Astana qalasynda «Jańarý» sybaılas jemqorlyqqa qarsy jalpyulttyq qozǵalys» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń uıymdastyrýymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń sybaılas jemqorlyqqa qarsy strategııasyn iske asyrýdaǵy memleket pen qoǵamnyń rólin arttyrý: aǵartý, standarttar, aıqyndyq» atty dóńgelek ústel otyrysy ótti.
Is-sharaǵa Senat jáne Májilis depýtattary, qoǵam qaıratkerleri, memlekettik organdar men vedomstvolardyń laýazymdy qyzmetkerleri, úkimettik emes uıymdardyń jetekshileri, ǵylymı toptardyń ókilderi qatysty.
Dóńgelek ústel jumysyn júrgizip otyrǵan «Jańarý» RQB tóraǵasynyń orynbasary Boran Rahymbekovtiń aıtýynsha, sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystar az emes, aýqymy jaǵynan da aýyz toltyryp aıtarlyqtaı-aq. Degenmen, jaǵdaı túbegeıli jaqsaryp ketti dep aıtýǵa áli erte. Máselen, 2016 jyly 2 800-ge jýyq adam sybaılas jemqorlyq boıynsha qylmystyq jaýapkershilikke tartylǵan. Al 2017 jyldyń toǵyz aıynda bul kórsetkish 3 myńnan asyp ketken. «Sondyqtan sybaılas jemqorlyqty joıý úshin qoǵamdy tárbıeleý kerek. Turǵyndar memlekettik jáne quqyqtyq organdarǵa kómektesýi kerek», dedi Boran Rahymbekov.
«Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly» zańnyń 11-babynda Parlament depýtattarynyń, memlekettik mekeme basshylarynyń, sýdıalardyń deklarasııa tapsyrýy mindettelgen. Alaıda bul baptyń oryndalýy 2020 jylǵa shegerildi. Soǵan qaramastan, deklarasııa tapsyrǵandar bar eken. «2015 jylǵy aqparatqa súıensek, 3883 memlekettik organ basshylary óz kiristerin jarııalaǵan. Onyń beseýi – oblys ákimi. Olar – Almaty, Aqmola, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy jáne Aqtóbe oblystarynyń basshylary. Laýazymdy tulǵalardyń ashyqtyǵy – sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alýdyń birden-bir joly. Irgemizdegi Reseıdiń osy tájirıbeni qoldanyp kele jatqanyna birneshe jyl boldy», degen derekter keltirdi óz baıandamasynda Boran Rahymbekov.
Dóńgelek ústelde Saraptama jáne jańa tehnologııalar ǵylymı-óndiristik ınstıtýtynyń dırektory Mıhaıl Sandrachýk ózekti máseleler tóńireginde salıqaly oı qozǵady. Onyń aıtýynsha, zań jobalaryna sybaılas jemqorlyqqa qarsy ǵylymı saraptama kerek. «Mundaı saraptama buryn bolǵan edi. Keıin alynyp tastaldy. Qazir qaıta usynylýda. Saraptama kerek. Biraq bul ispen burynǵydaı Ádilet mınıstrligi emes, qoǵamdyq uıym aınalysýy qajet. Máselen, bul jumysty «Jańarý» qoǵamdyq birlestiginiń qolǵa alýyna bolady», dedi ol.
Jalpy, elimizde 2010 jyldan 2014 jyldyń birinshi jartyjyldyǵy aralyǵynda 386 zań jobasy saraptamaǵa jiberilgen eken. Sonyń 293-i ǵana qabyldanǵan. Qalǵany saraptamadan ótpegen. «Qabyldanǵan 293 zań jobasyna da sybaılas jemqorlyqqa qarsy eskertpeler aıtyldy. Eskertpelerdiń 74%-y qaperge alynyp, túzetildi. Qalǵan 26%-y sol kúıi qabyldanyp ketti. Úsh jarym jyl ishinde saraptamaǵa 21 myńǵa jýyq normatıvtik quqyqtyq aktiler jobasy jiberilgen eken. Jobalardaǵy sybaılas jemqorlyq belgilerine qatysty 32,5 myńǵa jýyq eskertpe aıtyldy. Eskertpelerdiń 18 myńy engizildi. Úsh myńy saraptamadan ótpeı, keri qaıtaryldy», dedi Mıhaıl Sandrachýk.
Jıynǵa qatysqan halyq qalaýlylary da óz oılaryn ortaǵa saldy. Mysaly, Májilis depýtaty Baqytjan Ábdiraıymov sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreste sıfrly tehnologııany barynsha paıdalaný kerek dese, Senat depýtaty Marat Taǵymov álem elderiniń bul baǵyttaǵy ozyq tájirıbesine súıený kerek degen pikirdi alǵa tartty.
Dóńgelek ústel basynda qoǵam qaıratkerleri Aıgúl Soloveva, Záýresh Battalova qundy oı-pikirler, oryndy eskertpeler aıtty. Al «Jańarý» RQB Qostanaı oblystyq fılıalynyń dırektory Dastan Jumabaev sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreste BAQ ókilderine barynsha qoldaý kórsetý kerektigine nazar aýdardy.
Jıyndy qorytqan «Jańarý» RQB tóraǵasynyń orynbasary Boran Rahymbekov sybaılas jemqorlyqpen qoǵam bolyp jumyla kúrespese istiń nátıje bermesin atap ótti.
Jalpyulttyq qozǵalys elimizdegi memlekettik organdardyń birinshi basshylarynyń sybaılas jemqorlyqqa qarsy tártip standartyn qabyldamaq. Sondaı-aq, sybaılas jemqorlyqqa qarsy aǵartý jumystarymen aınalysatyn «Aǵartý» qoǵamyn qurý da josparda bar. Bul uıym azamattyq qoǵamnyń belsendiligin arttyrýdy aldyna maqsat etip qoıǵan. Atalǵan bastamalar alǵash ret kópshiliktiń talqysyna usynyldy. Jıynda aıtylǵan usynystar el Úkimetine jáne Parlamentke joldanatyn bolady.
Qaırat ÁBILDA, «Egemen Qazaqstan»