Elimizde jol sapasyn jaqsartatyn zamanaýı tehnologııa synaqtan ótkizilýde. Osyǵan sáıkes Almaty oblysy Raıymbek aýdanynda rezeńke-asfalt-beton qospasy tájirıbe retinde jolǵa tóseldi. Synaq retinde jasalǵan joldyń uzyndyǵy 500 metr, eni 8 metr. Rezeńke-asfalt-beton qospasynan turatyn ónimdi qazaqstandyq jol ǵylymı zertteý ınstıtýty qoldanýda.
Atalǵan tehnologııa joldardyń sapaly ári qaýipsiz bolýyna múmkindik beredi. Osyǵan deıin qyrkúıektiń bas kezinde ǵylymı-zertteý jumysy aıasynda dál osyndaı synaq túrindegi jol, «Kókshetaý-Kishkenekól» ýchaskesine tóselgen.
Mamandar rezeńke-asfalt-beton qospasyna tájirıbe jasamas buryn jol qabattaryna zerthanalyq synaq júrgizilgenin aıtty. Alǵashqy zertteý nátıjesi boıynsha asfalt quramy aıtarlyqtaı berik bolatyny anyqtalǵan. Atap aıtqanda jolda jaryq-syzattar paıda bolmaıdy, sý ótkizbeıdi, tyǵyz ári avtokólik dóńgelekterine de jaıly. Tejeýish basqanda jyldamdyqty azaıtý ońtaıly bolady.
– Rezeńke úgindilerin jol bıtýmyna aralastyrǵanda bite qaınasyp, quramy kúsheıe túsedi. Atalǵan tehnologııa AQSh pen Eýropanyń birqatar memleketterinde jáne Azııa elderinde keńinen qoldanylady. Ásirese shuryq-tesik joldardy jamaı berýge qyrýar qarajat jibermeı osy materıaldy paıdaǵa asyrý asa tıimdi, – deıdi «О́ndirýshilerdiń keńeıtilgen mindettemeleri operatory» JShS ókili Jomart Raqymjan.
Atalǵan ǵylymı-zertteý jumysynyń qorytyndysy 2018 jyldyń birinshi jartysynda shyǵarylady. Al keler jyldyń qarasha aıynda zerthanalyq zertteýdiń tehnıkalyq sheshimi negizinde synamadan ótken salalyq normatıvtik-tehnıkalyq qujat jasalady. Osylaısha, 2019 jyldan bastap rezeńke-asfalt-beton qospasy óndiriske engizilýi ábden múmkin.
Mamandardyń aıtýynsha rezeńke-asfalt-beton qospasyn kádege jaratý sonymen qatar mańyzdy ekologııalyq problemalardy da sheshýge múmkindik beretin kórinedi. Iаǵnı osy arqyly shashylyp jatqan shına qaldyqtary iske asady. Resmı aqparat boıynsha elimizde jyl saıyn 80 myń tonnaǵa jýyq avtokólik shınalary jınaqtalady. Qazirgi ýaqytta sonyń nebary 20%-y ǵana qaıta óńdeýden ótedi.
Eske salsaq, 2016 jyldyń tamyz aıynan bastap elimizde eski shınalardy jınaıtyn, tasymaldap óńdeıtin kásiporyndarǵa tólem jasaý tetigi engizilgen bolatyn. Atalǵan júıe negizinde 2016 jyly Qazaqstanda 14,5 myń tonna shına óńdelgen. 2017 jyly óńdeýshi kásiporyndar shına qaldyqtaryn jınaýdy, qaıta óńdeýdi 2019 jylǵa deıin 70 myń tonnaǵa jetkizý jóninde О́KM operatorymen uzaq merzimdi kelisimge otyrǵan. Sonymen qatar shına qaldyqtaryn jınaý jáne qaıta óńdeý salasyn damytý negizinde jańa jumys oryndaryn ashý asa mańyzdy. Búgingi kúnde osy salada 400-den astam adam qyzmet atqarýda. Endeshe ekologııalyq zııany joq, standarttarǵa saı tyń joba jan-jaqty maquldanyp iske asyp jatsa quba-qup.
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY