qonystanady dep jos­parlanýda. Aýda­n basshysy Aleksandar Babenko bastaǵan ákimdik qyzmetkerleri ońtústik óńirlerge baryp qaıtty. Nátı­jesinde Chernoresk aýylyna Saryaǵashtan 5 otbasy keldi. Olar qazir jumysqa ornalasyp, ýaqytsha beril­gen úılerge ornalasqan. Ońtústiktegi sııaqty Pavlodar aýdany da kókónis ósiredi. Bir Chernoıarka aýylynda 150 sharýa qojalyǵy bar. Biz Chernoresk aýylyna kelgen Erbol Moldabaev, Ulan Moldıev esimdi azamattarmen kezdestik. Ekeýi de jergilikti «Maqash» sharýa qojalyǵyna jumysqa ornalasypty. Aýdan ákimdigi olarǵa úı salý úshin jer beriletinin jetkizip, bir jylǵa arnalǵan jaldyq páter qunyn tóleýge ýáde beripti.

Bastysy, shetten kelgen aǵa­ıyn­dar men ońtústik ob­lys­­­tar­dan qonys aýdarýshy­lar­­dyń otbasylaryn ornalas­tyrý­da qazaq tilindegi mektep­ter men synyptardyń bolýy, balabaqshalarmen qamtyl­ýy, jańa ortaǵa tezirek beıim­delip ketýlerine jan-jaqty kómek qajet. Jergilikti ákim­dik­­­terdiń aqparlaryna qara­saq, ón­diristi óńirge jumys­shy­­lar, baq­tashylar, traktorshy­lar jetispeıdi. Sondyq­tan ońtús­tik óńirler­den kóshiri­letin tur­ǵyndar aldymen osy oryn­dardy toltyrýy tıis. Ekibastuz, Aqsý sııaqty óndiristi qalalardyń dittegeni de osy. Al Jelezın, Baıana­ýyl aýdandarynyń kásip­kerleri aýylsharýashylyq ma­man­dary úshin jumyspen bir­ge turǵyn úı berýge da­ıyn. Basqarmanyń kóshi-qon bóli­­mi «Ońtústikten soltústik óńir­­lerge kóship kelip, eńbek et­­kisi keletinderdiń qatary kóp. Máselen, Shymkentten 200 jáne Qyzylordadan 300-deı otbasy Pavlodar óńirine qo­nys aýdarýǵa nıet bildirýde. Bi­raq baspana máselesi qıyndaý. Kel­gen­derinde úı joq, olar ju­mys berýshiler tarapynan beriletin qyzmettik páterlerde jáne páter jaldap turyp jatyr» deıdi.

Qazir oblys aýmaǵyndaǵy aýyl halqynyń sany – 223 742 adam (29,5 paıyz). Sondyqtan Pavlodar oblysyna kóshirýdiń negizgi mańyzy demografııalyq demeý bolýy tıis ekenin eskergen abzal. Bul úshin kóship kelgen turǵynǵa áýeli baspana kerek. Qonys aýdarǵan otbasylarǵa tegin úı berilmeıdi. Balaly-shaǵaly otbasy bar adamnyń bir jerden ekinshi jerge kóship kelip, úı jaldaýǵa kúıi kelmesi anyq. Bir jyldan keıin kúıi ketedi, eriksiz qaıta jolǵa jınalady. Elimizdegi «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy 2013 jyly qabyl­dandy. Baǵdarlamada jumys kúshine tapshy óńirlerden jumys kúshi artyq oblystarǵa sha­qyrý aıtylǵanymen, bul máselede aldymen óńirlik jos­pardyń keregi anyq. Mysaly, oblystyq ákimdiktiń kóshi-qon baǵdarlamasy qandaı, naqty joba-jospar jasalǵan ba degen suraqtar barshany mazalaıdy. Al qazirgi ahýalǵa qarasańyz, ob­lys­tyq ákimdiktiń otyrystaryn­da bul jaıynda talqylaý, taldaý jasalǵany baıqalmaıdy. Son­dyq­tan birdi-ekili adamnyń kóshýi­­men qonystandyrýdy júze­ge asy­rý­damyz degen sóz áli shıki­leý. Ońtústikten, shetten kelgen qazaq­tar bolsyn, jergilikti ákim­dik­­termen tyǵyz baılanys ornatýy qajet. Olarǵa keregi aýylyna el qonyp, jurt kóship kelip jat­qan­da qushaq jaıa qarsy alyp, olardy jańa qonysqa beıimdeý ǵoı.

Buǵan deıin Eńbek jáne halyq­ty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri B.Nurymbetov «Kó­shem degen azamatty yntalandyrý kerek. Ol sol aımaqqa qyzyǵýshylyqpen barýy qajet. Biz olarǵa úı alyp beremiz, jaǵ­daıyńdy jasap beremiz dep úmit­tendirmeýimiz kerek. Mem­­leket eshkimge bara salyp úı áper­meıdi. Al kóship jatqan­darǵa biz turǵyn úılik nesıe alý­dyń jeńil­detilgen túrlerin qaras­tyrý­ǵa nemese jalǵa alǵan úı­diń shyǵyn­daryn óteý sııaqty qural­dardy qarastyramyz», degen-di.

Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, aldaǵy 5 jyldyń ishinde 59 myń otbasyny kóshirý, kóshi-qon jumystaryn 2018 jyldan bas­taý josparlanǵan. Olardy áleý­mettik qoldaý úshin bir jyl boıy baspana jaldaý men kom­mýnal­dyq qyzmetterdi tóleý­ge ár­tarap­tandyrylǵan kó­mek qar­jysy bólinbek. Kóshý shyǵyn­dary da memleket esebi­nen qaras­tyrylady. О́ńir basshylyǵy osy kóshke osy bastan ázirlik jasaýy tıis. Ke­zin­de burynǵy Má­ji­lis depýtaty Svetlana Jal­ma­ǵambetova «Aq­mola, Sol­tústik Qazaqstan, Pavlodar, Qos­tanaı oblystarynda halyq sany az. Ol jaqqa ońtústikten turǵyndardy kóshirý kerek. Aýyl­dar bos jatyr», dep dabyl qa­qqan edi. Másele áli kún tár­ti­binde tur. Mysaly, aýyl tur­ǵyn­dary qajetti jer teli­mine qol jetkize almaıdy. Bireý­ler ıe­le­nip alsa da bul jer­ler bos ja­ta­dy. Aýyldy saqtaý, aýyl­ǵa el qon­dyrý máse­lesi oblys­tyq proký­ra­týrany da oılantyp otyr.

– Sondyqtan óńirdegi aýdan prokýrorlaryna jerdiń aı­qyn, zańdy jáne ádil bólinýin qam­ta­masyz etý mindeti júkteldi. Jyl saıyn agrarlyq sektor­­dy damytýǵa aýqymdy qarajat bóli­nedi. Bul týraly aýyl tur­ǵyn­dary bile bermeıtinderi ras. Sýbsıdııa men nesıeler jyl saıyn belgili bir adamdarǵa ǵana berilmeýi tıis. Aýyldyqtardy jumyspen qamtý turǵyndardyń qalaǵa qonys aýdarýyn azaıtady. Oblys halqynyń 20 paıyzy ǵana ortalyqtandyrylǵan sý júıesimen qamtamasyz etilgen. Halyqtyń ornalasý tyǵyz­dyǵy tómen. Turǵyndary az ári shal­ǵaıda ornalasqan ár aýyldy ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý ekonomıkalyq tur­ǵydan tıimsiz. Aýdan prokýrorlary jergilikti atqarý organdarymen birlesip ár aýyl boıynsha bul máseleni zerdelep, sheshýge mindetti. Sýmen jabdyqtaýdyń ózge de kózderin qarastyratyn jobalardy iske asyrýdy usyný qajet, – deıdi bul rette oblys prokýrory Serik Qaramanov.

Al aýyldarda, aýdan orta­lyqtarynda qazir bos úıler de joq. Eger memleket tarapynan úı berilse nemese úı satyp alý­ǵa jetetindeı qarajat bóli­ne­tin bol­sa ǵana soltústikke el kóshi­rý­ge bolady. Mysaly, kóship kel­gen otbasy Ertis aýdanyndaǵy Golý­bovka aýylyna barady. О́ıt­keni onda aýyldy órkenıetti dáre­jege jetkizgen Nıkolaı Mıller esimdi kásipkerdiń sharýashylyǵy bar. Ol shaǵyn qalashyq salyp, baspana berip otyr. Iаǵnı kó­ship kelýshiler aýyldarǵa qyzyǵý­shy­lyq­pen barýy kerek. Biz qalaı qyzyqtyra alamyz? Kóp aýyl­d­arymyz shalǵaıda. Jol­syz, sýsyz. Sondyqtan kelý­shi­ler oblys ortalyǵynyń irge­sin­­degi kók­ónis ósirýge áleýeti jet­­ki­likti Pav­lodar aýdany, Eki­bas­­tuz, Aqsý sııaqty óndiristi qala­­larǵa, Jele­z­ınka, Ýspenka, Qashyr aýdan­dary syndy halyq­aralyq joldardyń boıynda tur­ǵan, sharýa­shylyqtary damy­ǵan jer­lerge irge tepkisi keledi. My­­saly, О́zbekstan jaǵy­nan kel­­gen qa­zaq­tardyń deni Ekibas­tuz­­dyń Sol­nechnyı kentine qaraı jol tartady. Bul jerde GRES-2 stansasy men onyń bos tur­ǵan, jóndeý júrgizilip jatqan páterleri bar.

Aıta keterligi, kóship kelý­shilerge «Jumyspen qamtý­dyń jol kartasy-2020» memleket­tik baǵ­darlamasy aıasynda jol shyǵy­nyn óteýge sýbsıdııa beri­le­di. Iаǵnı úıdiń otaǵasy 50 aı­lyq eseptik kórsetkish jáne bas­qa mú­she­leri 35 aılyq esep­tik kór­set­kish mólsherinde járdem­aqy alady. Oblystyq bilim bas­qar­masynyń málimetinshe, bıyl óńirdiń tehnologııa, hımııa-mehanıka, bıznes, agrarlyq-tehnı­kalyq kolledjderi «Serpin» mem­lekettik baǵdarlamasy bo­ıynsha Ońtústik Qazaqstan, Qyzyl­orda, Mańǵystaý, Almaty, Jam­byl ob­lystarynan 200 jas­ty qabyl­damaq­shy. Qýanysh­ty­aq habar. Elge el qosylsa – qut. Alaı­da óńirlik joba-jospar qa­byl­danbaı, kósh qabyldaý isi­niń turaqty jolǵa túspeıtinin túsinsek eken.

Farıda BYQAI,

«Egemen Qazaqstan»

Pavlodar oblysy